Τα αέρια του εντέρου μπορεί να μας φέρνουν σε αμηχανία, όμως αποτελούν απολύτως φυσιολογικό μέρος της πέψης. Και παρότι μερικές φορές περνούν σχεδόν απαρατήρητα, άλλες φορές η μυρωδιά τους μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονη.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τα δύσοσμα αέρια είναι ένδειξη ότι είμαστε «πολύ υγιείς», όπως συχνά αναφέρεται στο διαδίκτυο. Η πραγματική εξήγηση βρίσκεται κυρίως στις τροφές που καταναλώνουμε, στα βακτήρια του εντέρου και στον τρόπο με τον οποίο γίνεται η πέψη.
Από πού προέρχονται τα αέρια του εντέρου;
Τα αέρια δημιουργούνται με δύο βασικούς τρόπους. Ο πρώτος είναι ο αέρας που καταπίνουμε όταν τρώμε, πίνουμε ή μιλάμε κατά τη διάρκεια του φαγητού. Μπορούμε επίσης να καταπίνουμε περισσότερο αέρα όταν τρώμε γρήγορα, μασάμε τσίχλα, πίνουμε ανθρακούχα ποτά ή χρησιμοποιούμε καλαμάκι.
Ο δεύτερος και ιδιαίτερα σημαντικός μηχανισμός βρίσκεται στο παχύ έντερο. Ορισμένοι υδατάνθρακες δεν διασπώνται πλήρως στο στομάχι και στο λεπτό έντερο. Όταν φτάνουν στο παχύ έντερο, τα βακτήρια του μικροβιώματος αρχίζουν να τους διασπούν και, κατά τη διαδικασία αυτή, παράγονται αέρια.
Ανάμεσά τους μπορεί να βρίσκονται υδρογόνο, διοξείδιο του άνθρακα και, σε ορισμένους ανθρώπους, μεθάνιο. Τα περισσότερα από αυτά τα αέρια είναι ουσιαστικά άοσμα.
Πόσες φορές την ημέρα θεωρείται φυσιολογικό;
Δεν υπάρχει ένας αριθμός που να ισχύει για όλους. Σύμφωνα με μελέτες, οι άνθρωποι αποβάλλουν αέρια κατά μέσο όρο περίπου 8 έως 14 φορές την ημέρα, ενώ ακόμη και έως περίπου 25 φορές ημερησίως μπορεί να θεωρείται φυσιολογικό.
Η ποσότητα μπορεί να αλλάζει ανάλογα με τη διατροφή, την ποσότητα φυτικών ινών που καταναλώνουμε, τις συνήθειες κατά τη διάρκεια των γευμάτων και τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος.
Γιατί κάποια αέρια μυρίζουν πολύ περισσότερο;
Το μεγαλύτερο μέρος των αερίων του εντέρου δεν έχει έντονη μυρωδιά. Η χαρακτηριστική δυσάρεστη οσμή προέρχεται κυρίως από πολύ μικρές ποσότητες ενώσεων που περιέχουν θείο και παράγονται κατά την πέψη και τη δραστηριότητα των βακτηρίων του εντέρου.
Γι’ αυτό δύο άνθρωποι μπορεί να έχουν περίπου την ίδια ποσότητα αερίων, αλλά η μυρωδιά να διαφέρει σημαντικά.
Τροφές όπως το μπρόκολο, το κουνουπίδι, το λάχανο, τα αυγά, το κρέας, το σκόρδο και το κρεμμύδι μπορούν σε ορισμένους ανθρώπους να κάνουν τα αέρια πιο έντονα σε οσμή λόγω των ενώσεων θείου που περιέχουν ή δημιουργούνται κατά την πέψη τους.
Γιατί οι φυτικές ίνες μπορεί να προκαλούν περισσότερα αέρια;
Φασόλια, φακές, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης και αρκετά λαχανικά είναι εξαιρετικά θρεπτικές τροφές, αλλά μπορούν να αυξήσουν προσωρινά την παραγωγή αερίων.
Ο λόγος είναι ότι ορισμένοι από τους υδατάνθρακες και τις φυτικές ίνες που περιέχουν δεν πέπτονται πλήρως πριν φτάσουν στο παχύ έντερο. Εκεί αποτελούν «τροφή» για τα βακτήρια του εντέρου, τα οποία τα ζυμώνουν και παράγουν αέρια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποφεύγουμε αυτομάτως αυτές τις τροφές. Αν κάποιος αυξήσει απότομα τις φυτικές ίνες στη διατροφή του, είναι πιθανό να παρατηρήσει μεγαλύτερο φούσκωμα και περισσότερα αέρια μέχρι το πεπτικό του σύστημα να προσαρμοστεί.
Μήπως τα πολύ δύσοσμα αέρια σημαίνουν ότι είμαστε υγιείς;
Όχι. Πρόκειται για μια υπεραπλουστευμένη ιδέα που έχει κυκλοφορήσει αρκετά στο διαδίκτυο.
Το γεγονός ότι ορισμένες υγιεινές τροφές, όπως τα όσπρια και τα σταυρανθή λαχανικά, μπορούν να προκαλέσουν περισσότερα ή πιο δύσοσμα αέρια δεν σημαίνει ότι η ίδια η μυρωδιά αποτελεί δείκτη καλής υγείας.
Από την άλλη πλευρά, ούτε ένα περιστασιακά πολύ δύσοσμο αέριο σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα. Πολύ συχνά η εξήγηση βρίσκεται απλώς σε αυτό που φάγαμε τις προηγούμενες ώρες.
Ποιες τροφές μπορεί να προκαλέσουν περισσότερα αέρια;
Η αντίδραση διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο. Συχνά όμως περισσότερα αέρια εμφανίζονται μετά την κατανάλωση οσπρίων, μπρόκολου, κουνουπιδιού, λάχανου, προϊόντων ολικής άλεσης και ορισμένων φρούτων.
Τα γαλακτοκομικά μπορεί επίσης να δημιουργήσουν έντονα συμπτώματα σε ανθρώπους που έχουν δυσανεξία στη λακτόζη. Παρόμοια προβλήματα μπορούν να εμφανιστούν από γλυκαντικές ουσίες όπως η σορβιτόλη, η μαννιτόλη και η ξυλιτόλη, που βρίσκονται συχνά σε προϊόντα χωρίς ζάχαρη.
Ένα απλό ημερολόγιο διατροφής και συμπτωμάτων μπορεί να βοηθήσει κάποιον να εντοπίσει εάν συγκεκριμένες τροφές προκαλούν συστηματικά περισσότερο φούσκωμα ή αέρια.
Πώς μπορούν να μειωθούν τα ενοχλητικά αέρια;
Αν τα αέρια προκαλούν συχνά ενόχληση, μερικές απλές αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες μπορεί να βοηθήσουν. Το αργό φαγητό, τα μικρότερα γεύματα και ο περιορισμός των ανθρακούχων ποτών μπορούν να μειώσουν την ποσότητα αέρα που καταπίνουμε.
Μπορεί επίσης να βοηθήσει ο περιορισμός της τσίχλας και η παρατήρηση των τροφών που φαίνεται να προκαλούν τα περισσότερα συμπτώματα. Δεν είναι όμως καλή ιδέα να αφαιρούνται ολόκληρες ομάδες τροφών από τη διατροφή χωρίς λόγο, ειδικά όταν πρόκειται για θρεπτικές τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες.
Πότε αξίζει να μιλήσετε με γιατρό;
Τα αέρια από μόνα τους σπάνια αποτελούν σημάδι σοβαρού προβλήματος. Αν όμως ξαφνικά αλλάξει σημαντικά η συχνότητά τους ή συνοδεύονται από επίμονο κοιλιακό πόνο, έντονο φούσκωμα, διάρροια, δυσκοιλιότητα, ανεξήγητη απώλεια βάρους, αίμα στα κόπρανα ή άλλα επίμονα συμπτώματα, είναι σωστό να ζητηθεί ιατρική συμβουλή.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυξημένα αέρια και φούσκωμα μπορεί να σχετίζονται με δυσανεξία στη λακτόζη, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, κοιλιοκάκη ή άλλες παθήσεις του πεπτικού συστήματος.
Τελικά, τα αέρια είναι μια φυσιολογική λειτουργία του σώματος και δεν υπάρχει λόγος να προκαλούν ντροπή. Η μυρωδιά τους επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από όσα τρώμε και από τη δραστηριότητα των βακτηρίων του εντέρου. Μια περιστασιακά έντονη μυρωδιά συνήθως δεν λέει πολλά για την υγεία μας· αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι αν υπάρχει μια επίμονη αλλαγή ή άλλα συμπτώματα μαζί της.
