Τα συντηρητικά υπάρχουν σε πολλά καλλυντικά για έναν σημαντικό λόγο: εμποδίζουν την ανάπτυξη βακτηρίων, μυκήτων και άλλων μικροοργανισμών που θα μπορούσαν να αλλοιώσουν το προϊόν. Αυτό όμως έχει οδηγήσει και σε έναν συχνό μύθο, ότι τα συντηρητικά είναι από μόνα τους αιτία ακμής.
Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι τα συντηρητικά ως κατηγορία προκαλούν ακμή. Ορισμένα μπορούν να προκαλέσουν ερεθισμό ή αλλεργική δερματίτιδα σε ευαίσθητους ανθρώπους, αλλά αυτό είναι διαφορετικό πρόβλημα από τα σπυράκια και τους φραγμένους πόρους.
Γιατί χρειάζονται συντηρητικά τα καλλυντικά;
Πολλά καλλυντικά περιέχουν νερό και άλλα συστατικά που μπορούν να αποτελέσουν κατάλληλο περιβάλλον για την ανάπτυξη μικροοργανισμών.
Τα συντηρητικά προστίθενται ώστε να περιορίζουν αυτή την ανάπτυξη και να βοηθούν το προϊόν να παραμένει ασφαλές για όσο διάστημα χρησιμοποιείται σωστά.
Χωρίς επαρκή συντήρηση, ιδιαίτερα μια κρέμα, λοσιόν ή άλλο προϊόν με νερό μπορεί να επιμολυνθεί με βακτήρια ή μύκητες.
Για αυτό το «χωρίς συντηρητικά» δεν είναι αυτομάτως πλεονέκτημα.
Προκαλούν τα συντηρητικά ακμή;
Δεν υπάρχουν στοιχεία που να υποστηρίζουν ότι τα συντηρητικά γενικά προκαλούν ακμή.
Η ακμή είναι πολύπλοκη κατάσταση στην οποία συμμετέχουν:
- η αυξημένη παραγωγή σμήγματος,
- η απόφραξη των τριχοσμηγματογόνων μονάδων,
- η φλεγμονή,
- το βακτήριο Cutibacterium acnes,
- ορμονικοί και γενετικοί παράγοντες.
Καλλυντικά και προϊόντα περιποίησης μπορούν πράγματι να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν σπυράκια σε ορισμένους ανθρώπους. Αυτό είναι γνωστό και ως acne cosmetica.
Δεν σημαίνει όμως ότι ευθύνεται απαραίτητα το συντηρητικό. Μπορεί να σχετίζεται με τη συνολική φόρμουλα του προϊόντος ή με συστατικά που ευνοούν την απόφραξη των πόρων.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στην ακμή και την αλλεργία σε ένα καλλυντικό;
Η διάκριση είναι σημαντική γιατί οι δύο καταστάσεις μπορεί να χρειάζονται διαφορετική αντιμετώπιση.
Η ακμή εμφανίζεται συνήθως με:
- μαύρα ή λευκά στίγματα,
- σπυράκια,
- φλεγμονώδεις βλατίδες ή φλύκταινες,
- σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, βαθύτερες επώδυνες βλάβες.
Μια αλλεργική ή ερεθιστική δερματίτιδα μπορεί να εμφανιστεί περισσότερο με:
- έντονη κοκκινίλα,
- κνησμό,
- κάψιμο ή τσούξιμο,
- ξηρότητα και ξεφλούδισμα,
- πρήξιμο ή εξάνθημα.
Οι δύο καταστάσεις μπορούν φυσικά να συνυπάρχουν. Ένα ερεθισμένο δέρμα με ακμή μπορεί να φαίνεται πολύ χειρότερο χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το συντηρητικό «δημιούργησε» την ακμή.
Υπάρχουν συντηρητικά που προκαλούν αλλεργία;
Ναι. Ορισμένα συντηρητικά είναι γνωστοί ευαισθητοποιητές και μπορούν να προκαλέσουν αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής σε ανθρώπους που έχουν αναπτύξει αλλεργία σε αυτά.
Ισοθειαζολινόνες
Οι methylisothiazolinone (MI) και methylchloroisothiazolinone (MCI) έχουν χρησιμοποιηθεί ως συντηρητικά σε καλλυντικά και άλλα προϊόντα.
Έχουν συνδεθεί με σημαντικό αριθμό περιστατικών αλλεργικής δερματίτιδας εξ επαφής, με αποτέλεσμα η χρήση τους σε καλλυντικά να έχει περιοριστεί σημαντικά σε πολλές αγορές.
Μια αντίδραση σε αυτές τις ουσίες μπορεί να προκαλέσει κοκκινίλα, φαγούρα και έκζεμα. Αυτό δεν πρέπει να συγχέεται με ακμή.
Φορμαλδεΰδη και ουσίες που απελευθερώνουν φορμαλδεΰδη
Η φορμαλδεΰδη και ορισμένα συντηρητικά που μπορούν να απελευθερώνουν μικρές ποσότητές της είναι επίσης γνωστοί πιθανοί ευαισθητοποιητές.
Σε άτομα που έχουν αλλεργία μπορούν να προκαλέσουν δερματίτιδα εξ επαφής.
Η φορμαλδεΰδη έχει επίσης ταξινομηθεί ως καρκινογόνος για τον άνθρωπο σε συγκεκριμένες συνθήκες και επίπεδα έκθεσης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε καλλυντικό που χρησιμοποιεί έναν απελευθερωτή φορμαλδεΰδης προκαλεί καρκίνο, ούτε ότι η ουσία έχει αποδειχθεί ότι προκαλεί ή επιδεινώνει την ακμή.
Και τι γίνεται με το βενζοϊκό οξύ;
Το βενζοϊκό οξύ και τα άλατά του χρησιμοποιούνται ως συντηρητικά σε διάφορα προϊόντα.
Όπως πολλά συστατικά, μπορούν να προκαλέσουν ερεθισμό ή αντίδραση σε ορισμένους ανθρώπους, αλλά δεν υπάρχει λόγος να θεωρούνται γενικά «συντηρητικά που προκαλούν ακμή».
Αν ένα προϊόν σου προκαλεί επανειλημμένα κοκκινίλα ή κνησμό, μεγαλύτερη σημασία έχει να εντοπιστεί το συγκεκριμένο αίτιο παρά να αποκλειστεί ολόκληρη η κατηγορία των συντηρητικών.
Τι ισχύει με τα parabens;
Τα parabens είναι μια διαφορετική κατηγορία συντηρητικών που έχουν χρησιμοποιηθεί εδώ και πολλά χρόνια σε καλλυντικά.
Δεν είναι σωστό να περιγράφονται γενικά ως «φαινόλες» ή ως ουσίες που προκαλούν ακμή.
Όπως συμβαίνει με σχεδόν κάθε συστατικό, μπορεί να εμφανιστεί αλλεργία σε συγκεκριμένους ανθρώπους, αλλά η παρουσία parabens σε ένα προϊόν δεν σημαίνει από μόνη της ότι αυτό θα φράξει τους πόρους ή θα προκαλέσει σπυράκια.
Πώς καταλαβαίνεις ότι ένα καλλυντικό μπορεί να σου προκαλεί σπυράκια;
Η σύνδεση δεν είναι πάντα άμεση. Το acne cosmetica μπορεί να εμφανιστεί σταδιακά μετά την έναρξη ενός νέου προϊόντος.
Μπορεί να παρατηρήσεις:
- πολλά μικρά κλειστά στίγματα,
- νέα σπυράκια στο μέτωπο, τα μάγουλα ή το πηγούνι,
- εξάρσεις στις περιοχές όπου εφαρμόζεται συστηματικά το προϊόν.
Αν υποψιάζεσαι ένα προϊόν, σταμάτησέ το και παρακολούθησε την επιδερμίδα σου για αρκετές εβδομάδες. Η ακμή δεν εξαφανίζεται συνήθως μέσα σε μία ή δύο ημέρες.
Τι πρέπει να γράφει ένα προϊόν για δέρμα με τάση ακμής;
Για δέρμα που εμφανίζει εύκολα σπυράκια, είναι χρήσιμο να αναζητάς ενδείξεις όπως:
- non-comedogenic,
- oil-free,
- won’t clog pores,
- non-acnegenic.
Αυτές οι ενδείξεις σημαίνουν ότι το προϊόν έχει σχεδιαστεί ώστε να έχει μικρότερη πιθανότητα να φράζει τους πόρους.
Δεν αποτελούν απόλυτη εγγύηση. Ένα προϊόν που λειτουργεί άψογα σε έναν άνθρωπο μπορεί να προκαλεί εξάρσεις σε κάποιον άλλο.
Πρέπει να προτιμάς προϊόντα χωρίς συντηρητικά;
Όχι ως γενικό κανόνα.
Τα συντηρητικά είναι σημαντικό μέρος της ασφάλειας πολλών καλλυντικών. Ένα προϊόν με νερό που δεν συντηρείται σωστά μπορεί να επιμολυνθεί από μικροοργανισμούς.
Αν έχεις διαγνωσμένη αλλεργία σε ένα συγκεκριμένο συντηρητικό, φυσικά πρέπει να το αποφεύγεις. Αυτό είναι πολύ διαφορετικό από το να αποφεύγεις όλα τα συντηρητικά επειδή έχεις ακμή.
Είναι τα φυσικά καλλυντικά καλύτερα για την ακμή;
Όχι απαραίτητα.
Η λέξη «φυσικό» δεν σημαίνει ότι ένα προϊόν είναι ασφαλέστερο, πιο ήπιο ή λιγότερο πιθανό να προκαλέσει αντίδραση.
Φυτικά εκχυλίσματα και αιθέρια έλαια περιέχουν επίσης χημικές ουσίες και μπορούν να προκαλέσουν ερεθισμό ή αλλεργία.
Ένα σωστά διαμορφωμένο συμβατικό καλλυντικό μπορεί να είναι πολύ καλύτερα ανεκτό από ένα «100% φυσικό» προϊόν γεμάτο αρωματικά φυτικά εκχυλίσματα.
Το tea tree oil είναι ασφαλέστερο επειδή είναι φυσικό;
Όχι. Το tea tree oil έχει μελετηθεί για πιθανή δράση στην ήπια ακμή και ορισμένες μικρές μελέτες έχουν δείξει ενδιαφέροντα αποτελέσματα.
Μπορεί όμως επίσης να προκαλέσει ερεθισμό ή αλλεργική δερματίτιδα, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιείται αδιάλυτο ή σε ακατάλληλη συγκέντρωση.
Δεν είναι επομένως γενικά «ασφαλέστερη» εναλλακτική μόνο και μόνο επειδή είναι φυτικής προέλευσης.
Και η αλόη ή το χαμομήλι;
Η αλόη και το χαμομήλι χρησιμοποιούνται σε πολλά καλλυντικά λόγω πιθανών καταπραϋντικών ιδιοτήτων.
Δεν αποτελούν όμως βασικές αποδεδειγμένες θεραπείες της ακμής και μπορούν επίσης να προκαλέσουν αντίδραση σε ευαίσθητους ανθρώπους.
Αν ο στόχος είναι η θεραπεία της ακμής, υπάρχουν δραστικά συστατικά με σαφώς περισσότερα δεδομένα, όπως:
- βενζοϋλοϋπεροξείδιο,
- σαλικυλικό οξύ,
- adapalene.
Η επιλογή εξαρτάται από τον τύπο και τη σοβαρότητα της ακμής και από το πόσο καλά ανέχεται το δέρμα κάθε θεραπεία.
Τι να κάνεις αν ένα καινούργιο προϊόν προκαλέσει κοκκινίλα και φαγούρα;
Σταμάτησε τη χρήση του. Η έντονη φαγούρα, το κάψιμο, η ξηρότητα και η κοκκινίλα ταιριάζουν περισσότερο με ερεθισμό ή δερματίτιδα παρά με μια απλή έξαρση ακμής.
Απλοποίησε προσωρινά τη ρουτίνα σου με:
- ήπιο καθαριστικό,
- ενυδατική χωρίς άρωμα,
- κατάλληλο αντηλιακό.
Αν η αντίδραση είναι έντονη, επιμένει ή επαναλαμβάνεται με συγκεκριμένα προϊόντα, ένας δερματολόγος μπορεί να αξιολογήσει αν πρόκειται για αλλεργική δερματίτιδα και αν χρειάζεται patch testing.
Το patch test προβλέπει αν ένα προϊόν θα προκαλέσει ακμή;
Όχι. Ένα μικρό τεστ σε περιορισμένη περιοχή μπορεί να βοηθήσει να εντοπιστεί ένας άμεσος ερεθισμός, αλλά δεν μπορεί να προβλέψει αξιόπιστα αν ένα προϊόν θα φράξει τους πόρους και θα προκαλέσει ακμή έπειτα από εβδομάδες χρήσης.
Για ύποπτη αλλεργία εξ επαφής υπάρχει διαφορετική, ιατρική διαδικασία patch testing που πραγματοποιείται από ειδικό.
Συχνές ερωτήσεις
Τα συντηρητικά προκαλούν ακμή;
Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι τα συντηρητικά ως κατηγορία προκαλούν ακμή. Ορισμένα μπορούν να προκαλέσουν αλλεργικό ή ερεθιστικό εξάνθημα σε ευαίσθητους ανθρώπους, αλλά αυτό είναι διαφορετικό από την ακμή.
Ποια συντηρητικά προκαλούν συχνότερα αλλεργία;
Οι ισοθειαζολινόνες, όπως MCI και MI, έχουν συνδεθεί έντονα με αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής. Επίσης, η φορμαλδεΰδη και ορισμένοι απελευθερωτές φορμαλδεΰδης μπορούν να προκαλέσουν αλλεργία σε ευαισθητοποιημένα άτομα.
Πρέπει να αγοράζω καλλυντικά χωρίς συντηρητικά αν έχω ακμή;
Όχι. Μεγαλύτερη σημασία έχει το προϊόν να είναι κατάλληλα συντηρημένο και να μην φράζει εύκολα τους πόρους. Αναζήτησε ενδείξεις όπως non-comedogenic ή won’t clog pores.
Τα φυσικά προϊόντα είναι καλύτερα για δέρμα με ακμή;
Όχι απαραίτητα. Φυσικά συστατικά και αιθέρια έλαια μπορούν επίσης να ερεθίσουν ή να προκαλέσουν αλλεργία. Η συνολική φόρμουλα έχει μεγαλύτερη σημασία από την προέλευση των συστατικών.
Πότε πρέπει να επισκεφθώ δερματολόγο;
Αν η ακμή είναι βαθιά, επώδυνη, αφήνει ουλές ή δεν βελτιώνεται με κατάλληλη φροντίδα, είναι χρήσιμη η αξιολόγηση από δερματολόγο. Το ίδιο ισχύει αν εμφανίζεις επίμονο κνησμό, έντονη κοκκινίλα ή εξάνθημα μετά τη χρήση καλλυντικών.
Το σημαντικότερο είναι να μην αντιμετωπίζουμε τα συντηρητικά σαν τον «εχθρό» της επιδερμίδας. Για κάποιον με ακμή, μεγαλύτερη σημασία έχει να επιλέγει καλά ανεκτές, non-comedogenic φόρμουλες και να εντοπίζει συγκεκριμένα προϊόντα που φαίνεται να προκαλούν εξάρσεις. Αν υπάρχει αλλεργία σε συγκεκριμένο συντηρητικό, τότε χρειάζεται στοχευμένη αποφυγή και όχι αποκλεισμός ολόκληρης της κατηγορίας.
