Το μηλόξυδο έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλές ως ένα «φυσικό βοήθημα» για την απώλεια βάρους. Κατά καιρούς έχουν κυκλοφορήσει μάλιστα εντυπωσιακοί ισχυρισμοί ότι μία κουταλιά την ημέρα μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλη μείωση κιλών, περιφέρειας μέσης και σωματικού λίπους.
Ωστόσο, μία από τις μελέτες που τροφοδότησαν περισσότερο αυτούς τους ισχυρισμούς έχει πλέον ανακληθεί, ενώ τα συνολικά επιστημονικά δεδομένα δείχνουν πολύ πιο περιορισμένα αποτελέσματα.
Η μελέτη που έκανε το μηλόξυδο διάσημο ανακλήθηκε
Το 2024 δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό BMJ Nutrition, Prevention & Health μια μελέτη με 120 νεαρούς συμμετέχοντες με αυξημένο βάρος ή παχυσαρκία.
Οι ερευνητές είχαν αναφέρει ότι όσοι κατανάλωναν καθημερινά 5, 10 ή 15 ml μηλόξυδου αραιωμένου σε νερό παρουσίασαν εντυπωσιακή μείωση βάρους μέσα σε 12 εβδομάδες, καθώς και βελτιώσεις σε γλυκόζη, χοληστερόλη και τριγλυκερίδια.
Τα αποτελέσματα αυτά προκάλεσαν μεγάλη δημοσιότητα, επειδή οι αναφερόμενες απώλειες βάρους ήταν εξαιρετικά μεγάλες για τόσο σύντομο χρονικό διάστημα.
Η εικόνα όμως άλλαξε σημαντικά μετά τη δημοσίευση.
Γιατί αποσύρθηκε η μελέτη;
Μετά τη δημοσίευση, ανεξάρτητοι ερευνητές εντόπισαν σοβαρές αδυναμίες στα δεδομένα και στη στατιστική ανάλυση.
Το BMJ πραγματοποίησε μεταγενέστερο έλεγχο των δεδομένων που παρείχαν οι συγγραφείς και ανακοίνωσε ότι:
- οι αρχικές αναλύσεις δεν μπορούσαν να αναπαραχθούν,
- εντοπίστηκαν πολλαπλά σφάλματα,
- υπήρχαν μη αναμενόμενα μοτίβα στα δεδομένα,
- ορισμένα αποτελέσματα εμφάνιζαν απίθανα μικρές τιμές πιθανότητας,
- υπήρχαν προβλήματα με τον τρόπο τυχαιοποίησης των συμμετεχόντων,
- και η μελέτη δεν είχε καταχωριστεί προοπτικά ως κλινική δοκιμή.
Το περιοδικό κατέληξε ότι τα αποτελέσματα δεν μπορούσαν να θεωρηθούν αξιόπιστα και προχώρησε στην ανάκληση της δημοσίευσης.
Άρα δεν ισχύει ότι το μηλόξυδο προκαλεί απώλεια 15 κιλών;
Δεν έχουμε αξιόπιστα στοιχεία που να υποστηρίζουν έναν τέτοιο ισχυρισμό.
Η αναφορά ότι άνθρωποι έχασαν έως και περίπου 15 κιλά μέσα σε 12 εβδομάδες προερχόταν από τη συγκεκριμένη μελέτη που πλέον έχει ανακληθεί και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως απόδειξη της αποτελεσματικότητας του μηλόξυδου.
Τα αποτελέσματα αυτά ήταν πολύ μεγαλύτερα από όσα έχουν παρατηρηθεί στις περισσότερες άλλες κλινικές μελέτες για το ξίδι και το σωματικό βάρος.
Τι δείχνουν συνολικά οι υπόλοιπες έρευνες;
Η συνολική επιστημονική εικόνα είναι αρκετά πιο συγκρατημένη.
Μεγαλύτερες ανασκοπήσεις κλινικών μελετών υποδεικνύουν ότι η κατανάλωση ξιδιού μπορεί να συνδέεται με μια μικρή μείωση του σωματικού βάρους σε ορισμένους ανθρώπους, αλλά τα αποτελέσματα δεν είναι εντυπωσιακά και δεν είναι σταθερά για όλους τους δείκτες.
Σε πρόσφατη ανασκόπηση πολλών μετα-αναλύσεων, η μέση μείωση βάρους που συσχετίστηκε με την κατανάλωση ξιδιού ήταν περίπου 1 κιλό, ενώ δεν καταγράφηκε σαφής σημαντική επίδραση στον δείκτη μάζας σώματος ή στην περίμετρο της μέσης.
Επομένως, ακόμη κι αν υπάρχει κάποια μικρή επίδραση, δεν μιλάμε για ένα «φυσικό φάρμακο» που προκαλεί μεγάλη απώλεια βάρους.
Μπορεί να επηρεάζει το σάκχαρο;
Ορισμένες μελέτες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση ξιδιού μπορεί να επηρεάζει τη μεταγευματική γλυκόζη και άλλους μεταβολικούς δείκτες.
Το οξικό οξύ, βασικό συστατικό του ξιδιού, έχει μελετηθεί για πιθανές επιδράσεις στην πέψη των υδατανθράκων και στην απόκριση της γλυκόζης μετά από ένα γεύμα.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το μηλόξυδο αποτελεί θεραπεία για τον διαβήτη ή ότι μπορεί να αντικαταστήσει φάρμακα, δίαιτα ή ιατρική παρακολούθηση.
Μειώνει την όρεξη;
Έχει διατυπωθεί η υπόθεση ότι το ξίδι μπορεί να αυξάνει προσωρινά το αίσθημα κορεσμού.
Τα δεδομένα όμως δεν είναι αρκετά ισχυρά ώστε να θεωρούμε ότι αποτελεί αξιόπιστο κατασταλτικό της όρεξης. Σε ορισμένες μελέτες η αίσθηση πληρότητας συνδεόταν ακόμη και με ναυτία, κάτι που προφανώς δεν αποτελεί επιθυμητό μηχανισμό απώλειας βάρους.
Είναι ασφαλές το μηλόξυδο;
Σε μικρές ποσότητες μέσα στη διατροφή, για τους περισσότερους υγιείς ανθρώπους δεν δημιουργεί συνήθως πρόβλημα.
Η συστηματική κατανάλωση όμως, ιδιαίτερα χωρίς αραίωση, μπορεί να έχει ανεπιθύμητες συνέπειες.
- Η υψηλή οξύτητα μπορεί να φθείρει το σμάλτο των δοντιών.
- Μπορεί να ερεθίσει τον λαιμό και τον οισοφάγο.
- Σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να επιδεινώσει καούρες ή γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.
- Μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδα καλίου.
- Μπορεί να αλληλεπιδράσει με ορισμένα φάρμακα, όπως ινσουλίνη και διουρητικά.
Για αυτό δεν πρέπει να καταναλώνεται αδιάλυτο ούτε να αντιμετωπίζεται σαν συμπλήρωμα χωρίς κινδύνους.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μέρος της διατροφής;
Φυσικά. Το μηλόξυδο μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε σαλάτες, σάλτσες και άλλα φαγητά όπως οποιοδήποτε άλλο ξίδι.
Αν κάποιος επιλέξει να το καταναλώσει ως ρόφημα, είναι προτιμότερο να είναι καλά αραιωμένο και να μην θεωρεί ότι μεγαλύτερη ποσότητα σημαίνει και μεγαλύτερο όφελος.
Άτομα που παίρνουν φάρμακα για διαβήτη, πίεση ή άλλες παθήσεις είναι καλό να συμβουλεύονται επαγγελματία υγείας πριν αρχίσουν να καταναλώνουν συστηματικά μεγάλες ποσότητες.
Τι ισχύει τελικά για την απώλεια βάρους;
Το μηλόξυδο δεν αποτελεί «μαγικό όπλο» για το αδυνάτισμα.
Η διάσημη μελέτη που υποστήριζε εξαιρετικά μεγάλες απώλειες βάρους έχει ανακληθεί και τα αποτελέσματά της δεν θεωρούνται πλέον αξιόπιστα.
Οι υπόλοιπες έρευνες αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας μικρής επίδρασης στο βάρος ή σε ορισμένους μεταβολικούς δείκτες, αλλά χρειάζονται μεγαλύτερες και καλύτερα σχεδιασμένες μελέτες για ασφαλή συμπεράσματα.
Για ουσιαστική και μακροχρόνια απώλεια βάρους, οι παράγοντες με τη μεγαλύτερη τεκμηρίωση παραμένουν η συνολική διατροφή, η σωματική δραστηριότητα και, όπου χρειάζεται, η καθοδήγηση από επαγγελματία υγείας.
Πηγές:
