Ο χρόνος που περνάμε μόνοι μας μπορεί να μας προσφέρει χώρο για ξεκούραση, προσωπικό αναστοχασμό και καλύτερη κατανόηση των αναγκών μας. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όσο περισσότερο μένει κάποιος μόνος τόσο περισσότερες πιθανότητες έχει να δημιουργήσει μια επιτυχημένη σχέση στο μέλλον.
Η ψυχολογική έρευνα κάνει μια σημαντική διάκριση: άλλο η επιλεγμένη μοναχικότητα, δηλαδή ο χρόνος που θέλουμε να περάσουμε μόνοι, και άλλο η ανεπιθύμητη μοναξιά ή η κοινωνική απομόνωση. Οι δύο εμπειρίες μπορούν να έχουν πολύ διαφορετικές επιπτώσεις στην ευεξία και στις σχέσεις μας.
Πότε ο χρόνος μόνος μπορεί να μας κάνει καλό
Η επιλεγμένη μοναχικότητα μπορεί να αποτελέσει μια χρήσιμη παύση από τις απαιτήσεις της καθημερινότητας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο χρόνος μόνος μπορεί να συνδέεται με χαμηλότερο στρες και μεγαλύτερη αίσθηση αυτονομίας, ιδιαίτερα όταν αποτελεί συνειδητή επιλογή και όχι κάτι που μας επιβάλλεται.
Αυτός ο χρόνος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για σκέψη, ξεκούραση, δημιουργικότητα ή απλώς για να παρατηρήσουμε καλύτερα τι θέλουμε από τη ζωή και τις σχέσεις μας.
Δεν υπάρχει όμως μία «ιδανική» ποσότητα μοναχικότητας που να ταιριάζει σε όλους. Κάποιος μπορεί να απολαμβάνει αρκετές ώρες μόνος, ενώ κάποιος άλλος να χρειάζεται περισσότερη καθημερινή κοινωνική επαφή.
Η μοναχικότητα δεν είναι το ίδιο με τη μοναξιά
Αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη διάκριση. Μπορεί κάποιος να είναι μόνος χωρίς να νιώθει μοναξιά και, αντίστροφα, μπορεί να βρίσκεται ανάμεσα σε πολλούς ανθρώπους ή ακόμη και μέσα σε μια σχέση και να αισθάνεται μόνος.
Η μοναξιά περιγράφει συνήθως την αίσθηση ότι οι κοινωνικές μας σχέσεις δεν έχουν την ποσότητα ή την ποιότητα που θα θέλαμε. Όταν αυτή η κατάσταση είναι παρατεταμένη, δεν αποτελεί πλεονέκτημα για τις μελλοντικές σχέσεις ούτε έναν αναγκαίο δρόμο προς την αυτογνωσία.
Οι ουσιαστικές κοινωνικές σχέσεις και η υποστήριξη από άλλους ανθρώπους παραμένουν σημαντικά στοιχεία της ψυχολογικής ευεξίας.
Μπορεί ο χρόνος μόνος να βοηθήσει στην αυτογνωσία;
Μπορεί, αλλά όχι αυτόματα. Όταν κάποιος αξιοποιεί συνειδητά τον χρόνο του, μπορεί να σκεφτεί καλύτερα τις αξίες, τις ανάγκες και τα προσωπικά του όρια.
Για παράδειγμα, μετά το τέλος μιας σχέσης, μια περίοδος χωρίς άμεση αναζήτηση νέου συντρόφου μπορεί να δώσει χρόνο για να επεξεργαστεί κάποιος όσα συνέβησαν. Μπορεί να αναρωτηθεί τι λειτούργησε, τι όχι και τι θα ήθελε διαφορετικά στο μέλλον.
Αυτό όμως είναι διαφορετικό από το να πούμε ότι η ίδια η μοναχικότητα δημιουργεί αυτογνωσία. Η προσωπική ανάπτυξη εξαρτάται περισσότερο από το πώς χρησιμοποιούμε αυτόν τον χρόνο παρά από το πόσο καιρό παραμένουμε χωρίς σχέση.
Η αυτογνωσία μπορεί να επηρεάσει τις επιλογές μας στις σχέσεις
Το να γνωρίζουμε καλύτερα τις ανάγκες και τα όριά μας μπορεί να μας βοηθήσει να παίρνουμε πιο συνειδητές αποφάσεις. Μπορεί, για παράδειγμα, να μας κάνει πιο ξεκάθαρους σχετικά με το είδος σχέσης που θέλουμε και με συμπεριφορές που δεν είμαστε πρόθυμοι να δεχτούμε.
Δεν υπάρχει όμως εγγύηση ότι η αυτογνωσία θα μας οδηγήσει αυτόματα στον «κατάλληλο» σύντροφο. Η ποιότητα μιας σχέσης επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η επικοινωνία, η συναισθηματική διαθεσιμότητα, η εμπιστοσύνη, η αμοιβαία υποστήριξη και ο τρόπος με τον οποίο το ζευγάρι αντιμετωπίζει τις δυσκολίες.
Ο χρόνος μόνος βελτιώνει την επικοινωνία;
Όχι από μόνος του. Το να περνά κάποιος χρόνο χωρίς άλλους ανθρώπους δεν αποτελεί από μόνο του εκπαίδευση στις επικοινωνιακές δεξιότητες.
Μπορεί, ωστόσο, να του δώσει την ευκαιρία να σκεφτεί πώς επικοινωνεί, πώς αντιδρά στις συγκρούσεις και τι δυσκολεύεται να εκφράσει. Οι ίδιες οι δεξιότητες επικοινωνίας αναπτύσσονται κυρίως μέσα από πραγματικές αλληλεπιδράσεις και σχέσεις.
Πότε η πολλή μοναχικότητα γίνεται πρόβλημα;
Όταν ο χρόνος μόνος δεν είναι επιλογή αλλά συνοδεύεται από αίσθημα απόρριψης, απομόνωσης ή έντονης επιθυμίας για περισσότερη σύνδεση, τότε μιλάμε περισσότερο για μοναξιά παρά για θετική μοναχικότητα.
Περισσότερος χρόνος μόνος μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να συνδέεται με μεγαλύτερη μοναξιά και χαμηλότερη ικανοποίηση, ιδιαίτερα όταν η απομόνωση δεν είναι επιθυμητή.
Γι’ αυτό το ζητούμενο δεν είναι να αποφεύγουμε τους άλλους για να «βελτιωθούμε», αλλά να βρίσκουμε μια ισορροπία ανάμεσα στον χρόνο με τον εαυτό μας και στις ουσιαστικές κοινωνικές σχέσεις.
Τι μπορεί πραγματικά να βοηθήσει μια μελλοντική σχέση
Ο χρόνος μόνος μπορεί να είναι χρήσιμος όταν λειτουργεί ως συνειδητός χώρος ξεκούρασης και προσωπικού αναστοχασμού. Δεν αποτελεί όμως προϋπόθεση ούτε εγγύηση για μια καλή σχέση.
Περισσότερο νόημα έχει να αξιοποιούμε τέτοιες περιόδους για να κατανοούμε καλύτερα τον εαυτό μας, χωρίς παράλληλα να αποκοβόμαστε από φίλους, οικογένεια και άλλες σημαντικές σχέσεις.
Μια υγιής σχέση δεν δημιουργείται επειδή κάποιος έμεινε μόνος για μεγάλο χρονικό διάστημα. Δημιουργείται μέσα από έναν συνδυασμό αυτογνωσίας, επικοινωνίας, εμπιστοσύνης, συναισθηματικής διαθεσιμότητας και ουσιαστικής σύνδεσης με τον άλλον.
Συχνές ερωτήσεις
Όταν μένεις μόνος για πολύ καιρό αυξάνονται οι πιθανότητες να κάνεις καλύτερη σχέση;
Δεν υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που να δείχνουν ότι η μεγάλη διάρκεια μοναχικότητας από μόνη της αυξάνει τις πιθανότητες μιας επιτυχημένης σχέσης. Ο επιλεγμένος χρόνος μόνος μπορεί να βοηθήσει στον προσωπικό αναστοχασμό, αλλά η ποιότητα μιας μελλοντικής σχέσης εξαρτάται από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στη μοναχικότητα και τη μοναξιά;
Η μοναχικότητα μπορεί να είναι μια συνειδητή και ευχάριστη επιλογή να περάσουμε χρόνο μόνοι. Η μοναξιά είναι η δυσάρεστη αίσθηση ότι μας λείπει η κοινωνική σύνδεση ή η ποιότητα των σχέσεων που επιθυμούμε.
Μπορεί ο χρόνος μόνος να βοηθήσει στην αυτογνωσία;
Ναι, μπορεί να προσφέρει χώρο για προσωπικό αναστοχασμό και καλύτερη κατανόηση των αναγκών και των ορίων μας. Το όφελος όμως εξαρτάται από το πώς βιώνουμε και αξιοποιούμε αυτόν τον χρόνο και δεν προκύπτει αυτόματα επειδή είμαστε μόνοι.
Χρειάζεται να απομακρυνόμαστε από τους άλλους για να δουλέψουμε με τον εαυτό μας;
Όχι. Η προσωπική ανάπτυξη μπορεί να περιλαμβάνει χρόνο μόνοι, αλλά οι υποστηρικτικές κοινωνικές σχέσεις παραμένουν σημαντικές. Για τους περισσότερους ανθρώπους, το ζητούμενο είναι η ισορροπία και όχι η απομόνωση.
Πηγές:
