Τα φυτά εσωτερικού χώρου ομορφαίνουν το σπίτι και μέσω της φωτοσύνθεσης απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα και απελευθερώνουν οξυγόνο όταν υπάρχει κατάλληλο φως. Εδώ και χρόνια όμως κυκλοφορεί και ένας πολύ πιο εντυπωσιακός ισχυρισμός: ότι μερικές γλάστρες μπορούν να «καθαρίσουν» τον αέρα ενός ολόκληρου δωματίου από επικίνδυνες ουσίες.
Η ιδέα βασίζεται σε πραγματική έρευνα της NASA, αλλά τα αποτελέσματά της έχουν συχνά παρουσιαστεί έξω από το πλαίσιο στο οποίο προέκυψαν. Τα φυτά μπορούν πράγματι να απορροφήσουν ορισμένες πτητικές οργανικές ενώσεις σε εργαστηριακές συνθήκες, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι λειτουργούν σαν φυσικοί καθαριστές αέρα μέσα σε ένα κανονικό σπίτι.
Τι έδειξε πραγματικά η έρευνα της NASA;
Στα τέλη της δεκαετίας του 1980 η NASA εξέτασε διάφορα φυτά στο πλαίσιο ερευνών για την ποιότητα του αέρα σε κλειστά περιβάλλοντα. Οι ερευνητές μελέτησαν μεταξύ άλλων την απομάκρυνση ουσιών όπως το βενζόλιο, η φορμαλδεΰδη και το τριχλωροαιθυλένιο.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ορισμένα φυτά, μαζί με το χώμα και τους μικροοργανισμούς γύρω από τις ρίζες τους, μπορούσαν να μειώσουν τις συγκεντρώσεις αυτών των ουσιών.
Υπήρχε όμως μια σημαντική λεπτομέρεια: τα πειράματα πραγματοποιήθηκαν σε μικρούς, κλειστούς εργαστηριακούς θαλάμους. Οι συνθήκες αυτές διαφέρουν σημαντικά από ένα πραγματικό σπίτι, όπου υπάρχει συνεχής ανταλλαγή αέρα μέσω παραθύρων, θυρών και συστημάτων εξαερισμού.
Μπορούν λοιπόν τα φυτά να καθαρίσουν τον αέρα ενός σπιτιού;
Σε εργαστηριακές συνθήκες μπορούν να απομακρύνουν μικρές ποσότητες ορισμένων ρύπων. Στην πράξη όμως, λίγες γλάστρες μέσα σε ένα δωμάτιο δεν έχουν αρκετά μεγάλη επίδραση ώστε να θεωρούνται αποτελεσματικό σύστημα καθαρισμού του αέρα.
Μεταγενέστερες επιστημονικές αναλύσεις που συνέκριναν τα αποτελέσματα δεκάδων πειραμάτων κατέληξαν ότι ο φυσικός και ο μηχανικός αερισμός ενός κτιρίου απομακρύνουν τις πτητικές οργανικές ενώσεις πολύ ταχύτερα από τα συνηθισμένα φυτά εσωτερικού χώρου.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα φυτά δεν έχουν θέση στο σπίτι. Απλώς δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατο του σωστού αερισμού ή ενός κατάλληλου συστήματος καθαρισμού του αέρα.
Αλόη
Η αλόη (Aloe vera) είναι ένα δημοφιλές παχύφυτο που χρειάζεται αρκετό φως και σχετικά λίγο πότισμα. Όπως και άλλα πράσινα φυτά, πραγματοποιεί φωτοσύνθεση και συμμετέχει στην ανταλλαγή διοξειδίου του άνθρακα και οξυγόνου.
Δεν υπάρχουν όμως στοιχεία ότι μία ή λίγες γλάστρες αλόης μπορούν να μειώσουν σημαντικά τους ρύπους ενός κανονικού σπιτιού. Επίσης χρειάζεται προσοχή αν υπάρχουν κατοικίδια, καθώς η κατάποση τμημάτων του φυτού μπορεί να προκαλέσει προβλήματα σε σκύλους και γάτες.
Φίκος ελάστικα
Ο Ficus elastica, γνωστός και ως καουτσουκόδεντρο, είναι ιδιαίτερα δημοφιλής για τα μεγάλα, γυαλιστερά φύλλα του. Προσαρμόζεται σε εσωτερικούς χώρους, αν και προτιμά φωτεινό σημείο χωρίς έντονο άμεσο ήλιο.
Φυτά του γένους Ficus έχουν μελετηθεί για την ικανότητά τους να αλληλεπιδρούν με ορισμένους ρύπους του αέρα, όμως αυτό δεν μεταφράζεται σε ουσιαστικό καθαρισμό ενός ολόκληρου δωματίου.
Ο γαλακτώδης χυμός ορισμένων ειδών Ficus μπορεί επίσης να προκαλέσει ερεθισμό, γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή ιδιαίτερα σε σπίτια με μικρά παιδιά ή κατοικίδια.
Κισσός
Ο κισσός (Hedera helix) ήταν ένα από τα φυτά που εξετάστηκαν σε εργαστηριακές δοκιμές σχετικά με πτητικές οργανικές ενώσεις.
Ο δημοφιλής ισχυρισμός ότι μπορεί να «καθαρίσει το 60% των τοξινών του αέρα μέσα σε έξι ώρες» δεν αποτελεί αξιόπιστο κανόνα για ένα πραγματικό σπίτι. Η απόδοση που μετριέται μέσα σε έναν κλειστό πειραματικό θάλαμο δεν μπορεί να μεταφερθεί αυτούσια σε ένα υπνοδωμάτιο ή ένα σαλόνι.
Ο κισσός θεωρείται επίσης τοξικός για σκύλους και γάτες εάν καταναλωθεί, επομένως πρέπει να τοποθετείται σε σημείο όπου δεν μπορούν να τον φτάσουν.
Φυτό αράχνη
Το Chlorophytum comosum, γνωστό ως φυτό αράχνη ή χλωρόφυτο, είναι ένα από τα πιο εύκολα φυτά εσωτερικού χώρου. Προσαρμόζεται σε διαφορετικές συνθήκες φωτισμού και δημιουργεί γρήγορα μικρά νέα φυτά.
Έχει χρησιμοποιηθεί σε πειράματα για την απομάκρυνση ορισμένων ρύπων, αλλά δεν υπάρχει επιστημονική βάση για τον ισχυρισμό ότι μία μόνο γλάστρα μπορεί να καθαρίσει τον αέρα σε χώρο 200 τετραγωνικών μέτρων.
Το χλωρόφυτο είναι από τις πιο πρακτικές επιλογές για ένα σπίτι με κατοικίδια, καθώς κατατάσσεται γενικά στα μη τοξικά φυτά για σκύλους και γάτες.
Σανσιβέρια
Η σανσιβέρια, γνωστή και ως snake plant, είναι ιδιαίτερα ανθεκτική και μπορεί να επιβιώσει ακόμη και με σχετικά λίγο φως και αραιό πότισμα.
Συχνά αναφέρεται ότι «παράγει οξυγόνο τη νύχτα». Στην πραγματικότητα χρησιμοποιεί έναν ιδιαίτερο μηχανισμό φωτοσύνθεσης, γνωστό ως CAM, χάρη στον οποίο μπορεί να προσλαμβάνει διοξείδιο του άνθρακα κατά τη διάρκεια της νύχτας. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι παράγει σημαντικές ποσότητες οξυγόνου στο σκοτάδι, καθώς η παραγωγή οξυγόνου μέσω της φωτοσύνθεσης εξαρτάται από το φως.
Η σανσιβέρια μπορεί επίσης να προκαλέσει ναυτία, εμετό ή διάρροια σε σκύλους και γάτες εάν τη μασήσουν.
Σπαθίφυλλο
Το σπαθίφυλλο (Spathiphyllum) είναι ένα ακόμη φυτό που εμφανίζεται συχνά σε λίστες με τα λεγόμενα «φυτά καθαρισμού του αέρα».
Η NASA διαπίστωσε σε πειραματικές συνθήκες ότι φυτά αυτού του τύπου μπορούσαν να συμμετέχουν στην απομάκρυνση ορισμένων πτητικών ενώσεων. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τρία ή τέσσερα σπαθίφυλλα μπορούν να «καθαρίσουν πλήρως» ένα σπίτι 80 τετραγωνικών μέτρων. Δεν υπάρχει επιστημονική βάση για έναν τέτοιο υπολογισμό.
Το σπαθίφυλλο περιέχει επίσης αδιάλυτους κρυστάλλους οξαλικού ασβεστίου και μπορεί να προκαλέσει έντονο ερεθισμό στο στόμα, σιελόρροια και εμετό εάν το μασήσει σκύλος ή γάτα.
Τι βοηθά πραγματικά την ποιότητα του αέρα στο σπίτι;
Τα φυτά μπορούν να κάνουν έναν χώρο πιο ευχάριστο και να αποτελούν ένα όμορφο στοιχείο της καθημερινότητάς μας. Για ουσιαστική βελτίωση της ποιότητας του εσωτερικού αέρα όμως, μεγαλύτερη σημασία έχει η αντιμετώπιση των ίδιων των πηγών ρύπανσης και ο σωστός αερισμός.
Το τακτικό άνοιγμα των παραθύρων όταν οι εξωτερικές συνθήκες το επιτρέπουν, ο επαρκής εξαερισμός της κουζίνας και του μπάνιου, η αποφυγή καπνίσματος μέσα στο σπίτι και η σωστή συντήρηση των συστημάτων εξαερισμού είναι πολύ αποτελεσματικότερα μέτρα από την προσθήκη μερικών γλαστρών.
Επομένως, μπορούμε να γεμίσουμε το σπίτι μας με φυτά επειδή μας αρέσουν και κάνουν τον χώρο πιο όμορφο, αλλά όχι με την προσδοκία ότι θα αντικαταστήσουν τον καθαρό αέρα και τον καλό εξαερισμό.
Πηγές:
