Είχαν περάσει δύο χρόνια προσπαθειών όταν άρχισε να συνειδητοποιεί ότι κάτι δεν πήγαινε όπως περίμενε. Μια σειρά εξετάσεων, επισκέψεων σε γιατρούς και απογοητεύσεων θα την οδηγούσε τελικά σε ένα σημείο που δεν είχε ποτέ φανταστεί: να πιστεύει ότι το καλύτερο που μπορούσε να κάνει για τον άνθρωπο που αγαπούσε ήταν να τον αφήσει.
Η ιστορία που ακολουθεί είναι προσωπική μαρτυρία μιας γυναίκας για τη δική της εμπειρία με την υπογονιμότητα και την εξωσωματική γονιμοποίηση. Περιγράφει ιατρικές πρακτικές και περιστατικά μιας άλλης εποχής, όπως τα βίωσε η ίδια, και δεν αποτελεί ιατρική καθοδήγηση για άλλα ζευγάρια.
Η διάγνωση που άλλαξε την καθημερινότητά τους
Μπήκε στο ιατρείο του γυναικολόγου προετοιμασμένη να ακούσει δύσκολα νέα. Είχε ήδη κάνει σαλπιγγογραφία, όμως οι απαντήσεις που είχε πάρει δεν την είχαν βοηθήσει να καταλάβει καθαρά τι συνέβαινε.
Μετά τη συνάντηση έπρεπε να μιλήσει στον άντρα της. Ήταν μουδιασμένη από όσα άκουσε, από όσα δεν καταλάβαινε και κυρίως από τις ερωτήσεις που είχαν αρχίσει να γεννιούνται μέσα της.
Ζούσε σε μια μικρή κοινωνία όπου πολλοί γνώριζαν πολλούς και αισθανόταν ότι χρειαζόταν περισσότερες εξηγήσεις. Έτσι άρχισε να ψάχνει πληροφορίες και επικοινώνησε με γιατρούς σε διαφορετικά μέρη της Ελλάδας.
Η κατεύθυνση που της δόθηκε τότε ήταν να διερευνήσει την επιλογή της εξωσωματικής γονιμοποίησης.
Τα ταξίδια, οι εξετάσεις και το οικονομικό βάρος
Ακολούθησε ένας πραγματικός μαραθώνιος. Ταξίδια προς την Αθήνα, εξετάσεις, υπέρηχοι, ραντεβού και διαδικασίες που για εκείνη ήταν συχνά δύσκολες τόσο σωματικά όσο και ψυχολογικά.
Ο γιατρός στον οποίο απευθύνθηκε τότε έκρινε ότι, με βάση τη δική της πάθηση, έπρεπε να προηγηθεί χειρουργική επέμβαση στις σάλπιγγες πριν προχωρήσει η προσπάθεια εξωσωματικής. Η συγκεκριμένη απόφαση αφορούσε τη δική της περίπτωση και δεν αποτελεί γενικό κανόνα για κάθε γυναίκα που πρόκειται να κάνει IVF.
Έκανε τις απαραίτητες εξετάσεις και άρχισε παράλληλα ένας άλλος αγώνας: να συγκεντρωθούν τα χρήματα για την επέμβαση, τα φάρμακα, τις μετακινήσεις και όσα ακολουθούσαν.
Οι οικονομικές υποχρεώσεις της οικογένειας έτρεχαν ήδη. Υπήρχαν δόσεις για το σπίτι, έξοδα από το νέο επαγγελματικό ξεκίνημα του συζύγου και χρήματα που είχαν δανειστεί. Παρ’ όλα αυτά, αποφάσισε να συνεχίσει.
Η φαρμακοποιός που δεν ξέχασε ποτέ
Μια από τις στιγμές που έμειναν βαθιά χαραγμένες στη μνήμη της συνέβη σε ένα φαρμακείο. Δεν γνώριζε τη φαρμακοποιό και δυσκολευόταν πολύ να της εξηγήσει ότι δεν μπορούσε να πληρώσει αμέσως όλα τα φάρμακα της θεραπείας.
«Δεν σε ξέρω, δεν με ξέρεις. Θέλω όμως να κάνω εξωσωματική και χρειάζομαι τη βοήθειά σου. Μπορώ να σου πληρώνω τα φάρμακα όταν έχω χρήματα;»
Όπως θυμάται, η γυναίκα την κοίταξε, χαμογέλασε, ετοίμασε τα φάρμακα και της ευχήθηκε καλή επιτυχία. Για εκείνη, το απλό «ευχαριστώ» έμοιαζε πολύ μικρό μπροστά σε αυτή τη χειρονομία.
Και κάπως έτσι άρχισε η προσπάθεια. Ενέσεις, χρονόμετρα, ταξίδια, εξετάσεις, υπέρηχοι και ατελείωτη αναμονή.
Η πλευρά της υπογονιμότητας που δεν φαίνεται
Μαζί με τις θεραπείες ήρθαν άυπνες νύχτες, φόβος, θυμός και η αίσθηση ότι η ζωή όλων των άλλων συνέχιζε κανονικά ενώ η δική της είχε κολλήσει σε εξετάσεις και αποτελέσματα.
Ξαφνικά έβλεπε παντού καροτσάκια με μωρά. Φίλες και γνωστές έμεναν έγκυες και μέσα της συνυπήρχαν δύο συναισθήματα που δύσκολα εξηγούνται: η πραγματική χαρά για εκείνες και η δική της βαθιά θλίψη.
Υπήρχαν και οι ερωτήσεις του κόσμου.
«Μα καλά, τόσα χρόνια κι εσείς δεν έχετε ακόμη παιδί;»
Για κάποιον που παλεύει με την υπογονιμότητα, μια τέτοια φράση μπορεί να πέσει πάνω σε μια πληγή που οι άλλοι δεν γνωρίζουν καν ότι υπάρχει.
Μέσα σε όλα αυτά, ο σύζυγός της παρέμενε δίπλα της. Όταν απογοητευόταν, προσπαθούσε να την κρατήσει όρθια. Αν χρειαζόταν να βγουν βόλτα μέσα στη νύχτα, έφευγαν. Αν πονούσε, ήταν εκεί. Αν θύμωνε, προσπαθούσε να καταλάβει.
Η πρώτη προσπάθεια και η μεγάλη απογοήτευση
Έφτασε η πρώτη προσπάθεια εξωσωματικής και η ωοληψία. Η ίδια περιγράφει τη διαδικασία εκείνης της εποχής ως ιδιαίτερα τραυματική και θυμάται ότι δεν είχε την ανακούφιση από τον πόνο που περίμενε.
Οι σημερινές πρακτικές ωοληψίας δεν πρέπει να ταυτίζονται με τη συγκεκριμένη προσωπική εμπειρία. Η διαδικασία πραγματοποιείται συνήθως με αναλγησία, καταστολή ή αναισθησία, ανάλογα με την κλινική και το ιατρικό πρωτόκολλο.
Πέρα όμως από τη σωματική δυσκολία, εκείνη θυμάται περισσότερο τον τρόπο με τον οποίο ένιωσε ότι αντιμετωπίστηκε: όχι ως άνθρωπος που περνούσε μια δύσκολη θεραπεία, αλλά σαν ακόμη μία περίπτωση στη σειρά.
Η πρώτη προσπάθεια απέτυχε.
Ύστερα ήρθε ο αγώνας να πληρωθούν τα δανεικά, να συνεχιστεί η δουλειά και να καλυφθούν ακόμη και τα έξοδα των συνεχών διαδρομών. Η αποτυχία ήταν βαριά και οι ισορροπίες λεπτές.
Η δεύτερη προσπάθεια που σταμάτησε πριν αρχίσει
Αποφάσισε να δοκιμάσει ξανά, αυτή τη φορά αναζητώντας μια οικονομικότερη διαδρομή μέσα από το δημόσιο σύστημα υγείας. Όμως βρέθηκε μπλεγμένη σε νέες μετακινήσεις, διαφορετικές απαιτήσεις εξετάσεων και μεγάλες καθυστερήσεις.
Πέρασαν μήνες ανάμεσα σε λεωφορεία, εργαστήρια και διαδικασίες και εκείνη αισθάνθηκε ότι δεν είχε πια άλλες δυνάμεις.
Τότε πήρε μια απόφαση που δεν είχε εξομολογηθεί στον σύζυγό της.
Το ταξίδι στην Αθήνα για το διαζύγιο
Μια Παρασκευή πήρε κρυφά το λεωφορείο για την Αθήνα. Ένας συγγενής της ήταν δικηγόρος και γνώριζε ήδη τον λόγο της επίσκεψης.
Ήθελε να προχωρήσει σε διαζύγιο χωρίς αντιπαραθέσεις και χωρίς να διεκδικήσει τίποτε. Στο μυαλό της είχε σχηματιστεί μια σκληρή πεποίθηση: δεν μπορούσε να στερήσει από τον άνθρωπο που αγαπούσε την πιθανότητα να αποκτήσει οικογένεια.
Ό,τι κι αν προσπάθησε να της εξηγήσει ο δικηγόρος, εκείνη είχε σχεδόν αποφασίσει.
Στην επιστροφή όμως συνέβη μια συνάντηση που άλλαξε την πορεία της ιστορίας.
Η τυχαία συνάντηση στο λεωφορείο
Μέσα στο λεωφορείο συνάντησε μια μαία από το κέντρο όπου είχε πραγματοποιήσει την πρώτη προσπάθεια. Έμαθε ότι υπήρχαν αλλαγές στην ιατρική ομάδα και ότι άλλος γιατρός είχε πλέον αναλάβει μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης.
Για ώρες η μαία προσπαθούσε να την πείσει να κάνει μόνο ένα πράγμα: να μιλήσει μαζί του πριν εγκαταλείψει οριστικά την προσπάθεια.
«Μια επίσκεψη θα κάνεις. Τίποτα άλλο. Μίλησέ του μόνο».
Τελικά πείστηκε. Αντί να συνεχίσει τον δρόμο της προς το σπίτι, επέστρεψε στην Αθήνα.
Ο γιατρός που πρώτα την άκουσε
Το έκτακτο ραντεβού κλείστηκε με τη βοήθεια της μαίας. Μπήκε στο γραφείο έτοιμη να αμυνθεί απέναντι σε οτιδήποτε θα άκουγε.
Αυτό που θυμάται περισσότερο δεν ήταν κάποια εντυπωσιακή ιατρική υπόσχεση. Ήταν ότι ο γιατρός κάθισε και την άκουσε.
Σύμφωνα με τη μαρτυρία της, συζήτησαν όσα είχαν συμβεί στην προηγούμενη προσπάθεια, τις οικονομικές δυσκολίες, τη μεταφορά των φαρμάκων, τα ταξίδια και κυρίως την απόφασή της να σταματήσει.
Της εξήγησε ότι η κατάσταση που αντιμετώπιζε δεν σήμαινε απαραίτητα ότι κάθε πιθανότητα εγκυμοσύνης είχε χαθεί και της ζήτησε να πάρει την απόφαση που θα μπορούσε αργότερα να υπερασπιστεί απέναντι στον ίδιο της τον εαυτό.
Η συζήτηση αυτή δεν της έδωσε εγγύηση. Της έδωσε όμως κάτι που εκείνη τη στιγμή χρειαζόταν περισσότερο: μια ακόμη επιλογή.
Πήρε τον δικηγόρο και του είπε να περιμένει.
Το «δεύτερο ημίχρονο»
Άρχισε ξανά ο ίδιος κύκλος. Φάρμακα, εξετάσεις, δανεικά, λεωφορεία, τσάντες με παγάκια για τη μεταφορά των ενέσεων, ζέστη και αγωνία.
Παράλληλα έπρεπε να αντιμετωπίσει και κάτι που μπορεί να γίνει εξίσου δύσκολο με τη θεραπεία: τα σχόλια των άλλων.
Έφτασε να αισθάνεται ότι επειδή δεν είχε αποκτήσει παιδί, οι γύρω της θεωρούσαν ότι κάτι είχε κάνει λάθος ή ότι «δεν άξιζε» να γίνει μητέρα. Πρόκειται, φυσικά, για ένα κοινωνικό στίγμα χωρίς ιατρική βάση. Η υπογονιμότητα είναι ιατρικό ζήτημα και όχι τιμωρία, ελάττωμα χαρακτήρα ή ένδειξη της αξίας ενός ανθρώπου.
Η δεύτερη προσπάθεια προχώρησε.
Ο γιατρός, όπως θυμάται, εξακολουθούσε να την αντιμετωπίζει με την ίδια προσοχή. Δεν της μιλούσε σαν να ήταν απλώς άλλη μία «πελάτισσα», αλλά σαν ασθενής που βρισκόταν σε μια δύσκολη διαδρομή.
Το τεστ που βγήκε θετικό
Ύστερα ήρθε η ημέρα του τεστ εγκυμοσύνης.
Ήταν θετικό.
Η χαρά ήταν τόσο μεγάλη που βγήκε στον κεντρικό δρόμο της πόλης σχεδόν φωνάζοντας. Δίπλα της ήταν ο σύζυγός της, ο άνθρωπος που είχε ζήσει μαζί της κάθε αποτυχία, κάθε φόβο και κάθε νέα προσπάθεια.
Ακολούθησε όμως άλλη μία ανατροπή. Σε μια τοπική εξέταση, σύμφωνα με τη μαρτυρία της, της ειπώθηκε ότι η εγκυμοσύνη δεν εξελισσόταν και ότι το έμβρυο είχε χαθεί.
Η είδηση την γκρέμισε.
Επικοινώνησε αμέσως με τον γιατρό της στην Αθήνα. Εκείνος της ζήτησε να παραμείνει ήρεμη και να επανεξεταστεί.
Ο υπέρηχος που έφερε τη μεγάλη ανατροπή
Εκείνη δεν άντεξε να περιμένει. Ταξίδεψε στην Αθήνα και έγινε νέος υπερηχογραφικός έλεγχος.
Και τότε, όπως περιγράφει, εμφανίστηκε στην οθόνη ένας μικρός σάκος και ακούστηκε καρδιακή λειτουργία.
Η εγκυμοσύνη συνεχιζόταν.
Λίγο αργότερα ήρθε ακόμη μία έκπληξη: εντοπίστηκε και δεύτερο έμβρυο.
«Έχεις δίδυμα», θυμάται να της λέει ο γιατρός.
Εκείνη, ο σύζυγός της και ο γιατρός βρέθηκαν να κλαίνε και να γελούν μαζί μέσα σε λίγα λεπτά.
Ήταν η στιγμή που η μακρά διαδρομή των εξετάσεων, των αποτυχημένων προσπαθειών, των οικονομικών δυσκολιών και της σκέψης για διαζύγιο έπαιρνε μια εντελώς διαφορετική κατεύθυνση.
Η γέννηση των διδύμων
Στις 28 Ιανουαρίου γεννήθηκαν οι δίδυμες κόρες τους.
Μήνες αργότερα επέστρεψε στον γιατρό μαζί με τα δύο μωρά. Βρισκόμενη στην αίθουσα αναμονής, ένιωσε αμηχανία βλέποντας γύρω της γυναίκες που βρίσκονταν ακόμη στη δική τους προσπάθεια.
Εκείνη είχε πια δύο παιδιά στην αγκαλιά της. Οι άλλες περίμεναν ακόμη τη δική τους απάντηση.
Ο γιατρός βγήκε, αγκάλιασε την οικογένεια και κάθισε για λίγο δίπλα στα μωρά.
«Όλοι παλεύουμε γι’ αυτό. Οι περισσότεροι μου στέλνουν φωτογραφίες. Σπάνια έχω την ευκαιρία να τα δω από κοντά».
Όσα έμειναν μετά από εκείνη την περίοδο
Χρόνια αργότερα, η γυναίκα έγραψε ότι εκείνη η εμπειρία άλλαξε και τον τρόπο με τον οποίο έβλεπε τους ανθρώπους γύρω της.
Κάποιοι που θεωρούσε κοντινούς απομακρύνθηκαν. Άνθρωποι από τους οποίους δεν περίμενε τίποτε τη βοήθησαν. Μια φαρμακοποιός που ουσιαστικά δεν τη γνώριζε στάθηκε δίπλα της σε μια κρίσιμη στιγμή. Μια μαία την έπεισε να κάνει μία ακόμη συζήτηση. Ένας γιατρός την έκανε να αισθανθεί ότι κάποιος την άκουγε πραγματικά.
Και, πάνω από όλους, θυμάται τον σύζυγό της.
Τον άνθρωπο για τον οποίο είχε φτάσει να πιστεύει ότι έπρεπε να ζητήσει διαζύγιο για να τον «απελευθερώσει» από τη δική της δυσκολία. Εκείνος όμως είχε ήδη επιλέξει να βρίσκεται δίπλα της.
Η ενημέρωση που έγραψε το 2022
Σε νεότερη ενημέρωση της ιστορίας της το 2022, η αφηγήτρια εξήγησε ότι συνέχισε να μιλά ανοιχτά για όσα είχε περάσει. Όπως έγραψε, άλλες οικογένειες που γνώρισαν την ιστορία της αναζήτησαν και εκείνες βοήθεια για προβλήματα γονιμότητας.
Τόνισε επίσης κάτι που θεωρούσε ότι δεν είχε καταλάβει αρκετά καθαρά όταν περνούσε η ίδια τη δοκιμασία: όταν ένα ζευγάρι αντιμετωπίζει υπογονιμότητα, δεν χρειάζεται να αναζητά ποιος «φταίει».
Η διερεύνηση των αιτιών είναι δουλειά των γιατρών. Για το ζευγάρι, το σημαντικό είναι να έχει σωστή ενημέρωση, να γνωρίζει τις επιλογές του και να μπορεί να αποφασίζει μαζί για το πώς θέλει να προχωρήσει.
Για εκείνη, η πιο δυνατή εικόνα από ολόκληρη αυτή την ιστορία δεν είναι τελικά οι εξετάσεις, τα λεωφορεία ή οι ενέσεις. Είναι ο σύζυγός της ανάμεσα στα παιδιά τους.
Και ίσως αυτό εξηγεί καλύτερα από οτιδήποτε άλλο γιατί η μέρα που ξεκίνησε με μια απόφαση για διαζύγιο έμεινε στη μνήμη της ως η αρχή μιας εντελώς διαφορετικής ζωής.
