Το αντηλιακό το έχουμε συνδέσει κυρίως με το καλοκαίρι, την παραλία και τις ημέρες με δυνατό ήλιο. Η υπεριώδης ακτινοβολία όμως δεν εξαφανίζεται όταν πέφτει η θερμοκρασία.
Τον χειμώνα η ένταση της UV είναι συνήθως χαμηλότερη από ό,τι το καλοκαίρι σε πολλές περιοχές, αλλά εξακολουθούμε να εκτιθέμεθα όταν βρισκόμαστε έξω. Η προστασία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε ημέρες με έντονο ήλιο, σε μεγάλο υψόμετρο και ιδιαίτερα σε περιοχές με χιόνι.
Υπάρχει υπεριώδης ακτινοβολία και τον χειμώνα;
Ναι. Ο ήλιος εκπέμπει υπεριώδη ακτινοβολία όλο τον χρόνο.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η έντασή της είναι ίδια κάθε εποχή. Επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως:
- την εποχή του χρόνου,
- την ώρα της ημέρας,
- το γεωγραφικό πλάτος,
- το υψόμετρο,
- τη νέφωση,
- την αντανάκλαση από χιόνι, νερό ή άλλες επιφάνειες.
Γι’ αυτό μια κρύα χειμωνιάτικη ημέρα δεν σημαίνει απαραίτητα και μηδενική έκθεση στον ήλιο.
Είναι λοιπόν η UV τόσο ισχυρή τον χειμώνα όσο το καλοκαίρι;
Όχι γενικά.
Σε πολλές περιοχές η UV ακτινοβολία είναι χαμηλότερη τον χειμώνα επειδή ο ήλιος βρίσκεται χαμηλότερα στον ουρανό και οι ημέρες είναι μικρότερες.
Η θερμοκρασία όμως δεν αποτελεί καλό δείκτη της UV. Μπορεί μια ημέρα να είναι πολύ κρύα και παρ’ όλα αυτά να υπάρχει σημαντική έκθεση, ιδιαίτερα σε μεγάλο υψόμετρο ή πάνω στο χιόνι.
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ UVA και UVB;
Η ηλιακή υπεριώδης ακτινοβολία που μας απασχολεί περισσότερο χωρίζεται σε UVA και UVB.
Η UVB συνδέεται ιδιαίτερα με το ηλιακό έγκαυμα και παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη καρκίνου του δέρματος.
Η UVA διεισδύει βαθύτερα στο δέρμα, συμβάλλει στη φωτογήρανση και επίσης σχετίζεται με τον καρκίνο του δέρματος.
Γι’ αυτό δεν αρκεί να κοιτάμε μόνο τον αριθμό SPF. Θέλουμε αντηλιακό που να αναγράφει ότι παρέχει προστασία ευρέος φάσματος, δηλαδή από UVA και UVB.
Τι σημαίνει πραγματικά SPF;
Το SPF, δηλαδή Sun Protection Factor, δείχνει κυρίως το επίπεδο προστασίας που προσφέρει ένα αντηλιακό απέναντι στην UVB ακτινοβολία και το ηλιακό έγκαυμα.
Δεν σημαίνει ότι ένα SPF 30 μας επιτρέπει να μένουμε στον ήλιο 30 φορές περισσότερο χωρίς πρόβλημα.
Η πραγματική έκθεση εξαρτάται από την ώρα, την ένταση της ακτινοβολίας, το σημείο όπου βρισκόμαστε και το αν το προϊόν έχει εφαρμοστεί στη σωστή ποσότητα.
Τι αντηλιακό συνιστάται;
Η American Academy of Dermatology συνιστά αντηλιακό που έχει:
- SPF 30 ή υψηλότερο,
- προστασία ευρέος φάσματος από UVA και UVB,
- αντοχή στο νερό, όταν πρόκειται να υπάρξει κολύμπι ή έντονη εφίδρωση.
Το καλύτερο αντηλιακό είναι εκείνο που ταιριάζει στο δέρμα σας και μπορείτε να χρησιμοποιείτε σταθερά στη σωστή ποσότητα.
Τι ισχύει για τα «χημικά» και τα «φυσικά» αντηλιακά;
Συχνά τα αντηλιακά χωρίζονται σε «χημικά» και «φυσικά», αλλά η πραγματικότητα είναι λίγο πιο σύνθετη.
Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι UV φίλτρων που μειώνουν την ποσότητα υπεριώδους ακτινοβολίας που φτάνει στο δέρμα.
Τα προϊόντα με οξείδιο του ψευδαργύρου ή διοξείδιο του τιτανίου συνήθως αποκαλούνται mineral ή αντηλιακά με ορυκτά φίλτρα.
Δεν υπάρχει λόγος να θεωρούμε αυτομάτως ότι ο ένας τύπος είναι καλύτερος για όλους. Σημασία έχουν η προστασία ευρέος φάσματος, το κατάλληλο SPF και η σωστή εφαρμογή.
Χρειάζεται αντηλιακό όταν έχει συννεφιά;
Ναι, αν πρόκειται να περάσετε χρόνο έξω.
Τα σύννεφα μπορούν να μειώσουν μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας, αλλά δεν τη σταματούν πλήρως.
Η American Academy of Dermatology αναφέρει ότι έως και το 80% της επιβλαβούς UV ακτινοβολίας μπορεί να περάσει μέσα από τα σύννεφα.
Άρα το ότι ο ουρανός είναι γκρίζος δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει έκθεση.
Γιατί χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή στο χιόνι;
Το χιόνι αντανακλά την ηλιακή ακτινοβολία και μπορεί να αυξήσει την ποσότητα UV που φτάνει στο πρόσωπο και στα μάτια.
Αυτός είναι ένας από τους λόγους που μπορεί κάποιος να πάθει ηλιακό έγκαυμα στο σκι, παρότι η θερμοκρασία βρίσκεται κάτω από το μηδέν.
Η έκθεση μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερη σε μεγάλο υψόμετρο.
Σε χιονοδρομικό κέντρο χρειάζονται λοιπόν αντηλιακό, προστατευτικό χειλιών με SPF και γυαλιά ή μάσκα με κατάλληλη UV προστασία.
Χρειάζεται αντηλιακό κάθε χειμωνιάτικη ημέρα;
Οι δερματολόγοι συστήνουν προστασία στο ακάλυπτο δέρμα όταν πρόκειται να βρεθείτε έξω, ανεξάρτητα από την εποχή.
Το πόσο σημαντική είναι σε μια συγκεκριμένη ημέρα εξαρτάται όμως και από την πραγματική ένταση της UV.
Ένας χρήσιμος καθημερινός οδηγός είναι ο UV Index. Όσο αυξάνεται ο δείκτης, τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη για μέτρα προστασίας.
Για κάποιον που περνά σημαντικό χρόνο έξω, η καθημερινή χρήση ενός SPF 30+ στο πρόσωπο, στον λαιμό και στα άλλα ακάλυπτα σημεία είναι μια απλή πρακτική.
Πόσο αντηλιακό πρέπει να χρησιμοποιούμε;
Ένα από τα συχνότερα προβλήματα δεν είναι το SPF αλλά η πολύ μικρή ποσότητα προϊόντος.
Το αντηλιακό πρέπει να απλώνεται γενναιόδωρα και ομοιόμορφα σε όλο το δέρμα που δεν καλύπτεται από ρούχα.
Για ολόκληρο το ακάλυπτο σώμα ενός ενήλικα, η American Academy of Dermatology αναφέρει περίπου 1 ounce προϊόντος, δηλαδή περίπου όσο χωρά ένα μικρό σφηνοπότηρο.
Στην καθημερινή χειμερινή χρήση, όπου συνήθως μένουν ακάλυπτα κυρίως το πρόσωπο, τα αυτιά και ο λαιμός, χρειάζεται αρκετό προϊόν ώστε να καλυφθούν ομοιόμορφα όλες αυτές οι περιοχές.
Πότε πρέπει να βάζουμε το αντηλιακό;
Απλώστε το πριν βγείτε έξω, ακολουθώντας τις οδηγίες του συγκεκριμένου προϊόντος.
Μην ξεχνάτε:
- πρόσωπο,
- αυτιά,
- λαιμό,
- χείλη με lip balm SPF,
- τριχωτό της κεφαλής αν υπάρχει αραίωση και δεν φοράτε καπέλο.
Χρειάζεται ανανέωση κάθε δύο ώρες τον χειμώνα;
Αν παραμένετε έξω για πολλές ώρες, ναι, το αντηλιακό πρέπει να ανανεώνεται περίπου κάθε δύο ώρες και μετά από έντονη εφίδρωση ή επαφή με νερό.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν κάνετε σκι, πεζοπορία, τρέξιμο ή άλλες δραστηριότητες σε εξωτερικό χώρο.
Δεν σημαίνει όμως ότι κάποιος που έβαλε αντηλιακό το πρωί και περνά όλη την ημέρα μακριά από τον ήλιο πρέπει υποχρεωτικά να το επαναλαμβάνει μηχανικά ανά δύο ώρες.
Τι σημαίνει «water resistant»;
Κανένα αντηλιακό δεν πρέπει να θεωρείται πραγματικά αδιάβροχο.
Τα προϊόντα που αναγράφουν water resistant δηλώνουν για πόσο διάστημα διατηρούν το επίπεδο προστασίας τους κατά την έκθεση στο νερό ή την έντονη εφίδρωση.
Συνήθως στην ετικέτα αναφέρεται διάρκεια 40 ή 80 λεπτών.
Μετά το νερό ή την έντονη εφίδρωση απαιτείται νέα εφαρμογή σύμφωνα με τις οδηγίες του προϊόντος.
Χρειάζεται μόνο αντηλιακό;
Όχι. Το αντηλιακό αποτελεί ένα μέρος της προστασίας και όχι ολόκληρη την προστασία.
Όταν η έκθεση είναι σημαντική, βοηθούν επίσης:
- σκιά όπου είναι διαθέσιμη,
- καπέλο με επαρκή κάλυψη,
- γυαλιά ηλίου με UV προστασία,
- ρούχα που καλύπτουν το δέρμα,
- ρούχα με πιστοποιημένο UPF όταν υπάρχει έντονη ή παρατεταμένη έκθεση.
Μπορούν η διατροφή ή τα αντιοξειδωτικά να αντικαταστήσουν το αντηλιακό;
Μια ισορροπημένη διατροφή με φρούτα, λαχανικά και άλλα θρεπτικά τρόφιμα είναι σημαντική για τη γενική υγεία, αλλά δεν λειτουργεί ως υποκατάστατο της αντηλιακής προστασίας.
Τα συμπληρώματα βιταμίνης C, βιταμίνης E ή άλλων αντιοξειδωτικών επίσης δεν αντικαθιστούν το SPF, τα ρούχα και τη σκιά.
Γιατί το δέρμα ξηραίνεται περισσότερο τον χειμώνα;
Η χειμερινή ξηρότητα σχετίζεται κυρίως με τον ψυχρό αέρα, τη χαμηλή υγρασία και τη θέρμανση στους εσωτερικούς χώρους.
Δεν είναι σωστό να θεωρούμε ότι η UV αποτελεί την κύρια αιτία της ξηροδερμίας του χειμώνα.
Αν το δέρμα σας ξηραίνεται, μπορείτε να επιλέξετε ένα αντηλιακό με πιο ενυδατική υφή ή να εφαρμόζετε ενυδατική κρέμα πριν από το αντηλιακό.
Τι πρέπει να θυμάστε για το αντηλιακό τον χειμώνα;
Ο χειμώνας δεν καταργεί την υπεριώδη ακτινοβολία, αλλά ούτε είναι σωστό να λέμε ότι η UV είναι πάντα τόσο ισχυρή όσο το καλοκαίρι.
Αν πρόκειται να βρεθείτε έξω, ιδιαίτερα για αρκετή ώρα, ένα αντηλιακό ευρέος φάσματος με SPF 30 ή μεγαλύτερο στο ακάλυπτο δέρμα αποτελεί απλό και αποτελεσματικό μέτρο προστασίας.
Δώστε ακόμη μεγαλύτερη προσοχή σε μεγάλο υψόμετρο, στο χιόνι, σε ημέρες με έντονο ήλιο και όταν πρόκειται να κάνετε υπαίθρια δραστηριότητα για πολλές ώρες.
Και μην βασίζεστε μόνο στο αντηλιακό. Ρούχα, γυαλιά, καπέλο και σκιά παραμένουν σημαντικά μέρη της συνολικής προστασίας από τον ήλιο, ανεξάρτητα από την εποχή.
