Το γανόδερμα, γνωστό διεθνώς ως Reishi ή Lingzhi, έχει αποκτήσει εδώ και αιώνες σχεδόν μυθική φήμη στην Ανατολική Ασία. Δεν είναι τυχαίο ότι συχνά αποκαλείται «μανιτάρι της αθανασίας» και σήμερα κυκλοφορεί σε κάψουλες, σκόνες, εκχυλίσματα και αφεψήματα.
Πίσω όμως από τις εντυπωσιακές ονομασίες χρειάζεται να ξεχωρίσουμε δύο διαφορετικά πράγματα: την παραδοσιακή χρήση του και όσα έχουν πράγματι αποδειχθεί από σύγχρονες μελέτες σε ανθρώπους. Και η διαφορά είναι σημαντική.
Τι είναι το Ganoderma lucidum;
Το Ganoderma lucidum, γνωστό στα ελληνικά ως γανόδερμα το λαμπερό, είναι ένας ξυλώδης μύκητας που αναπτύσσεται πάνω ή κοντά σε κορμούς και νεκρό ξύλο δέντρων.
Το καρποφόρο σώμα του είναι σκληρό, με χαρακτηριστική γυαλιστερή επιφάνεια και αποχρώσεις που μπορεί να κυμαίνονται από κιτρινωπές έως κοκκινοκαφέ. Λόγω της ιδιαίτερα σκληρής υφής του δεν αντιμετωπίζεται όπως τα συνηθισμένα βρώσιμα μανιτάρια.

Στην αγορά συναντάται κυρίως ως αποξηραμένο υλικό για αφέψημα, σε σκόνη, κάψουλες ή συμπυκνωμένα εκχυλίσματα.
Γιατί ονομάστηκε «μανιτάρι της αθανασίας»;
Το Lingzhi ή Reishi έχει μακρά ιστορία στην παραδοσιακή κινεζική και γενικότερα ανατολικοασιατική θεραπευτική παράδοση. Αναφορές στη χρήση και στον συμβολισμό του υπάρχουν εδώ και περισσότερα από 2.000 χρόνια.
Στην κινεζική παράδοση συνδέθηκε με τη μακροζωία, τη ζωτικότητα και την καλή υγεία. Αυτή η ιστορική σύνδεση εξηγεί γιατί μέχρι σήμερα συναντάμε ονομασίες όπως «μανιτάρι της αθανασίας» ή «μανιτάρι της μακροζωίας».
Αυτές όμως είναι παραδοσιακές και πολιτισμικές ονομασίες. Δεν σημαίνουν ότι η κατανάλωση του μανιταριού παρατείνει αποδεδειγμένα τη ζωή ή προλαμβάνει σοβαρές ασθένειες.

Τι περιέχει το γανόδερμα;
Το γανόδερμα έχει προσελκύσει έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον επειδή περιέχει πολλές βιοδραστικές ενώσεις. Ανάμεσα στις περισσότερο μελετημένες βρίσκονται οι πολυσακχαρίτες, όπως οι β-γλυκάνες, και διάφορα τριτερπένια.
Σε εργαστηριακές μελέτες και πειράματα σε ζώα ορισμένες από αυτές τις ενώσεις έχουν παρουσιάσει αντιοξειδωτικές, ανοσοτροποποιητικές, αντιφλεγμονώδεις και άλλες βιολογικές δράσεις.
Εδώ όμως υπάρχει μια κρίσιμη διάκριση: το ότι μια ουσία παρουσιάζει μια ενδιαφέρουσα δράση μέσα σε ένα εργαστήριο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η κατανάλωση του μανιταριού έχει την ίδια θεραπευτική επίδραση στον άνθρωπο.

Μειώνει τη χοληστερόλη, την πίεση και το σάκχαρο;
Αυτοί είναι μερικοί από τους συχνότερους ισχυρισμούς που συνοδεύουν τα προϊόντα Reishi. Μέχρι σήμερα όμως τα κλινικά στοιχεία δεν είναι αρκετά ισχυρά για τέτοιες διαβεβαιώσεις.
Μεγάλες ανασκοπήσεις των διαθέσιμων κλινικών μελετών δεν έχουν δείξει αξιόπιστη και σταθερή μείωση της αρτηριακής πίεσης, του σακχάρου νηστείας ή των λιπιδίων του αίματος.
Αυτό σημαίνει ότι κάποιος που έχει υπέρταση, διαβήτη ή υψηλή χοληστερόλη δεν πρέπει να αντικαθιστά τα φάρμακα ή τις οδηγίες του γιατρού του με προϊόντα γανοδέρματος.
Ενισχύει το ανοσοποιητικό;
Ορισμένα συστατικά του Ganoderma έχουν δείξει επίδραση στη λειτουργία κυττάρων του ανοσοποιητικού σε εργαστηριακές και μικρές κλινικές μελέτες.
Το «ενισχύει το ανοσοποιητικό», όμως, είναι μια πολύ γενική διατύπωση. Το ανοσοποιητικό σύστημα είναι εξαιρετικά σύνθετο και η μεταβολή κάποιων εργαστηριακών δεικτών δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος θα αρρωσταίνει λιγότερο ή θα αντιμετωπίσει καλύτερα μια συγκεκριμένη ασθένεια.
Τι ισχύει για τον καρκίνο;
Το γανόδερμα έχει μελετηθεί έντονα για πιθανές αντικαρκινικές ιδιότητες, κυρίως σε κύτταρα και πειραματόζωα. Υπάρχουν επίσης ορισμένες μικρές κλινικές μελέτες σε ασθενείς με καρκίνο.
Μέχρι σήμερα όμως δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ώστε το Reishi να θεωρείται θεραπεία για τον καρκίνο. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο χειρουργικής επέμβασης, χημειοθεραπείας, ακτινοθεραπείας, ανοσοθεραπείας ή άλλης θεραπείας που έχει προτείνει ο ογκολόγος.
Οι ασθενείς που ενδιαφέρονται να χρησιμοποιήσουν οποιοδήποτε συμπλήρωμα γανοδέρματος κατά τη διάρκεια αντικαρκινικής θεραπείας πρέπει να ενημερώνουν τον γιατρό τους, επειδή μπορεί να υπάρξουν αλληλεπιδράσεις.
Τι ισχύει για HIV, κατάθλιψη, αϋπνία και υπογονιμότητα;
Στο παρελθόν έχουν αποδοθεί στο γανόδερμα ιδιότητες για ένα τεράστιο φάσμα προβλημάτων, από την αϋπνία και το στρες μέχρι την ανδρική υπογονιμότητα, την κατάθλιψη και τον HIV.
Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν υποστηρίζονται σήμερα από επαρκείς υψηλής ποιότητας κλινικές μελέτες. Εργαστηριακά ευρήματα για αντιιική ή άλλη βιολογική δράση δεν πρέπει να μεταφράζονται σε ισχυρισμό ότι το μανιτάρι μπορεί να θεραπεύσει μια λοίμωξη ή μια χρόνια νόσο.
Μπορούμε να το πιούμε ως αφέψημα;
Το αποξηραμένο γανόδερμα χρησιμοποιείται παραδοσιακά και για την παρασκευή αφεψημάτων. Επειδή είναι εξαιρετικά ξυλώδες και πικρό, συνήθως κόβεται σε λεπτές φέτες και βράζεται στο νερό.
Το γεγονός όμως ότι χρησιμοποιείται ως αφέψημα δεν μετατρέπει το ρόφημα σε φάρμακο. Δεν υπάρχει συγκεκριμένη ποσότητα αφεψήματος που να έχει αποδειχθεί ότι θεραπεύει υπέρταση, διαβήτη, αϋπνία ή άλλες παθήσεις.

Τι είναι το έλαιο από σπόρια Ganoderma;
Στην Ασία κυκλοφορούν επίσης προϊόντα που παρασκευάζονται από τα σπόρια του μανιταριού. Τα μανιτάρια δεν παράγουν σπόρους όπως τα φυτά, επομένως η συχνή έκφραση «σπορέλαιο» χρειάζεται προσοχή όταν χρησιμοποιείται για το Ganoderma.
Τα σπόρια περιέχουν διάφορες βιοδραστικές ουσίες και αποτελούν αντικείμενο έρευνας. Παρ’ όλα αυτά, οι κλινικές πληροφορίες για τα οφέλη και τη μακροχρόνια ασφάλεια των προϊόντων τους παραμένουν περιορισμένες.
Είναι ασφαλές επειδή είναι φυσικό;
Όχι απαραίτητα. Το γεγονός ότι ένα προϊόν προέρχεται από μανιτάρι δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες ή αλληλεπιδράσεις.
Με προϊόντα Reishi έχουν αναφερθεί συμπτώματα όπως ναυτία, ξηροστομία, ζάλη, πεπτικές ενοχλήσεις και αϋπνία. Υπάρχουν επίσης σπάνιες αναφορές ηπατικής βλάβης.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε άτομα που λαμβάνουν αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα, επειδή υπάρχει πιθανότητα αυξημένου κινδύνου αιμορραγίας. Προσοχή χρειάζεται επίσης σε άτομα που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτική θεραπεία ή άλλες μακροχρόνιες φαρμακευτικές αγωγές.
Τι πρέπει να κρατήσουμε για το «μανιτάρι της αθανασίας»;
Το γανόδερμα είναι αναμφίβολα ένα ενδιαφέρον μανιτάρι με μεγάλη ιστορία στην ασιατική παράδοση και πολλές ουσίες που συνεχίζουν να μελετώνται επιστημονικά.
Άλλο όμως η έρευνα για τις πιθανές ιδιότητές του και άλλο να λέμε ότι θεραπεύει δεκάδες ασθένειες. Μέχρι σήμερα οι κλινικές αποδείξεις για πολλά από τα οφέλη που του αποδίδονται παραμένουν περιορισμένες και χαμηλής βεβαιότητας.
Το «μανιτάρι της αθανασίας» λοιπόν παραμένει ένας όμορφος ιστορικός χαρακτηρισμός. Δεν αποτελεί υπόσχεση αθανασίας ούτε υποκατάστατο της ιατρικής θεραπείας.












