Το ωμό μέλι είναι μέλι που φτάνει στον καταναλωτή με περιορισμένη επεξεργασία και χωρίς έντονη θέρμανση. Συχνά παρουσιάζεται ως πολύ πιο «υγιεινό» από το επεξεργασμένο μέλι, όμως η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Η επεξεργασία μπορεί πράγματι να μεταβάλει ορισμένα ένζυμα, αρωματικά συστατικά και άλλες ουσίες του μελιού. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το ωμό μέλι αποτελεί θεραπεία ή ότι έχει αποδειχθεί πως προστατεύει από ασθένειες.
Τι αλλάζει όταν το μέλι θερμαίνεται ή φιλτράρεται;
Το μέλι αποτελείται κυρίως από φυσικά σάκχαρα, ιδιαίτερα φρουκτόζη και γλυκόζη, καθώς και νερό. Σε πολύ μικρότερες ποσότητες περιέχει οργανικά οξέα, ένζυμα, φαινολικές ενώσεις και άλλα συστατικά που επηρεάζονται από την ποικιλία του μελιού, τη βοτανική του προέλευση, την αποθήκευση και την επεξεργασία.
Η θέρμανση χρησιμοποιείται μεταξύ άλλων για να γίνει ευκολότερη η επεξεργασία και η εμφιάλωση του μελιού και για να καθυστερήσει η κρυστάλλωσή του. Ανάλογα με τη θερμοκρασία και τη διάρκεια της επεξεργασίας, ορισμένα θερμοευαίσθητα ένζυμα και άλλες ενώσεις μπορούν να μειωθούν ή να μεταβληθούν.
Το φιλτράρισμα μπορεί επίσης να απομακρύνει γύρη, κερί και άλλα μικροσκοπικά σωματίδια. Ωστόσο, η διαφορά στη χημική σύνθεση δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το ωμό μέλι έχει αποδεδειγμένα μεγαλύτερα οφέλη για την ανθρώπινη υγεία.
- Ωμό μέλι: υφίσταται συνήθως λιγότερη επεξεργασία και περιορισμένη θέρμανση.
- Επεξεργασμένο μέλι: μπορεί να φιλτραριστεί και να θερμανθεί σε διαφορετικό βαθμό, ανάλογα με τον παραγωγό και τη μέθοδο επεξεργασίας.
- Θρεπτικά συστατικά: και τα δύο παραμένουν κατά κύριο λόγο τρόφιμα πλούσια σε σάκχαρα και όχι σημαντικές πηγές βιταμινών ή μετάλλων.
Ποια οφέλη του μελιού έχουν καλύτερη επιστημονική τεκμηρίωση;
Το μέλι περιέχει φαινολικές ενώσεις και άλλα συστατικά με αντιοξειδωτική δραστηριότητα. Η ποσότητα και η σύστασή τους διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με την προέλευση και το είδος του μελιού.
Χρειάζεται όμως μια σημαντική διάκριση: η παρουσία αντιοξειδωτικών σε ένα τρόφιμο ή η δράση τους σε εργαστηριακές δοκιμές δεν αποδεικνύει ότι η κατανάλωση του συγκεκριμένου τροφίμου προλαμβάνει καρδιαγγειακές παθήσεις, γήρανση ή άλλες ασθένειες.
Μέλι και βήχας
Ένα από τα καλύτερα μελετημένα οφέλη του μελιού αφορά την προσωρινή ανακούφιση από τον βήχα. Συστηματική ανασκόπηση μελετών έχει δείξει ότι το μέλι μπορεί να μειώσει τη συχνότητα και τη σοβαρότητα του βήχα σε ορισμένες λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού.
Αυτό αφορά το μέλι γενικά και όχι ειδικά το ωμό μέλι. Επίσης, πρόκειται για ανακούφιση συμπτωμάτων και όχι για θεραπεία της αιτίας μιας λοίμωξης.
Τι δεν έχει αποδειχθεί για το ωμό μέλι;
Στο διαδίκτυο αποδίδονται συχνά στο ωμό μέλι εντυπωσιακές ιδιότητες που ξεπερνούν τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία. Δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα που να δικαιολογούν τον ισχυρισμό ότι η καθημερινή κατανάλωσή του από μόνη της «ενισχύει» το ανοσοποιητικό ή προστατεύει από λοιμώξεις.
Αντίστοιχα, δεν μπορεί να θεωρηθεί θεραπεία για υψηλή χοληστερόλη ή υπέρταση ούτε αποδεδειγμένος τρόπος πρόληψης καρδιοαγγειακών παθήσεων. Υπάρχει ερευνητικό ενδιαφέρον γύρω από διάφορα συστατικά του μελιού, αλλά αυτό είναι διαφορετικό από την απόδειξη ενός συγκεκριμένου κλινικού οφέλους.
Δεν είναι τροφή για απώλεια βάρους
Το μέλι μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως γλυκαντικό, αλλά δεν είναι τρόφιμο «χαμηλών θερμίδων». Το μεγαλύτερο μέρος του αποτελείται από σάκχαρα και η κατανάλωσή του προσθέτει θερμίδες και υδατάνθρακες στη διατροφή.
Επομένως, η αντικατάσταση της ζάχαρης με μέλι δεν οδηγεί από μόνη της σε απώλεια βάρους. Η συνολική ποσότητα που καταναλώνεται παραμένει σημαντική.
Τι ισχύει για την πέψη και το έντερο;
Υπάρχουν εργαστηριακές και πρώιμες ερευνητικές ενδείξεις γύρω από ορισμένα συστατικά του μελιού και τη μικροβιακή χλωρίδα, αλλά δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να παρουσιάζεται το ωμό μέλι ως θεραπεία για δυσπεψία, καούρα ή άλλα προβλήματα του πεπτικού συστήματος.
Αν κάποιος εμφανίζει επίμονα πεπτικά συμπτώματα, η συστηματική κατανάλωση μελιού δεν αποτελεί υποκατάστατο της κατάλληλης ιατρικής αξιολόγησης.
Τι ισχύει για το μέλι στο δέρμα;
Το μέλι έχει μελετηθεί και για τοπικές εφαρμογές. Ορισμένα ειδικά προϊόντα ιατρικού τύπου μελιού χρησιμοποιούνται σε επιθέματα για συγκεκριμένες κατηγορίες τραυμάτων, όμως τα αποτελέσματα των ερευνών δεν είναι ίδια για όλες τις περιπτώσεις και η ποιότητα των διαθέσιμων δεδομένων ποικίλλει.
Το σημαντικό είναι ότι το ιατρικού τύπου μέλι δεν πρέπει να συγχέεται με το ωμό μέλι που αγοράζουμε για κατανάλωση. Τα προϊόντα που προορίζονται για ιατρική χρήση παρασκευάζονται και ελέγχονται ειδικά για αυτόν τον σκοπό.
Γι’ αυτό δεν είναι σωστό να παρουσιάζεται το κοινό ωμό μέλι ως αποδεδειγμένη θεραπεία για ακμή, δερματικές φλεγμονές ή πληγές. Για ανοιχτές ή μολυσμένες πληγές χρειάζεται κατάλληλη ιατρική αντιμετώπιση.
Ποιοι πρέπει να προσέχουν την κατανάλωση μελιού;
Το γεγονός ότι το μέλι είναι φυσικό προϊόν δεν σημαίνει ότι μπορεί να καταναλώνεται χωρίς περιορισμό ή ότι είναι κατάλληλο για όλους.
- Βρέφη κάτω των 12 μηνών: δεν πρέπει να καταναλώνουν κανένα είδος μελιού λόγω του κινδύνου βρεφικής αλλαντίασης.
- Άτομα με διαβήτη ή προδιαβήτη: το μέλι περιέχει υδατάνθρακες που μπορούν να αυξήσουν τη γλυκόζη στο αίμα, επομένως η ποσότητα πρέπει να υπολογίζεται στο συνολικό διατροφικό πλάνο.
- Άτομα με αλλεργίες: σπάνια μπορεί να υπάρξουν αντιδράσεις σε συστατικά που σχετίζονται με το μέλι ή τα προϊόντα της μέλισσας.
- Καθημερινή κατανάλωση: χρειάζεται μέτρο, όπως συμβαίνει και με τα υπόλοιπα γλυκαντικά.
Είναι τελικά το ωμό μέλι καλύτερη επιλογή;
Το ωμό μέλι μπορεί να είναι μια γευστική επιλογή για όσους προτιμούν ένα προϊόν λιγότερο επεξεργασμένο και θέλουν να διατηρούνται όσο γίνεται περισσότερα από τα φυσικά χαρακτηριστικά του. Η ήπια επεξεργασία μπορεί πράγματι να περιορίζει τις μεταβολές σε ορισμένα ένζυμα και άλλα συστατικά.
Δεν υπάρχουν όμως επαρκή στοιχεία για να θεωρήσουμε ότι το ωμό μέλι είναι ένα «θαυματουργό» τρόφιμο ή ότι προσφέρει τις εκτεταμένες θεραπευτικές ιδιότητες που συχνά του αποδίδονται. Παραμένει κυρίως ένα γλυκαντικό και είναι προτιμότερο να εντάσσεται με μέτρο σε μια συνολικά ισορροπημένη διατροφή.
Πηγές:
