Με το κατάλευκο, πυκνό μαλλί τους, το χαρακτηριστικό μαύρο πρόσωπο και τα σπειροειδή κέρατα, τα Valais Blacknose θυμίζουν περισσότερο λούτρινα ζωάκια παρά τα πρόβατα που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε.
Η ιδιαίτερη εμφάνισή τους τα έχει κάνει γνωστά πολύ πέρα από τις ελβετικές Άλπεις, όμως πίσω από τη χαριτωμένη εικόνα κρύβεται μια παλιά ορεινή φυλή, προσαρμοσμένη εδώ και αιώνες στις δύσκολες συνθήκες του καντονιού Valais.
Από τα βουνά του Valais
Τα Valais Blacknose, γνωστά στα γερμανικά ως Walliser Schwarznasenschaf, προέρχονται από την ορεινή περιοχή του Valais στη νοτιοδυτική Ελβετία. Αναφορές στους προγόνους της φυλής υπάρχουν ήδη από τον 15ο αιώνα, ενώ το σύγχρονο πρότυπό της καθιερώθηκε το 1962.
Πρόκειται για ανθεκτικά ορεινά πρόβατα που έχουν προσαρμοστεί στο ψυχρό κλίμα, στις απότομες πλαγιές και στις απαιτητικές συνθήκες των Άλπεων. Το πλούσιο μαλλί τους καλύπτει σχεδόν ολόκληρο το σώμα, ακόμη και το κεφάλι και τα πόδια.
Γιατί έχουν αυτή την τόσο ξεχωριστή εμφάνιση;
Το πιο αναγνωρίσιμο χαρακτηριστικό τους είναι φυσικά το μαύρο πρόσωπο. Σύμφωνα με το πρότυπο της φυλής, το μαύρο χρώμα εκτείνεται από τη μύτη προς το κέντρο του κεφαλιού και συνδέεται με τις μαύρες περιοχές γύρω από τα μάτια. Μαύρα είναι επίσης τα αυτιά και τμήματα των ποδιών.
Την εικόνα συμπληρώνουν τα μεγάλα σπειροειδή κέρατα, τα οποία εμφανίζονται τόσο στα αρσενικά όσο και στα θηλυκά. Το λευκό μαλλί είναι μακρύ και πυκνό, δημιουργώντας αυτή τη χαρακτηριστική «φουντωτή» εμφάνιση που έκανε τα ζώα τόσο δημοφιλή στο διαδίκτυο.
Παρά το πυκνό τους τρίχωμα και την εξαιρετική προσαρμογή τους στο κρύο, τα Valais Blacknose είναι περισσότερο ευαίσθητα στις υψηλές θερμοκρασίες. Το καλοκαίρι προσαρμόζουν ακόμη και τις ώρες κατά τις οποίες βόσκουν, προτιμώντας τις πιο δροσερές περιόδους της ημέρας.
Είναι πράγματι τόσο ήρεμα όσο φαίνονται;
Η φυλή περιγράφεται ως ήρεμη και με καλό ταμπεραμέντο. Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος που έχει αποκτήσει πολλούς θαυμαστές, αν και παραμένει ένα παραγωγικό αγροτικό ζώο με συγκεκριμένες ανάγκες φροντίδας και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς ως «λούτρινο κατοικίδιο».
Τα Valais Blacknose εκτρέφονται τόσο για το μαλλί όσο και για το κρέας τους. Το μαλλί αποτελεί ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του προτύπου της φυλής και τα ζώα συνήθως κουρεύονται τακτικά ώστε το τρίχωμά τους να διατηρείται σε καλή κατάσταση.
Πώς εξαπλώθηκαν έξω από την Ελβετία;
Για μεγάλο χρονικό διάστημα η φυλή ήταν στενά συνδεδεμένη με την Ελβετία και ιδιαίτερα με το Άνω Valais. Με τα χρόνια, όμως, άρχισε να εμφανίζεται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες και στη συνέχεια σε ακόμη περισσότερα μέρη του κόσμου.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες η ανάπτυξη της φυλής είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Επειδή υπήρχαν περιορισμοί στην εισαγωγή ζωντανών προβάτων από την Ευρώπη, οι πρώτες προσπάθειες βασίστηκαν σε εισαγόμενο γενετικό υλικό και σε πρόγραμμα σταδιακής αναπαραγωγής.
Αργότερα έγινε δυνατή και η χρήση εισαγόμενων εμβρύων, με αποτέλεσμα να υπάρχουν πλέον και καθαρόαιμα Valais Blacknose που έχουν γεννηθεί στις ΗΠΑ. Έτσι, η παλιότερη πληροφορία ότι καθαρόαιμα ζώα μπορούσαν να βρεθούν μόνο στην Ελβετία δεν ισχύει πλέον.
Οι εκθέσεις που κρατούν ζωντανή την παράδοση
Στην Ελβετία η φυλή αποτελεί σημαντικό κομμάτι της τοπικής κτηνοτροφικής παράδοσης και πραγματοποιούνται οργανωμένες εκθέσεις στις οποίες τα ζώα αξιολογούνται με βάση την εμφάνιση, τη σωματική διάπλαση και την ποιότητα του μαλλιού τους.
Στο Zermatt διοργανώνεται επίσης το παραδοσιακό Shepherd Festival, όπου μεταξύ άλλων αναδεικνύεται ένα από τα ομορφότερα Valais Blacknose της διοργάνωσης. Υπάρχουν ακόμη εξειδικευμένες εκθέσεις για τη φυλή, όπως οι διοργανώσεις για προβατίνες και κριάρια που πραγματοποιούνται στην περιοχή.
Δεν υπάρχει, πάντως, κάποιο επίσημο παγκόσμιο βραβείο που να χαρακτηρίζει τα Valais Blacknose ως «την πιο χαριτωμένη φυλή προβάτων στον κόσμο». Αυτός είναι περισσότερο ένας δημοφιλής χαρακτηρισμός που τα ακολουθεί λόγω της εντυπωσιακής εμφάνισής τους.
Μια φυλή που δύσκολα ξεχνάς
Το κατάλευκο σγουρό μαλλί, το κατάμαυρο πρόσωπο, τα μαύρα αυτιά και πόδια και τα εντυπωσιακά κέρατα δημιουργούν έναν συνδυασμό που δύσκολα συναντά κανείς σε άλλη φυλή προβάτου.
Ίσως γι’ αυτό τα Valais Blacknose έχουν γίνει τόσο αναγνωρίσιμα. Για τους κτηνοτρόφους του Valais, όμως, είναι κάτι περισσότερο από ένα φωτογενές ζώο: αποτελούν μέρος μιας μακράς παράδοσης ζωής και κτηνοτροφίας στις ελβετικές Άλπεις.
