Υπάρχει εκείνος ο συνάδελφος που ξαφνικά σταματά να μιλάει σε όλους. Εκείνος που εκνευρίζεται με το παραμικρό ή που αρχίζει να χάνει προθεσμίες, ενώ παλιότερα ήταν πάντα συνεπής. Όταν περνάμε τόσες ώρες μαζί στη δουλειά, είναι δύσκολο να μη μας τραβήξουν την προσοχή τέτοιες αλλαγές.
Όμως, πριν βιαστούμε να χαρακτηρίσουμε κάποιον δύσκολο ή αρνητικό, αξίζει να δούμε λίγο πιο προσεκτικά τι συμβαίνει. Ορισμένες συμπεριφορές μπορεί να συνδέονται με πίεση, κούραση ή προβλήματα στη συνεργασία. Άλλες χρειάζονται σαφή όρια. Υπάρχουν πέντε σημάδια που αξίζει να προσέχουμε, χωρίς να βγάζουμε αυθαίρετα συμπεράσματα.
1. Απομακρύνεται ξαφνικά από όλους
Μέχρι χθες έπινε καφέ με την ομάδα, συμμετείχε στις συζητήσεις και έκανε αστεία. Τώρα προτιμά να κάθεται μόνος του, αποφεύγει τις κουβέντες και περιορίζει την επικοινωνία στα απολύτως απαραίτητα. Μια τέτοια αλλαγή μπορεί να μας προβληματίσει, ιδιαίτερα όταν διαρκεί αρκετό καιρό.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει πρόβλημα με τους συναδέλφους του. Μπορεί να περνά μια απαιτητική περίοδο, να χρειάζεται περισσότερο προσωπικό χώρο ή απλώς να έχει αλλάξει τις συνήθειές του. Ένα διακριτικό «είσαι καλά;» μπορεί να ανοίξει μια συζήτηση, αρκεί να σεβαστούμε την επιλογή του αν δεν θέλει να μιλήσει.
2. Εκνευρίζεται εύκολα και αντιδρά διαφορετικά
Ένας άνθρωπος που συνήθως αντιμετωπίζει τις δυσκολίες με ψυχραιμία μπορεί κάποια στιγμή να αρχίσει να αντιδρά απότομα. Μικρές παρατηρήσεις τον ενοχλούν, καθημερινές συζητήσεις καταλήγουν σε εντάσεις και η διάθεσή του μοιάζει να αλλάζει συχνότερα από παλιά.
Η αυξημένη ευερεθιστότητα μπορεί να εμφανιστεί σε περιόδους έντονου στρες, αλλά δεν αποκαλύπτει από μόνη της την αιτία. Αν υπάρχει καλή σχέση, μια ήρεμη συζήτηση ίσως βοηθήσει. Παράλληλα, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η πίεση δεν δικαιολογεί προσβλητικές ή επιθετικές συμπεριφορές απέναντι στους άλλους.
3. Βλέπει συνεχώς την αρνητική πλευρά των πραγμάτων
Όλοι έχουμε δύσκολες μέρες στη δουλειά. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου ένας συνάδελφος αρχίζει να αντιμετωπίζει σχεδόν κάθε αλλαγή με απαισιοδοξία, να απορρίπτει προτάσεις χωρίς συζήτηση ή να εκφράζει συχνά απογοήτευση για όσα συμβαίνουν.
Πριν θεωρήσουμε ότι πρόκειται απλώς για γκρίνια, χρειάζεται να εξετάσουμε αν υπάρχουν βάσιμοι λόγοι πίσω από τα παράπονά του. Ο υπερβολικός φόρτος εργασίας, η έλλειψη υποστήριξης και οι δυσκολίες στη συνεργασία μπορούν να δημιουργήσουν έντονη δυσαρέσκεια. Αν όμως οι συνεχείς αρνητικές αντιδράσεις εμποδίζουν τη δουλειά της ομάδας, χρειάζεται ουσιαστική συζήτηση για τα συγκεκριμένα προβλήματα.
4. Αρχίζει να ξεχνά υποχρεώσεις και προθεσμίες
Ένας συνάδελφος που ήταν πάντα οργανωμένος αρχίζει ξαφνικά να καθυστερεί παραδόσεις, να ξεχνά συναντήσεις ή να κάνει περισσότερα λάθη από το συνηθισμένο. Είναι εύκολο να σκεφτούμε ότι έχει χάσει το ενδιαφέρον του για τη δουλειά, όμως αυτή δεν είναι η μοναδική εξήγηση.
Η δυσκολία συγκέντρωσης, η εξάντληση, οι υπερβολικές απαιτήσεις ή η έλλειψη σαφών οδηγιών μπορούν επίσης να επηρεάσουν την απόδοση. Αν συνεργάζεστε στενά, μπορείς να ρωτήσεις αν χρειάζεται κάποια διευκρίνιση ή βοήθεια σε μια εργασία. Όταν το πρόβλημα επηρεάζει συστηματικά τις κοινές υποχρεώσεις, είναι προτιμότερο να συζητηθεί με συγκεκριμένα παραδείγματα και χωρίς προσωπικούς χαρακτηρισμούς.
5. Οι συζητήσεις γεμίζουν ειρωνείες και σπόντες
Μια ειρωνική απάντηση, ένα υποτιμητικό σχόλιο μπροστά σε άλλους ή μια συνεχής άρνηση συνεργασίας μπορεί να δημιουργήσουν ένταση στο γραφείο. Όταν τέτοιες συμπεριφορές επαναλαμβάνονται, η επικοινωνία γίνεται δύσκολη και η εμπιστοσύνη ανάμεσα στους συναδέλφους μπορεί να επηρεαστεί.
Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τι αισθάνεται κάποιος μόνο από τον τρόπο που μιλάει. Μπορούμε όμως να αναγνωρίσουμε πότε μια συμπεριφορά μας ενοχλεί και να θέσουμε όρια. Μια ήρεμη φράση όπως «θα προτιμούσα να μου το πεις ευθέως» είναι συχνά πιο χρήσιμη από μια ειρωνική απάντηση. Αν υπάρχουν επαναλαμβανόμενες προσβολές, εκφοβισμός ή παρενόχληση, χρειάζεται να ακολουθηθούν οι κατάλληλες διαδικασίες στον χώρο εργασίας.
Πότε οι αλλαγές μπορεί να συνδέονται με επαγγελματική εξουθένωση;
Το burnout, δηλαδή η επαγγελματική εξουθένωση, συνδέεται με χρόνιο εργασιακό στρες που δεν έχει αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, χαρακτηρίζεται από εξάντληση, αυξανόμενη ψυχική απόσταση ή αρνητική στάση απέναντι στη δουλειά και μειωμένη επαγγελματική αποτελεσματικότητα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε κουρασμένος ή απόμακρος συνάδελφος αντιμετωπίζει burnout. Οι ίδιες συμπεριφορές μπορούν να έχουν διαφορετικές αιτίες. Αν κάποιος εκφράζει ότι δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στην καθημερινότητά του, είναι σημαντικό να ακούσουμε χωρίς να προσπαθήσουμε να κάνουμε διάγνωση και, όπου χρειάζεται, να τον ενθαρρύνουμε να αναζητήσει κατάλληλη υποστήριξη.
Πώς να αντιδράσεις χωρίς να δημιουργήσεις μεγαλύτερη ένταση
Το πιο χρήσιμο είναι να ξεχωρίζεις αυτά που παρατηρείς από αυτά που υποθέτεις. Άλλο να πεις «έχω παρατηρήσει ότι τελευταία δυσκολευόμαστε να συνεννοηθούμε» και άλλο να κατηγορήσεις κάποιον ότι είναι τοξικός ή ότι έχει προσωπικά προβλήματα. Η πρώτη προσέγγιση αφήνει χώρο για συζήτηση, ενώ η δεύτερη μπορεί να δημιουργήσει άμυνα και αντιπαράθεση.
Αν ανησυχείς για έναν συνάδελφο, μπορείς να δείξεις ενδιαφέρον διακριτικά, χωρίς να απαιτείς προσωπικές εξηγήσεις. Αν, αντίθετα, η συμπεριφορά του επηρεάζει συστηματικά τη συνεργασία ή ξεπερνά τα όρια του σεβασμού, χρειάζεται να αντιμετωπιστεί με σαφήνεια. Η κατανόηση και τα επαγγελματικά όρια δεν αποκλείουν το ένα το άλλο.
Μην ξεχνάς ότι πίσω από κάθε δουλειά υπάρχουν άνθρωποι
Πίσω από κάθε προθεσμία, συνάντηση και επαγγελματική υποχρέωση υπάρχουν άνθρωποι που μπορεί να αντιμετωπίζουν δυσκολίες τις οποίες οι υπόλοιποι δεν γνωρίζουν. Μια αλλαγή στη συμπεριφορά δεν μας δίνει το δικαίωμα να βγάζουμε συμπεράσματα για την προσωπική ζωή ή την ψυχική κατάσταση κάποιου.
Η καλή συνεργασία δεν σημαίνει ότι πρέπει να ανεχόμαστε τα πάντα, ούτε ότι έχουμε την ευθύνη να λύσουμε τα προβλήματα όλων. Σημαίνει να μπορούμε να αναγνωρίζουμε πότε κάποιος ίσως χρειάζεται στήριξη, πότε μια κατάσταση απαιτεί συζήτηση και πότε πρέπει να βάλουμε όρια. Μερικές φορές, μια απλή ανθρώπινη κουβέντα μπορεί να είναι η καλύτερη αρχή.
Πηγές: Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας – Burnout | Health and Safety Executive – Signs of work-related stress
