Έχετε βρεθεί ποτέ σε ένα τραπέζι με φίλους ή με τον σύντροφό σας και κάποιος να κοιτάζει συνεχώς το κινητό του; Ίσως μάλιστα να έχετε πιάσει και τον εαυτό σας να χαζεύει στην οθόνη την ώρα που κάποιος προσπαθεί να σας μιλήσει. Αυτή η συνηθισμένη συμπεριφορά έχει όνομα και λέγεται phubbing.
Μπορεί να μοιάζει με μια ασήμαντη συνήθεια, όμως για τον άνθρωπο που βρίσκεται απέναντί σας η εμπειρία μπορεί να είναι διαφορετική. Όταν η προσοχή στρέφεται συνεχώς στο κινητό, η συζήτηση διακόπτεται και ο άλλος μπορεί να νιώσει ότι δεν τον ακούτε. Το ενδιαφέρον είναι ότι οι επιστήμονες έχουν αρχίσει να εξετάζουν πιο συστηματικά πώς αυτή η συμπεριφορά συνδέεται με την ποιότητα των σχέσεών μας.
Τι είναι το phubbing και γιατί το κάνουμε;
Η λέξη phubbing προέρχεται από τον συνδυασμό των αγγλικών λέξεων phone (τηλέφωνο) και snubbing (περιφρονητική αγνόηση). Περιγράφει τη συμπεριφορά κατά την οποία κάποιος δίνει προτεραιότητα στο κινητό του αντί να προσέχει τον άνθρωπο που βρίσκεται μπροστά του.
Μπορεί να συμβεί σε ένα ραντεβού, στο οικογενειακό τραπέζι, σε μια παρέα ή ακόμη και σε μια επαγγελματική συνάντηση. Δεν χρειάζεται να είναι σκόπιμο. Μερικές φορές αρκεί μια ειδοποίηση, ένα μήνυμα ή η συνήθεια να ελέγχουμε συνεχώς την οθόνη.
Τα κοινωνικά δίκτυα, οι εφαρμογές επικοινωνίας και η εύκολη πρόσβαση σε πληροφορίες μάς δίνουν συνεχώς αφορμές να ασχοληθούμε με το κινητό. Έτσι, μια συζήτηση μπορεί να διακοπεί αρκετές φορές, χωρίς καν να συνειδητοποιούμε πόσο συχνά συμβαίνει.
Πώς αισθάνεται κάποιος όταν τον αγνοούν για ένα κινητό;
Φανταστείτε να διηγείστε κάτι σημαντικό που συνέβη στη δουλειά σας και ο άνθρωπος απέναντί σας να σταματά ξαφνικά να σας κοιτάζει επειδή έλαβε ένα μήνυμα. Συνεχίζετε να μιλάτε, αλλά δεν είστε σίγουροι αν σας ακούει. Αν αυτό συμβαίνει επανειλημμένα, είναι πιθανό να νιώσετε εκνευρισμό ή απογοήτευση.
Αυτό είναι ένα από τα βασικά προβλήματα του phubbing. Ο άνθρωπος που χρησιμοποιεί το κινητό μπορεί να θεωρεί ότι απλώς ελέγχει κάτι για λίγα δευτερόλεπτα. Ο συνομιλητής του, όμως, ενδέχεται να αντιλαμβάνεται τη συμπεριφορά ως έλλειψη ενδιαφέροντος.
Η ενεργητική ακρόαση, δηλαδή το να ακούμε προσεκτικά και να ανταποκρινόμαστε σε όσα μας λέει ο άλλος, είναι σημαντικό στοιχείο της επικοινωνίας. Όταν η προσοχή διασπάται διαρκώς, γίνεται δυσκολότερο να παρακολουθήσουμε μια συζήτηση και να ανταποκριθούμε ουσιαστικά.
Τι δείχνουν οι επιστημονικές έρευνες για το phubbing;
Το phubbing έχει αποτελέσει αντικείμενο αρκετών επιστημονικών μελετών, ιδιαίτερα σε σχέση με τα ζευγάρια. Μια μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε το 2025 στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Psychology συγκέντρωσε δεδομένα από 52 μελέτες, με συνολικά 19.698 συμμετέχοντες.
Οι ερευνητές εξέτασαν το λεγόμενο partner phubbing, δηλαδή την περίπτωση όπου κάποιος αγνοεί τον ερωτικό του σύντροφο για να ασχοληθεί με το κινητό του. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν συσχετίσεις ανάμεσα σε αυτή τη συμπεριφορά και σε αρνητικές πλευρές της ποιότητας των σχέσεων και της συναισθηματικής ευεξίας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το κινητό προκαλεί από μόνο του προβλήματα σε μια σχέση. Οι περισσότερες σχετικές έρευνες εξετάζουν συσχετίσεις και δεν μπορούν να αποδείξουν ότι το phubbing είναι η μοναδική ή η βασική αιτία μιας δυσκολίας. Είναι πιθανό, για παράδειγμα, μια σχέση που ήδη αντιμετωπίζει προβλήματα επικοινωνίας να επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιείται το κινητό.
Υπάρχει επίσης μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια. Παλαιότερη έρευνα είχε υποστηρίξει ότι ακόμη και η απλή παρουσία ενός κινητού μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα μιας συζήτησης. Ωστόσο, μεταγενέστερη μελέτη του 2021 δεν κατάφερε να επιβεβαιώσει αυτό το αποτέλεσμα. Επομένως, έχει σημασία να ξεχωρίζουμε την παρουσία ενός τηλεφώνου από τη συμπεριφορά κατά την οποία κάποιος αγνοεί επανειλημμένα τον συνομιλητή του.
Πώς μπορεί το phubbing να επηρεάσει μια σχέση;
Σε μια ερωτική σχέση, οι μικρές καθημερινές στιγμές έχουν ιδιαίτερη σημασία. Μια συζήτηση στο τέλος της ημέρας, ένας κοινός καφές ή ένα γεύμα μπορούν να αποτελέσουν ευκαιρίες για επικοινωνία. Όταν όμως το κινητό παρεμβαίνει συνεχώς, αυτές οι στιγμές μπορεί να χάνουν μέρος της αξίας τους.
Ο ένας σύντροφος μπορεί να αισθάνεται ότι δεν έχει την προσοχή του άλλου. Αν αυτό επαναλαμβάνεται, ενδέχεται να δημιουργηθεί δυσαρέσκεια ή να εμφανιστούν διαφωνίες για τον χρόνο που αφιερώνεται στο τηλέφωνο.
Το ίδιο μπορεί να συμβεί και στις φιλίες. Όταν κάποιος κοιτάζει συνεχώς την οθόνη του κατά τη διάρκεια μιας συνάντησης, ο φίλος του μπορεί να δυσκολεύεται να συνεχίσει τη συζήτηση ή να αισθανθεί ότι συμμετέχουν εξίσου.
Βέβαια, κάθε χρήση κινητού δεν αποτελεί phubbing. Μια επείγουσα κλήση, ένα σημαντικό μήνυμα ή η κοινή αναζήτηση μιας πληροφορίας δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι κάποιος αδιαφορεί. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η συχνότητα, το πλαίσιο και το πώς βιώνουν τη συμπεριφορά οι άνθρωποι που συμμετέχουν στη συζήτηση.
Μήπως κάνετε phubbing χωρίς να το καταλαβαίνετε;
Η χρήση του κινητού μπορεί να γίνει τόσο αυτόματη, ώστε πολλές φορές δεν προσέχουμε πότε το πιάνουμε. Μπορεί να ανοίγετε μια εφαρμογή χωρίς συγκεκριμένο λόγο ή να ελέγχετε μια ειδοποίηση ενώ ο σύντροφός σας μιλάει.
Σκεφτείτε αν αναγνωρίζετε κάποιες από τις παρακάτω συμπεριφορές:
- Κοιτάζετε συχνά το κινητό ενώ κάποιος σας μιλάει.
- Ελέγχετε τις ειδοποιήσεις κατά τη διάρκεια ενός γεύματος.
- Χάνετε μέρος της συζήτησης επειδή διαβάζετε μηνύματα.
- Ζητάτε συχνά από τον συνομιλητή σας να επαναλάβει όσα είπε.
- Αισθάνεστε την ανάγκη να δείτε το κινητό ακόμη κι όταν δεν υπάρχει κάποια σημαντική ειδοποίηση.
Αν αναγνωρίζετε ορισμένες από αυτές τις συνήθειες, δεν σημαίνει ότι έχετε κάποιο ψυχολογικό πρόβλημα ή ότι δεν ενδιαφέρεστε για τους ανθρώπους γύρω σας. Είναι όμως μια καλή αφορμή να παρατηρήσετε πώς χρησιμοποιείτε την τεχνολογία όταν βρίσκεστε με άλλους.
Πώς μπορείτε να περιορίσετε το phubbing στην καθημερινότητα;
Δεν χρειάζεται να εγκαταλείψετε το κινητό σας για να βελτιώσετε την επικοινωνία με τους ανθρώπους γύρω σας. Μερικές απλές αλλαγές μπορούν να σας βοηθήσουν να διαχειρίζεστε καλύτερα τις συνεχείς διακοπές.
- Αφήστε το κινητό στην άκρη όταν τρώτε: Δοκιμάστε να απολαμβάνετε το φαγητό με την οικογένεια ή τον σύντροφό σας χωρίς συνεχή έλεγχο ειδοποιήσεων.
- Περιορίστε τις ειδοποιήσεις: Απενεργοποιήστε όσες δεν είναι απαραίτητες, ώστε να μη διακόπτεται κάθε συζήτηση.
- Εξηγήστε όταν χρειάζεται να χρησιμοποιήσετε το τηλέφωνο: Αν περιμένετε μια σημαντική κλήση, ενημερώστε τον συνομιλητή σας.
- Δημιουργήστε κοινές συνήθειες: Συμφωνήστε με τον σύντροφό σας ορισμένες στιγμές χωρίς κινητά, εφόσον αυτό εξυπηρετεί και τους δύο.
- Ακούστε χωρίς να κάνετε πολλά πράγματα ταυτόχρονα: Όταν κάποιος σας μιλά για κάτι σημαντικό, προσπαθήστε να του δώσετε την προσοχή σας.
Αν αισθάνεστε ότι ο σύντροφός σας ασχολείται συνεχώς με το κινητό, προτιμήστε να εξηγήσετε πώς σας επηρεάζει η συμπεριφορά αυτή αντί να ξεκινήσετε με κατηγορίες. Μια ήρεμη συζήτηση για τις ανάγκες και των δύο μπορεί να είναι πιο χρήσιμη από μια αυστηρή απαγόρευση της τεχνολογίας.
Το κινητό δεν είναι ο εχθρός της επικοινωνίας
Η τεχνολογία μάς επιτρέπει να διατηρούμε επαφή με ανθρώπους που βρίσκονται μακριά, να μοιραζόμαστε εμπειρίες και να επικοινωνούμε εύκολα. Το πρόβλημα δεν είναι η ύπαρξη του κινητού, αλλά το πότε και με ποιον τρόπο επιλέγουμε να το χρησιμοποιούμε.
Το phubbing μάς υπενθυμίζει κάτι απλό: η προσοχή αποτελεί σημαντικό μέρος μιας ανθρώπινης συζήτησης. Δεν χρειάζεται να είμαστε συνεχώς διαθέσιμοι ούτε να αποφεύγουμε κάθε ειδοποίηση. Αξίζει όμως να αναγνωρίζουμε τις στιγμές που ο άνθρωπος απέναντί μας χρειάζεται να τον ακούσουμε πραγματικά.
Την επόμενη φορά που θα βρεθείτε με κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο και θα νιώσετε την ανάγκη να ελέγξετε το κινητό, αναρωτηθείτε αν μπορεί να περιμένει για λίγα λεπτά. Μερικές φορές, η πιο ουσιαστική σύνδεση είναι αυτή που βρίσκεται ήδη μπροστά σας.
Πηγές:
