Η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα περιβαλλοντικά προβλήματα για την ανθρώπινη υγεία. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, οι συνδυασμένες επιπτώσεις της εξωτερικής και της οικιακής ατμοσφαιρικής ρύπανσης συνδέονται με περίπου 7 εκατομμύρια πρόωρους θανάτους κάθε χρόνο.
Μία από τις πιο ασυνήθιστες τεχνολογίες που έχουν αναπτυχθεί για τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα στις πόλεις είναι το CityTree, ένα σύστημα που χρησιμοποιεί ζωντανά βρύα, ανεμιστήρες και αισθητήρες για να φιλτράρει τον αέρα τοπικά.
Τι είναι το CityTree;
Το CityTree δημιουργήθηκε από τη γερμανική εταιρεία Green City Solutions και μοιάζει περισσότερο με έναν μεγάλο κάθετο πράσινο τοίχο παρά με δέντρο.
Η βασική ιδέα είναι να αξιοποιηθούν οι φυσικές ιδιότητες των βρύων. Η μεγάλη επιφάνειά τους μπορεί να παγιδεύει σωματίδια που αιωρούνται στον αέρα, ενώ το σύστημα ενισχύει αυτή τη φυσική διαδικασία με ενεργό αερισμό.
Ο αέρας εισέρχεται στη μονάδα μέσω ενσωματωμένων ανεμιστήρων, περνά μέσα από τις επιφάνειες των βρύων και επιστρέφει στο περιβάλλον αφού έχει φιλτραριστεί.
Είναι πράγματι ίσο με 275 δέντρα;
Ο ισχυρισμός ότι ένα CityTree έχει την ίδια καθαριστική ικανότητα με 275 αστικά δέντρα έγινε πολύ γνωστός όταν το προϊόν παρουσιάστηκε διεθνώς πριν από αρκετά χρόνια.
Πρόκειται όμως για έναν παλιό εταιρικό υπολογισμό και όχι για έναν καθολικά αποδεκτό επιστημονικό κανόνα.
Τα πραγματικά δέντρα προσφέρουν πολύ περισσότερα από φιλτράρισμα σωματιδίων: σκιάζουν τις πόλεις, αποθηκεύουν άνθρακα, δημιουργούν ενδιαιτήματα για ζώα, μειώνουν τη θερμοκρασία και συμβάλλουν στη βιοποικιλότητα.
Γι’ αυτό το CityTree δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως υποκατάστατο των κανονικών δέντρων, αλλά ως συμπληρωματικό σύστημα που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε περιοχές όπου ο χώρος για φύτευση είναι περιορισμένος.
Τι δείχνουν οι ανεξάρτητες μετρήσεις;
Το CityTree έχει δοκιμαστεί και σε πραγματικό αστικό περιβάλλον.
Σε μελέτη πεδίου στη Modena της Ιταλίας, οι ερευνητές μέτρησαν την απόδοση της μονάδας όταν ο αέρας περνούσε ενεργά μέσα από τα βρύα.
Οι μετρήσεις έδειξαν μείωση περίπου:
- 19–23% στη μάζα σωματιδίων PM10,
- 15–20% στα PM2.5,
- 11–13% στα PM1,
- 38% στον αριθμό υπέρλεπτων σωματιδίων,
- 17% στον black carbon.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι το ενεργό σύστημα βρύων μπορεί πράγματι να αφαιρεί μέρος των ρύπων από τον αέρα που περνά μέσα από τη μονάδα.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ένα CityTree καθαρίζει συνολικά τον αέρα μιας ολόκληρης γειτονιάς ή πόλης. Η επίδραση είναι κυρίως τοπική και εξαρτάται από παράγοντες όπως η κατεύθυνση και η ένταση του ανέμου, η θέση της εγκατάστασης και η συγκέντρωση των ρύπων.
Πόσο αέρα μπορεί να φιλτράρει;
Οι νεότερες εκδόσεις του CityTree έχουν εξελιχθεί σημαντικά σε σχέση με τα πρώτα μοντέλα.
Η κατασκευάστρια εταιρεία αναφέρει ότι μία μονάδα μπορεί να επεξεργάζεται έως περίπου 5.000 κυβικά μέτρα αέρα ανά ώρα και να μειώνει έως και 82% τη λεπτή σκόνη στον αέρα που περνά άμεσα μέσα από το φίλτρο, ανάλογα με τις συνθήκες λειτουργίας.
Το ποσοστό αυτό αφορά τον αέρα που διέρχεται μέσα από το ίδιο το σύστημα και δεν σημαίνει ότι μειώνεται κατά 82% η συνολική ατμοσφαιρική ρύπανση της γύρω περιοχής.
Τα 240 τόνοι CO₂ τον χρόνο ισχύουν;
Όχι με τον τρόπο που παρουσιαζόταν σε παλιότερα δημοσιεύματα.
Παλαιότερες εταιρικές παρουσιάσεις ανέφεραν έως 240 τόνους «CO₂ equivalents» τον χρόνο. Ο αριθμός αυτός δεν σήμαινε ότι τα βρύα απορροφούσαν 240 τόνους πραγματικού διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα.
Η σημερινή Green City Solutions δίνει πολύ διαφορετικό μέγεθος, έως περίπου 342 κιλά CO₂e ετησίως για το σύγχρονο σύστημά της.
Γι’ αυτό ο παλιός αριθμός των 240 τόνων δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως άμεση μέτρηση απορρόφησης CO₂.
Γιατί χρησιμοποιούνται βρύα;
Τα βρύα έχουν πολύ μεγάλη ενεργή επιφάνεια σε σχέση με τον χώρο που καταλαμβάνουν και μπορούν να παγιδεύουν μικροσκοπικά σωματίδια.
Το πρόβλημα είναι ότι στο αστικό περιβάλλον συχνά δυσκολεύονται να επιβιώσουν λόγω υψηλής θερμοκρασίας, ξηρασίας και έντονης ρύπανσης.
Γι’ αυτό το CityTree δεν βασίζεται απλώς σε έναν τοίχο με φυτά. Διαθέτει αυτοματοποιημένο σύστημα άρδευσης, αερισμού και αισθητήρων που διατηρούν τα βρύα σε κατάλληλες συνθήκες.
Τι μετρούν οι αισθητήρες;
Οι νεότερες μονάδες διαθέτουν αισθητήρες που παρακολουθούν στοιχεία όπως η υγρασία, η θερμοκρασία και την κατάσταση των βρύων.
Τα δεδομένα χρησιμοποιούνται ώστε το σύστημα άρδευσης και αερισμού να προσαρμόζεται στις εκάστοτε συνθήκες και να διατηρεί σταθερή την απόδοση του φίλτρου.
Οι εγκαταστάσεις μπορούν επίσης να καταγράφουν περιβαλλοντικά δεδομένα, επιτρέποντας την παρακολούθηση της τοπικής ποιότητας του αέρα.
Μπορεί να δροσίζει και τον γύρω χώρο;
Ναι. Εκτός από το φιλτράρισμα σωματιδίων, τα βρύα εξατμίζουν νερό και μπορούν να προκαλέσουν τοπική ψύξη.
Η Green City Solutions αναφέρει ότι οι νεότερες μονάδες μπορούν υπό κατάλληλες συνθήκες να μειώσουν τη θερμοκρασία του αέρα που περνά μέσα από το σύστημα έως περίπου 4°C.
Και εδώ πρόκειται για τοπικό φαινόμενο γύρω από τη μονάδα και όχι για μείωση της θερμοκρασίας ολόκληρης της πόλης.
Μπορεί το CityTree να λύσει το πρόβλημα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης;
Όχι από μόνο του.
Συστήματα αυτού του τύπου μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία μικρών ζωνών καθαρότερου και δροσερότερου αέρα σε πολυσύχναστα σημεία, σχολεία, σταθμούς, πλατείες ή δρόμους με περιορισμένο χώρο για φύτευση.
Η ουσιαστική αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης όμως απαιτεί κυρίως μείωση των ίδιων των εκπομπών από την κυκλοφορία, τη βιομηχανία, την παραγωγή ενέργειας και τη θέρμανση.
Το CityTree είναι λοιπόν μια ενδιαφέρουσα τεχνολογία τοπικού φιλτραρίσματος του αέρα. Δεν αντικαθιστά ένα δάσος ούτε εκατοντάδες πραγματικά δέντρα, αλλά δείχνει πώς η βιολογία και η τεχνολογία μπορούν να συνεργαστούν για να βελτιώσουν συγκεκριμένα σημεία του αστικού περιβάλλοντος.
