Πίτσα, ζυμαρικά, παγωτό, τυριά και τιραμισού είναι μερικά από τα φαγητά που έχουμε συνδέσει περισσότερο με την Ιταλία. Θα μπορούσε λοιπόν κάποιος να αναρωτηθεί πώς γίνεται η χώρα να εμφανίζει χαμηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας από αρκετές άλλες ανεπτυγμένες χώρες.
Η απάντηση δεν βρίσκεται σε κάποιο «ιταλικό μυστικό αδυνατίσματος». Βρίσκεται περισσότερο στις ποσότητες, στον τρόπο που συνδυάζονται τα τρόφιμα και σε στοιχεία της παραδοσιακής μεσογειακής διατροφής. Και φυσικά, δεν τρώνε όλοι οι Ιταλοί με τον ίδιο τρόπο.
Οι Ιταλοί είναι πράγματι πιο αδύνατοι;
Τα τελευταία συγκρίσιμα στοιχεία του OECD δείχνουν ότι περίπου το 12% των ενηλίκων στην Ιταλία δηλώνουν ότι έχουν παχυσαρκία, ποσοστό χαμηλότερο από τον μέσο όρο του OECD, που βρίσκεται περίπου στο 19%.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το αυξημένο βάρος είναι σπάνιο στην Ιταλία ούτε ότι όλοι ακολουθούν υγιεινή διατροφή. Η χώρα αντιμετωπίζει και αυτή αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες, αύξηση της κατανάλωσης πιο επεξεργασμένων τροφίμων και χαμηλά επίπεδα σωματικής δραστηριότητας σε σημαντικό μέρος του πληθυσμού.
1. Τα ζυμαρικά δεν σημαίνουν απαραίτητα τεράστια μερίδα
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία είναι η ποσότητα. Η τυπική μερίδα ζυμαρικών στις ιταλικές διατροφικές οδηγίες είναι περίπου 80 γραμμάρια σε ξηρή μορφή.
Τα ζυμαρικά μπορούν επομένως να αποτελούν κανονικό μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής, ιδιαίτερα όταν συνοδεύονται από λαχανικά, όσπρια, ψάρι ή απλές σάλτσες και όχι από πολύ μεγάλες ποσότητες λιπαρών και τυριών.
2. Η πίτσα δεν χρειάζεται να είναι καθημερινό γεύμα
Η εικόνα ότι οι Ιταλοί τρώνε πίτσα κάθε μέρα δεν ανταποκρίνεται απαραίτητα στην καθημερινότητα. Η πίτσα μπορεί να αποτελεί μέρος της διατροφής, αλλά δεν αντικαθιστά όλα τα υπόλοιπα γεύματα.
Το συνολικό διατροφικό πρότυπο έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από ένα μεμονωμένο φαγητό.
3. Το παραδοσιακό ιταλικό φαγητό βασίζεται σε απλά υλικά
Η παραδοσιακή μεσογειακή κουζίνα χρησιμοποιεί πολλά σχετικά απλά τρόφιμα: ντομάτες, χόρτα και άλλα λαχανικά, όσπρια, δημητριακά, ελαιόλαδο, ψάρι, ξηρούς καρπούς και φρούτα.
Αυτό είναι πολύ διαφορετικό από την εικόνα μιας διατροφής που αποτελείται συνεχώς από πίτσες, κρεμώδεις σάλτσες και γλυκά.
4. Τα λαχανικά δεν είναι απλώς γαρνιτούρα
Στο παραδοσιακό μεσογειακό πρότυπο, τα λαχανικά αποτελούν σημαντικό μέρος των γευμάτων. Μπορούν να σερβιριστούν ως συνοδευτικά, να μπουν μέσα σε ζυμαρικά και σούπες ή να αποτελέσουν ξεχωριστό πιάτο.
Οι ιταλικές διατροφικές οδηγίες δίνουν επίσης μεγάλη έμφαση στην καθημερινή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών.
5. Τα όσπρια εξακολουθούν να έχουν θέση στο τραπέζι
Φακές, φασόλια, ρεβίθια και άλλα όσπρια αποτελούν παραδοσιακό κομμάτι πολλών τοπικών ιταλικών συνταγών.
Συνδυάζουν πρωτεΐνη και φυτικές ίνες και μπορούν να κάνουν ένα γεύμα χορταστικό χωρίς να χρειάζεται μεγάλη ποσότητα κρέατος.
6. Η απόλαυση δεν σημαίνει απεριόριστη ποσότητα
Ένα μικρό γλυκό, ένα παγωτό ή ένα πιάτο ζυμαρικά μπορούν να χωρέσουν σε μια ισορροπημένη διατροφή. Το κρίσιμο σημείο είναι η συνολική ποσότητα ενέργειας που καταναλώνεται σε βάθος χρόνου.
Δεν υπάρχει κάποιο ιδιαίτερο μεταβολικό πλεονέκτημα επειδή ένα τρόφιμο είναι ιταλικό. Αν προσλαμβάνουμε συστηματικά περισσότερη ενέργεια από όση χρησιμοποιεί το σώμα, το βάρος μπορεί να αυξηθεί ανεξάρτητα από την κουζίνα που ακολουθούμε.
7. Το πρωινό είναι συνήθως μικρό
Το κλασικό ιταλικό πρωινό μπορεί να είναι ένας καφές μαζί με ένα cornetto, μπισκότα ή κάποιο άλλο μικρό γλυκό αρτοσκεύασμα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι απαραίτητα το ιδανικό διατροφικά πρωινό ούτε ότι όλοι οι Ιταλοί τρώνε πρωινό. Επίσης, δεν υπάρχει ανάγκη να παρουσιάζεται το πρωινό ως «το σημαντικότερο γεύμα της ημέρας» για όλους. Σημασία έχει περισσότερο η συνολική ποιότητα και ποσότητα της διατροφής μέσα στην ημέρα.
8. Το φαγητό έχει συχνά συγκεκριμένη θέση μέσα στην ημέρα
Η παραδοσιακή ιταλική κουλτούρα δίνει έμφαση στο κανονικό γεύμα και στη διαδικασία του φαγητού, αντί για συνεχή τσιμπολόγηση καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας.
Οι συνήθειες φυσικά έχουν αλλάξει και δεν ισχύει αυτό για κάθε Ιταλό, αλλά το να τρώμε συνειδητά ένα γεύμα αντί να καταναλώνουμε συνεχώς μικρά σνακ μπορεί να βοηθήσει στον καλύτερο έλεγχο της συνολικής πρόσληψης.
9. Το σπιτικό φαγητό μπορεί να διευκολύνει τον έλεγχο των υλικών
Η μαγειρική εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ιταλικής γαστρονομικής κουλτούρας. Όταν ένα γεύμα ετοιμάζεται στο σπίτι, είναι συνήθως ευκολότερο να γνωρίζουμε πόσο λάδι, αλάτι, ζάχαρη και πόσο μεγάλες μερίδες χρησιμοποιούνται.
Δεν είναι όμως σωστό να λέμε ότι οι Ιταλοί δεν παραγγέλνουν έτοιμο φαγητό ή δεν καταναλώνουν υπερεπεξεργασμένα προϊόντα. Όπως και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, οι σύγχρονες συνήθειες έχουν αλλάξει σημαντικά.
10. Η κίνηση παραμένει σημαντική, αλλά όχι όλοι οι Ιταλοί περπατούν πολύ
Οι παλιές εικόνες της ιταλικής καθημερινότητας συχνά περιλαμβάνουν περπάτημα στο κέντρο της πόλης και την παραδοσιακή βραδινή passeggiata. Δεν πρέπει όμως να μετατρέπουμε αυτή την πολιτισμική εικόνα σε γενικό κανόνα.
Τα στοιχεία του OECD δείχνουν ότι περίπου το 45% των ενηλίκων στην Ιταλία δεν επιτυγχάνει τα συνιστώμενα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας.
Παρόλα αυτά, η καθημερινή κίνηση —περπάτημα, ποδήλατο, σκάλες και συστηματική άσκηση— παραμένει βασικός παράγοντας για τη διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους.
Δεν είναι τα ζυμαρικά το πρόβλημα
Ίσως αυτό να είναι το πιο χρήσιμο μάθημα από την ιταλική διατροφή. Δεν χρειάζεται να αποκλείσουμε τα ζυμαρικά, την πίτσα ή ένα γλυκό για να τρώμε ισορροπημένα.
Μεγαλύτερη σημασία έχουν η ποσότητα, η συχνότητα, τα υπόλοιπα τρόφιμα του γεύματος και το συνολικό πρότυπο της διατροφής. Μια μέτρια μερίδα ζυμαρικών με ντομάτα, λαχανικά και ελαιόλαδο είναι πολύ διαφορετική από μια τεράστια μερίδα με βαριά σάλτσα και πολλά επιπλέον υλικά.
Η παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή έχει ακριβώς αυτή τη λογική: πολλά φυτικά τρόφιμα, ελαιόλαδο, όσπρια, δημητριακά, ψάρι, λογικές ποσότητες και ποικιλία.
Και κάτι ακόμη σημαντικό: το κρασί δεν χρειάζεται να καταναλώνεται για λόγους υγείας. Αν κάποιος δεν πίνει αλκοόλ, δεν υπάρχει λόγος να ξεκινήσει επειδή το κρασί συνδέεται παραδοσιακά με τη μεσογειακή κουζίνα.
Πηγές:












