Έχετε επιστρέψει σπίτι, πεινάτε και ανακαλύπτετε ότι το κρέας που θέλατε να μαγειρέψετε είναι ακόμη παγωμένο; Είναι μια κατάσταση που όλοι έχουμε αντιμετωπίσει. Το πρώτο που σκεφτόμαστε είναι πώς θα το ξεπαγώσουμε όσο πιο γρήγορα γίνεται, χωρίς να περιμένουμε πολλές ώρες.
Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν διάφορα κόλπα, από μεταλλικά τηγάνια μέχρι αλατισμένο νερό, που υπόσχονται απόψυξη μέσα σε λίγα λεπτά. Δεν είναι όμως όλες αυτές οι μέθοδοι ασφαλείς. Ευτυχώς, υπάρχουν τρεις δοκιμασμένοι τρόποι για να αποψύξετε σωστά το κρέας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορείτε ακόμη και να το μαγειρέψετε χωρίς να το ξεπαγώσετε πρώτα.
Το κόλπο με τα δύο μεταλλικά σκεύη λειτουργεί πραγματικά;
Ίσως έχετε δει κάποιο βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα όπου ένα κομμάτι κατεψυγμένου κρέατος τοποθετείται ανάμεσα σε δύο μεταλλικά τηγάνια. Η υπόσχεση είναι εντυπωσιακή: το κρέας ξεπαγώνει σε λίγα λεπτά, χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα ή κάποια ειδική συσκευή.
Η συγκεκριμένη ιδέα έχει μια πραγματική επιστημονική βάση. Τα μέταλλα μεταφέρουν τη θερμότητα, με το αλουμίνιο να έχει ιδιαίτερα υψηλή θερμική αγωγιμότητα. Έτσι, μια μεταλλική επιφάνεια μπορεί να μεταφέρει θερμότητα από το περιβάλλον προς το παγωμένο κρέας.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η μέθοδος είναι ασφαλής για την απόψυξη ωμού κρέατος. Όταν αφήνουμε το τρόφιμο ανάμεσα σε μεταλλικά σκεύη πάνω στον πάγκο, η εξωτερική του επιφάνεια μπορεί να φτάσει σε θερμοκρασίες που επιτρέπουν τον πολλαπλασιασμό βακτηρίων, ενώ το εσωτερικό παραμένει παγωμένο.
Ο χρόνος απόψυξης εξαρτάται επίσης από το πάχος, το βάρος και το σχήμα του κρέατος. Δεν υπάρχει αξιόπιστος γενικός κανόνας ότι ένα κομμάτι θα ξεπαγώσει με ασφάλεια μέσα σε 15 λεπτά.
Οι επίσημες οδηγίες ασφάλειας τροφίμων δεν περιλαμβάνουν την απόψυξη ανάμεσα σε μεταλλικά σκεύη σε θερμοκρασία δωματίου. Επομένως, παρότι το κόλπο μπορεί να φαίνεται αποτελεσματικό σε ένα βίντεο, δεν είναι η μέθοδος που συνιστάται για την κουζίνα σας.
Η γρήγορη και ασφαλής λύση με κρύο νερό
Αν δεν έχετε αρκετό χρόνο για να αφήσετε το κρέας στο ψυγείο, μια από τις ασφαλείς εναλλακτικές είναι η απόψυξη σε κρύο νερό.
Το νερό μεταφέρει τη θερμότητα αποτελεσματικότερα από τον αέρα. Γι’ αυτό το κρέας μπορεί να ξεπαγώσει ταχύτερα μέσα σε κρύο νερό σε σχέση με την απόψυξη στο ψυγείο, αρκεί να τηρηθούν συγκεκριμένες προφυλάξεις.
Η σωστή διαδικασία είναι απλή:
- Τοποθετήστε το κατεψυγμένο κρέας σε καλά κλεισμένη, στεγανή σακούλα κατάλληλη για τρόφιμα ή διατηρήστε το στην αρχική του αεροστεγή συσκευασία, εφόσον δεν παρουσιάζει διαρροές.
- Γεμίστε ένα καθαρό δοχείο με κρύο νερό της βρύσης.
- Βυθίστε τη συσκευασία ώστε το νερό να καλύπτει το κρέας.
- Αλλάζετε το νερό κάθε 30 λεπτά, ώστε να παραμένει κρύο.
- Μόλις ολοκληρωθεί η απόψυξη, μαγειρέψτε αμέσως το κρέας.
Σύμφωνα με το αμερικανικό Υπουργείο Γεωργίας (USDA), μικρές συσκευασίες κρέατος βάρους περίπου 450 γραμμαρίων μπορεί να ξεπαγώσουν σε μία ώρα ή λιγότερο. Μεγαλύτερα κομμάτια μπορεί να χρειαστούν αρκετές ώρες.
Ο χρόνος δεν είναι ίδιος για όλες τις περιπτώσεις. Ένα λεπτό φιλέτο θα αποψυχθεί συνήθως γρηγορότερα από ένα μεγάλο, συμπαγές κομμάτι κρέατος.
Χρειάζεται να προσθέσετε αλάτι στο νερό;
Μια δημοφιλής παραλλαγή της προηγούμενης μεθόδου προτείνει να προσθέσουμε αλάτι στο κρύο νερό για να επιταχύνουμε την απόψυξη.
Το αλάτι πράγματι μειώνει τη θερμοκρασία πήξης του νερού. Πρόκειται για μια γνωστή φυσικοχημική ιδιότητα, η οποία εξηγεί, μεταξύ άλλων, γιατί χρησιμοποιείται αλάτι για την αντιμετώπιση του πάγου στους δρόμους.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η προσθήκη αλατιού σε ένα δοχείο με κρύο νερό θα ξεπαγώσει το κρέας γρηγορότερα ή ασφαλέστερα. Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να δικαιολογούν τη συγκεκριμένη σπιτική συμβουλή ως προτιμότερη μέθοδο απόψυξης.
Για να αποφύγετε περιττούς πειραματισμούς, χρησιμοποιήστε απλό κρύο νερό και ακολουθήστε τις αναγνωρισμένες οδηγίες. Το αλάτι δεν είναι απαραίτητο.
Ο φούρνος μικροκυμάτων όταν βιάζεστε πραγματικά
Ο φούρνος μικροκυμάτων είναι μια ακόμη αναγνωρισμένη επιλογή για γρήγορη απόψυξη. Οι περισσότερες σύγχρονες συσκευές διαθέτουν ειδική λειτουργία «defrost», η οποία προσαρμόζει την ισχύ για την απόψυξη τροφίμων.
Πριν ξεκινήσετε, αφαιρέστε οποιαδήποτε συσκευασία δεν είναι κατάλληλη για χρήση σε μικροκύματα. Τοποθετήστε το κρέας σε κατάλληλο σκεύος και ακολουθήστε τις οδηγίες του κατασκευαστή, λαμβάνοντας υπόψη το βάρος και το είδος του τροφίμου.
Ανάλογα με τη συσκευή, μπορεί να χρειαστεί να γυρίσετε ή να μετακινήσετε το κρέας κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, ώστε η απόψυξη να γίνει όσο το δυνατόν πιο ομοιόμορφα.
Υπάρχει όμως ένας σημαντικός κανόνας: το κρέας που αποψύχεται στον φούρνο μικροκυμάτων πρέπει να μαγειρεύεται αμέσως μετά.
Ο λόγος είναι ότι ο φούρνος μικροκυμάτων μπορεί να θερμάνει ορισμένα σημεία περισσότερο από άλλα. Έτσι, ένα μέρος του κρέατος μπορεί να αρχίσει να μαγειρεύεται, ενώ άλλες περιοχές παραμένουν ακόμη κρύες.
Αυτή η ανομοιόμορφη θέρμανση μπορεί να δημιουργήσει συνθήκες ευνοϊκές για την ανάπτυξη βακτηρίων. Γι’ αυτό δεν πρέπει να αφήνετε το αποψυγμένο κρέας στον πάγκο ή να το επιστρέφετε ωμό στο ψυγείο για να το μαγειρέψετε αργότερα.
Αν θέλετε να το καταψύξετε ξανά μετά από απόψυξη σε μικροκύματα, πρέπει πρώτα να το μαγειρέψετε σωστά.
Γιατί δεν πρέπει να ξεπαγώνετε το κρέας στον πάγκο ή σε ζεστό νερό;
Ένα από τα συνηθέστερα λάθη στην κουζίνα είναι να αφήνουμε το παγωμένο κρέας πάνω στον πάγκο, πιστεύοντας ότι η θερμοκρασία του δωματίου θα επιταχύνει με ασφάλεια την απόψυξη.
Το πρόβλημα είναι ότι το εξωτερικό του κρέατος ζεσταίνεται πολύ πριν ξεπαγώσει το εσωτερικό. Έτσι, η επιφάνειά του μπορεί να βρεθεί σε θερμοκρασίες όπου μικροοργανισμοί πολλαπλασιάζονται γρήγορα.
Οι ειδικοί στην ασφάλεια τροφίμων αναφέρονται συχνά στην επικίνδυνη ζώνη θερμοκρασιών, περίπου από 4°C έως 60°C, όπου πολλά βακτήρια μπορούν να αναπτυχθούν ευκολότερα.
Σύμφωνα με τις γενικές οδηγίες ασφάλειας τροφίμων, τα ευπαθή τρόφιμα δεν πρέπει να παραμένουν εκτός κατάλληλης ψύξης για περισσότερες από δύο ώρες ή για περισσότερη από μία ώρα όταν η θερμοκρασία περιβάλλοντος ξεπερνά τους 32°C.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι είναι σωστό να αφήνετε το κρέας στον πάγκο για μία ή δύο ώρες προκειμένου να ξεπαγώσει. Οι επίσημες οδηγίες αποτρέπουν συνολικά την απόψυξη σε θερμοκρασία δωματίου.
Το ίδιο ισχύει για το ζεστό νερό. Παρότι μπορεί να μαλακώσει γρήγορα την εξωτερική επιφάνεια, δεν αποτελεί ασφαλή μέθοδο απόψυξης.
Και κάτι ακόμη: το γεγονός ότι το κρέας δεν έχει άσχημη μυρωδιά ή περίεργο χρώμα δεν αποδεικνύει ότι είναι ασφαλές. Ορισμένα παθογόνα βακτήρια δεν προκαλούν αισθητές αλλαγές στην εμφάνιση ή στην οσμή.
Η απόψυξη στο ψυγείο παραμένει η πιο ασφαλής επιλογή
Αν μπορείτε να προγραμματίσετε το γεύμα σας από την προηγούμενη ημέρα, η απόψυξη στο ψυγείο είναι η πιο απλή και ασφαλής επιλογή.
Τοποθετήστε το κρέας σε ένα καθαρό δοχείο ή πιάτο, κατά προτίμηση στο χαμηλότερο ράφι του ψυγείου, ώστε να μην υπάρχει κίνδυνος να στάξουν υγρά πάνω σε άλλα τρόφιμα.
Η θερμοκρασία του ψυγείου πρέπει να διατηρείται στους 4°C ή χαμηλότερα. Σε αυτές τις συνθήκες, η απόψυξη γίνεται σταδιακά, χωρίς να εκτίθεται το κρέας σε θερμοκρασία δωματίου.
Μικρές μερίδες μπορεί να ξεπαγώσουν μέσα σε περίπου 24 ώρες, ενώ μεγαλύτερα κομμάτια ή ολόκληρα πουλερικά μπορεί να χρειαστούν δύο ημέρες ή περισσότερο.
Ένα σημαντικό πλεονέκτημα είναι ότι, αν αλλάξετε γνώμη, το κρέας που αποψύχθηκε σωστά στο ψυγείο μπορεί, σύμφωνα με τις οδηγίες του USDA, να καταψυχθεί ξανά χωρίς προηγούμενο μαγείρεμα, αν και ενδέχεται να χάσει μέρος της ποιότητάς του.
Η ασφαλής διάρκεια συντήρησης μετά την απόψυξη εξαρτάται από το είδος του κρέατος. Για παράδειγμα, ο ωμός κιμάς και τα πουλερικά χρειάζονται συνήθως μαγείρεμα μέσα σε μία έως δύο ημέρες, ενώ ορισμένα ολόκληρα κομμάτια βοδινού μπορούν να διατηρηθούν περισσότερο υπό σωστές συνθήκες ψύξης.
Μπορείτε να μαγειρέψετε το κρέας απευθείας από την κατάψυξη;
Υπάρχει και μια λύση που πολλοί ξεχνούν: σε αρκετές περιπτώσεις μπορείτε να μαγειρέψετε το κρέας χωρίς να το ξεπαγώσετε πρώτα.
Σύμφωνα με το USDA, πολλά είδη κατεψυγμένου κρέατος μπορούν να μαγειρευτούν απευθείας, αρκεί να προσαρμόσετε τον τρόπο και τον χρόνο μαγειρέματος. Συχνά απαιτείται περίπου 50% περισσότερος χρόνος σε σχέση με το αντίστοιχο αποψυγμένο τρόφιμο.
Για παράδειγμα, ορισμένα μικρά κομμάτια κρέατος μπορούν να μπουν απευθείας στον φούρνο ή στο κατάλληλο μαγειρικό σκεύος, ακολουθώντας μια συνταγή που επιτρέπει το μαγείρεμα από κατεψυγμένη κατάσταση.
Αυτό δεν ισχύει για κάθε συνταγή και κάθε συσκευή. Ιδιαίτερα στις αργές ηλεκτρικές γάστρες (slow cookers), το κατεψυγμένο κρέας μπορεί να παραμείνει για υπερβολικά μεγάλο διάστημα σε μη ασφαλείς θερμοκρασίες, γι’ αυτό πρέπει να ακολουθούνται οι οδηγίες του κατασκευαστή και οι κανόνες ασφάλειας τροφίμων.
Για μεγαλύτερη ασφάλεια, χρησιμοποιήστε θερμόμετρο τροφίμων ώστε να βεβαιωθείτε ότι το κρέας έχει φτάσει στην κατάλληλη εσωτερική θερμοκρασία. Το χρώμα ή η εμφάνιση δεν αποτελούν πάντα αξιόπιστους δείκτες σωστού μαγειρέματος.
Τι να θυμάστε κάθε φορά που ξεπαγώνετε κρέας
Το σημαντικότερο είναι να μην αφήνετε τη βιασύνη να καθορίζει την ασφάλεια του φαγητού σας. Τα δημοφιλή κόλπα που υπόσχονται απόψυξη σε λίγα λεπτά μπορεί να φαίνονται εντυπωσιακά, αλλά δεν αντικαθιστούν τις δοκιμασμένες μεθόδους.
Αν έχετε χρόνο, επιλέξτε το ψυγείο. Αν χρειάζεστε γρηγορότερη λύση, χρησιμοποιήστε κρύο νερό με στεγανή συσκευασία ή τη λειτουργία απόψυξης του φούρνου μικροκυμάτων, φροντίζοντας να μαγειρέψετε αμέσως το κρέας.
Και αν η συνταγή το επιτρέπει, εξετάστε το ενδεχόμενο να το μαγειρέψετε απευθείας από την κατάψυξη.
Τελικά, το καλύτερο κόλπο στην κουζίνα δεν είναι αυτό που υπόσχεται να ξεπαγώσει το κρέας σε χρόνο ρεκόρ. Είναι εκείνο που σας βοηθά να ετοιμάσετε ένα νόστιμο γεύμα χωρίς περιττό κίνδυνο για την υγεία σας.
Επιστημονικές πηγές:












