Το ξηρό και τραχύ δέρμα στα γόνατα είναι ένα συχνό πρόβλημα, ιδιαίτερα τον χειμώνα ή όταν το δέρμα εκτίθεται συχνά σε τριβή, ζεστό νερό και προϊόντα που απομακρύνουν τα φυσικά του έλαια.
Χρειάζεται όμως μια σημαντική διάκριση: η ξηρότητα αφορά κυρίως το δέρμα πάνω από το γόνατο και όχι την ίδια την άρθρωση. Αν υπάρχει πόνος, πρήξιμο ή δυσκολία στην κίνηση, δεν πρόκειται απλώς για ξηροδερμία και χρειάζεται διαφορετική αξιολόγηση.
Γιατί ξεραίνεται το δέρμα στα γόνατα;
Η ξηροδερμία εμφανίζεται όταν το δέρμα χάνει περισσότερο νερό από όσο μπορεί να συγκρατήσει.
Στα γόνατα μπορεί να είναι πιο εμφανής επειδή το δέρμα δέχεται συχνά τριβή και πίεση και μπορεί να είναι φυσιολογικά πιο παχύ.
Συχνές αιτίες είναι:
- κρύος ή ξηρός αέρας,
- πολύ ζεστά και παρατεταμένα ντους,
- σκληρά σαπούνια ή καθαριστικά,
- συχνή τριβή από ρούχα ή γονάτισμα,
- ηλικία, καθώς το δέρμα συγκρατεί λιγότερη υγρασία με τα χρόνια,
- δερματολογικές καταστάσεις όπως έκζεμα ή ψωρίαση.
Ποια είναι τα συνηθισμένα συμπτώματα;
Η πραγματική ξηρότητα του δέρματος μπορεί να προκαλέσει:
- τραχιά υφή,
- ξεφλούδισμα,
- αίσθημα τραβήγματος,
- κνησμό,
- λεπτές ρωγμές,
- σε σοβαρή ξηρότητα, σκασίματα ή μικρή αιμορραγία.
Αντίθετα, πόνος μέσα στην άρθρωση, πρήξιμο ή δυσκαμψία δεν εξηγούνται από ξηρό δέρμα.
Πότε το πρόβλημα μπορεί να μην είναι απλή ξηροδερμία;
Αν το γόνατο πονά κατά το περπάτημα, το ανέβασμα σκάλας ή μετά από ακινησία, αν υπάρχει οίδημα ή αν περιορίζεται η κίνηση, το πρόβλημα μπορεί να αφορά την άρθρωση και όχι το δέρμα.
Για παράδειγμα, στην οστεοαρθρίτιδα του γόνατος μπορεί να εμφανιστούν:
- πόνος κατά τη χρήση της άρθρωσης,
- δυσκαμψία μετά από ξεκούραση,
- πρήξιμο,
- τριγμός ή αίσθηση «τριψίματος»,
- περιορισμός της κίνησης.
Η ξηροδερμία δεν προκαλεί οστεοαρθρίτιδα και δεν πρέπει να συγχέονται οι δύο καταστάσεις.
Τι βοηθά πραγματικά στη ξηρότητα των γονάτων;
1. Βάλτε ενυδατική αμέσως μετά το μπάνιο
Ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους είναι να εφαρμόζετε ενυδατική όταν το δέρμα είναι ακόμη ελαφρώς νωπό.
Αυτό βοηθά να παγιδευτεί περισσότερο νερό στην επιδερμίδα.
Για πολύ ξηρό δέρμα, οι κρέμες και οι αλοιφές είναι συνήθως πιο αποτελεσματικές από τις λεπτόρρευστες λοσιόν.
2. Προτιμήστε προϊόντα χωρίς άρωμα
Τα αρώματα και ορισμένα συστατικά σε σαπούνια και καλλυντικά μπορούν να ερεθίσουν περισσότερο το ήδη ξηρό δέρμα.
Αναζητήστε προϊόντα με την ένδειξη fragrance-free.
3. Αναζητήστε συστατικά που βοηθούν τον δερματικό φραγμό
Χρήσιμα συστατικά μπορεί να είναι:
- petrolatum,
- glycerin,
- ceramides,
- dimethicone,
- hyaluronic acid,
- urea,
- lactic acid.
Η ουρία και το γαλακτικό οξύ μπορούν να είναι ιδιαίτερα χρήσιμα όταν το δέρμα είναι πολύ παχύ και τραχύ, αλλά σε σκασμένο ή ερεθισμένο δέρμα μπορεί να προκαλέσουν τσούξιμο.
Αποφύγετε το πολύ ζεστό νερό
Το πολύ ζεστό και παρατεταμένο μπάνιο μπορεί να απομακρύνει λιπίδια από την επιφάνεια του δέρματος και να επιδεινώσει την ξηρότητα.
Προτιμήστε χλιαρό νερό και περιορίστε τη διάρκεια του ντους περίπου στα 5–10 λεπτά.
Μετά το μπάνιο, στεγνώστε το δέρμα ταμποναριστά αντί να το τρίβετε έντονα με την πετσέτα.
Χρειάζεται απολέπιση;
Η έντονη απολέπιση δεν είναι καλή ιδέα όταν το δέρμα είναι ήδη ξηρό ή σκασμένο.
Το δυνατό τρίψιμο, τα σκληρά scrub ή η ελαφρόπετρα μπορεί να προκαλέσουν περισσότερο ερεθισμό.
Αν υπάρχει έντονη πάχυνση του δέρματος, ένα προϊόν με ουρία ή γαλακτικό οξύ μπορεί να είναι πιο ελεγχόμενη επιλογή από το μηχανικό τρίψιμο.
Μπορούν να χρησιμοποιηθούν φυτικά έλαια;
Ορισμένα φυτικά έλαια μπορούν να λειτουργήσουν ως μαλακτικά και να μειώσουν την απώλεια υγρασίας από την επιφάνεια του δέρματος.
Δεν χρειάζεται όμως να θεωρούνται θεραπεία της άρθρωσης ούτε να αποδίδονται σε αυτά ιδιότητες που δεν έχουν αποδειχθεί.
Το ελαιόλαδο, για παράδειγμα, αποτελείται κυρίως από ελαϊκό οξύ και δεν είναι σημαντική πηγή ωμέγα-3. Το έλαιο καρύδας μπορεί να λειτουργήσει ως μαλακτικό για κάποιους ανθρώπους, αλλά δεν αποτελεί θεραπεία για φλεγμονή ή πόνο στο γόνατο.
Αν χρησιμοποιείτε κάποιο έλαιο, εφαρμόστε μικρή ποσότητα σε ελαφρώς νωπό δέρμα και σταματήστε αν εμφανιστεί ερεθισμός.
Οι DIY αλοιφές χρειάζονται προσοχή
Μείγματα με κερί μέλισσας, έλαια και αιθέρια έλαια δεν είναι απαραίτητα πιο ασφαλή επειδή είναι «φυσικά».
Τα αιθέρια έλαια, όπως η λεβάντα, μπορούν να προκαλέσουν αλλεργική ή ερεθιστική δερματίτιδα.
Για ξηρό ή ευαίσθητο δέρμα είναι συχνά ασφαλέστερη μια απλή, fragrance-free κρέμα ή αλοιφή με καλά μελετημένα ενυδατικά συστατικά.
Χρειάζεται να πίνουμε περισσότερο νερό;
Η επαρκής ενυδάτωση είναι σημαντική για τη γενική υγεία, αλλά δεν υπάρχει επιστημονική βάση για την ιδέα ότι 8–10 ποτήρια νερό καθημερινά «λιπαίνουν» ειδικά τα γόνατα ή αυξάνουν άμεσα το αρθρικό υγρό.
Αν κάποιος είναι αφυδατωμένος, η συνολική ενυδάτωση του οργανισμού έχει σημασία. Αν όμως ήδη προσλαμβάνει αρκετά υγρά, η επιπλέον κατανάλωση νερού δεν αποτελεί θεραπεία για ξηρό δέρμα ή πόνο στις αρθρώσεις.
Τι ρόλο παίζει η διατροφή;
Μια ισορροπημένη διατροφή υποστηρίζει συνολικά την υγεία του δέρματος, των οστών και των μυών.
Χρήσιμες επιλογές είναι:
- φρούτα και λαχανικά,
- όσπρια,
- ψάρια,
- ξηροί καρποί και σπόροι,
- δημητριακά ολικής άλεσης,
- επαρκής πρωτεΐνη.
Η βιταμίνη C συμμετέχει φυσιολογικά στη σύνθεση κολλαγόνου και η βιταμίνη D είναι σημαντική για την υγεία των οστών, αλλά καμία μεμονωμένη τροφή ή βιταμίνη δεν αποτελεί θεραπεία για ξηροδερμία ή αρθρίτιδα.
Τι γίνεται με τα ωμέγα-3;
Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα υπάρχουν κυρίως σε λιπαρά ψάρια και σε φυτικές πηγές όπως ο λιναρόσπορος και τα καρύδια.
Αποτελούν μέρος μιας υγιεινής διατροφής και έχουν μελετηθεί για διάφορες φλεγμονώδεις καταστάσεις. Δεν πρέπει όμως να παρουσιάζονται ως θεραπεία για ξηρά γόνατα ή ως τρόπος «λίπανσης» της άρθρωσης.
Η άσκηση αφορά την άρθρωση, όχι την ξηροδερμία
Η τακτική άσκηση είναι σημαντική για την ενδυνάμωση των μυών γύρω από το γόνατο και τη γενική λειτουργικότητα της άρθρωσης.
Δεν θεραπεύει όμως την ξηρότητα του δέρματος.
Για έναν υγιή άνθρωπο, δραστηριότητες όπως περπάτημα, ποδήλατο και κατάλληλη ενδυνάμωση μπορούν να βοηθήσουν στη γενική υγεία των γονάτων.
Αν υπάρχει ήδη πόνος ή τραυματισμός, το πρόγραμμα ασκήσεων πρέπει να προσαρμόζεται στην αιτία και ιδανικά να καθορίζεται από γιατρό ή φυσικοθεραπευτή.
Πότε πρέπει να δείτε δερματολόγο;
Η επίμονη ξηρότητα χρειάζεται αξιολόγηση όταν:
- δεν βελτιώνεται παρά την τακτική χρήση ενυδατικής,
- υπάρχει έντονος κνησμός,
- το δέρμα σκίζεται ή αιμορραγεί,
- εμφανίζεται έντονη κοκκινίλα ή εξάνθημα,
- υπάρχουν παχιές, σαφώς περιγεγραμμένες πλάκες ή έντονο ξεφλούδισμα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει έκζεμα, ψωρίαση ή άλλη δερματολογική κατάσταση που χρειάζεται ειδική αντιμετώπιση.
Πότε χρειάζεται γιατρός για το ίδιο το γόνατο;
Αν το πρόβλημα δεν είναι στην επιφάνεια του δέρματος αλλά μέσα στην άρθρωση, χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση.
Επικοινωνήστε με γιατρό αν υπάρχει:
- επίμονος πόνος,
- πρήξιμο,
- έντονη δυσκαμψία,
- αστάθεια του γόνατος,
- δυσκολία στο περπάτημα ή στο ανέβασμα σκάλας,
- τραυματισμός που δεν βελτιώνεται.
Η πιο απλή καθημερινή φροντίδα
Για τα περισσότερα ξηρά γόνατα, η βασική φροντίδα είναι απλή: σύντομο χλιαρό ντους, ήπιο καθαριστικό, αποφυγή έντονου τριψίματος και εφαρμογή παχιάς ενυδατικής κρέμας ή αλοιφής αμέσως μετά το μπάνιο και όποτε το δέρμα αισθάνεται ξηρό.
Το σημαντικότερο είναι να μην συγχέουμε την ξηροδερμία με προβλήματα της ίδιας της άρθρωσης. Αν υπάρχει πραγματικός πόνος, πρήξιμο ή δυσκολία στην κίνηση, τα έλαια και οι ενυδατικές δεν αντιμετωπίζουν την αιτία.
Πηγές:
