Ο χυμός αλόης έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής και συχνά προβάλλεται ως φυσικό προϊόν για την πέψη, το ανοσοποιητικό, την απώλεια βάρους και ακόμη και την «αποτοξίνωση». Η πραγματικότητα όμως είναι πιο σύνθετη: ορισμένες χρήσεις έχουν μελετηθεί, αλλά για πολλά από τα οφέλη που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο τα επιστημονικά στοιχεία παραμένουν περιορισμένα.
Παράλληλα, δεν είναι όλα τα πόσιμα προϊόντα αλόης ίδια. Υπάρχει σημαντική διαφορά ανάμεσα στο καθαρισμένο εσωτερικό gel του φύλλου και στο latex ή σε παρασκευάσματα ολόκληρου φύλλου, τα οποία μπορεί να περιέχουν ουσίες με ισχυρή καθαρτική δράση και μεγαλύτερους κινδύνους.
Τι ακριβώς είναι ο χυμός αλόης;
Η Aloe vera είναι ένα παχύφυτο του οποίου τα φύλλα περιέχουν διαφορετικά τμήματα. Στο εσωτερικό βρίσκεται το διαυγές gel, ενώ κάτω από τον εξωτερικό φλοιό υπάρχει ένα κιτρινωπό υγρό που ονομάζεται latex.
Η διάκριση είναι σημαντική επειδή το latex περιέχει ουσίες όπως η αλοΐνη, οι οποίες έχουν ισχυρή καθαρτική δράση. Τα εμπορικά πόσιμα προϊόντα μπορεί να παράγονται από το εσωτερικό gel ή από επεξεργασμένο ολόκληρο φύλλο από το οποίο έχουν αφαιρεθεί σε μεγάλο βαθμό οι ανεπιθύμητες ουσίες.
Μπορεί ο χυμός αλόης να βοηθήσει την πέψη;
Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι συγκεκριμένα παρασκευάσματα αλόης μπορεί να επηρεάζουν ορισμένα πεπτικά συμπτώματα, αλλά τα στοιχεία δεν δικαιολογούν την παρουσίασή της ως γενική θεραπεία για προβλήματα του στομάχου ή του εντέρου.
Μια μικρή πιλοτική τυχαιοποιημένη μελέτη εξέτασε 79 άτομα με συμπτώματα γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης. Το συγκεκριμένο σιρόπι αλόης που χρησιμοποιήθηκε συσχετίστηκε με μείωση ορισμένων συμπτωμάτων μέσα σε τέσσερις εβδομάδες. Πρόκειται όμως για μικρή μελέτη και χρειάζονται περισσότερα και μεγαλύτερα ερευνητικά δεδομένα πριν εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα.
Επομένως, ο χυμός αλόης δεν πρέπει να αντικαθιστά τη διάγνωση ή τη θεραπεία για επίμονη καούρα, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση ή άλλες πεπτικές παθήσεις.
Τι γνωρίζουμε για το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου;
Οι ισχυρισμοί ότι η αλόη «εξισορροπεί την εντερική χλωρίδα» ή αντιμετωπίζει αποτελεσματικά το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (IBS) δεν έχουν επιβεβαιωθεί επαρκώς σε ανθρώπους.
Σε τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη σε ασθενείς με IBS δεν βρέθηκε σαφές συνολικό όφελος από την αλόη. Το Εθνικό Κέντρο Συμπληρωματικής και Ολοκληρωμένης Υγείας των ΗΠΑ (NCCIH) επισημαίνει επίσης ότι δεν υπάρχουν αρκετές αξιόπιστες πληροφορίες για να γνωρίζουμε αν η από του στόματος χρήση της αλόης βοηθά πραγματικά στο IBS ή στην ελκώδη κολίτιδα.
Ενισχύει πραγματικά το ανοσοποιητικό;
Η αλόη περιέχει διάφορες φυτικές ενώσεις και ορισμένα προϊόντα μπορεί να περιέχουν μικρές ποσότητες βιταμινών και αντιοξειδωτικών. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η κατανάλωση χυμού αλόης έχει αποδειχθεί ότι «ενισχύει το ανοσοποιητικό» ή προστατεύει από λοιμώξεις και ασθένειες.
Δεν υπάρχουν επαρκή κλινικά δεδομένα σε ανθρώπους που να δικαιολογούν τέτοιους γενικούς ισχυρισμούς. Το ίδιο ισχύει για την ιδέα ότι η πόσιμη αλόη αντιμετωπίζει συστηματικές φλεγμονές, αρθρίτιδα ή μυϊκούς πόνους.
Ο όρος «αντιοξειδωτικό» επίσης δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως απόδειξη ότι ένα τρόφιμο ή συμπλήρωμα προλαμβάνει συγκεκριμένες παθήσεις.
Βοηθά ο χυμός αλόης στην απώλεια βάρους;
Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι ο συνηθισμένος χυμός αλόης προκαλεί απώλεια βάρους, «καίει λίπος» ή επιταχύνει τον μεταβολισμό.
Έχει δημοσιευτεί μικρή μελέτη για ένα συγκεκριμένο παρασκεύασμα αλόης σε υπέρβαρα ή παχύσαρκα άτομα που είχαν διαβήτη ή προδιαβήτη, στην οποία καταγράφηκε μέτρια μείωση βάρους και λιπώδους μάζας. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το αποτέλεσμα ισχύει για τον γενικό πληθυσμό ή για όλους τους χυμούς αλόης.
Επίσης, ο όρος «αποτοξίνωση» δεν περιγράφει κάποια αποδεδειγμένη ειδική δράση της αλόης. Το ανθρώπινο σώμα απομακρύνει φυσιολογικά πολλές ουσίες μέσω του ήπατος, των νεφρών, του εντέρου και άλλων φυσιολογικών μηχανισμών.
Γιατί το είδος της αλόης στο προϊόν έχει σημασία;
Το πιο σημαντικό ζήτημα ασφάλειας είναι το αν ένα προϊόν περιέχει latex αλόης ή υδροξυανθρακενικά παράγωγα. Το latex βρίσκεται κοντά στην εξωτερική επιφάνεια του φύλλου και περιέχει ανθρακινόνες, όπως η αλοΐνη.
Οι ουσίες αυτές έχουν καθαρτική δράση και μπορεί να προκαλέσουν κοιλιακές κράμπες και διάρροια. Μεγάλες ή παρατεταμένες ποσότητες μπορούν επίσης να προκαλέσουν διαταραχές ηλεκτρολυτών, γεγονός που μπορεί να γίνει ιδιαίτερα σημαντικό σε άτομα που λαμβάνουν συγκεκριμένα φάρμακα.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν απαγορευτεί στα τρόφιμα η aloe-emodin, η emodin και παρασκευάσματα από φύλλα Aloe που περιέχουν συγκεκριμένα υδροξυανθρακενικά παράγωγα λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια.
Ποιες παρενέργειες μπορεί να προκαλέσει;
Το καθαρισμένο gel της αλόης φαίνεται να είναι καλύτερα ανεκτό όταν χρησιμοποιείται από το στόμα για μικρό χρονικό διάστημα. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι κάθε πόσιμο προϊόν είναι ασφαλές για όλους ή ότι μπορεί να χρησιμοποιείται απεριόριστα.
Οι πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες, ιδιαίτερα από προϊόντα που περιέχουν latex ή ανεπαρκώς επεξεργασμένο ολόκληρο φύλλο, περιλαμβάνουν:
- κοιλιακές κράμπες,
- διάρροια,
- απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών,
- πιθανές αλληλεπιδράσεις με φάρμακα.
Έχουν επίσης αναφερθεί περιστατικά οξείας ηπατικής βλάβης σε σχέση με την από του στόματος χρήση προϊόντων αλόης, αν και τέτοιες αναφορές είναι σχετικά σπάνιες και δεν αφορούν απαραίτητα όλα τα είδη προϊόντων.
Ποιοι χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή;
Η από του στόματος χρήση αλόης χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή όταν κάποιος λαμβάνει φάρμακα ή έχει χρόνια πάθηση. Το NCCIH συνιστά να ενημερώνεται ο επαγγελματίας υγείας για τη χρήση φυτικών συμπληρωμάτων, επειδή μπορούν να υπάρξουν αλληλεπιδράσεις.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται:
- στην εγκυμοσύνη και τον θηλασμό, καθώς η από του στόματος χρήση αλόης δεν θεωρείται ασφαλής επιλογή χωρίς ιατρική συμβουλή,
- σε άτομα που λαμβάνουν διγοξίνη ή άλλα φάρμακα που μπορούν να επηρεαστούν από απώλεια καλίου,
- σε άτομα που λαμβάνουν αντιδιαβητική αγωγή, καθώς υπάρχουν ενδείξεις ότι ορισμένα παρασκευάσματα αλόης μπορεί να μειώσουν το σάκχαρο,
- σε άτομα με σοβαρά πεπτικά ή νεφρικά προβλήματα, ιδιαίτερα όταν υπάρχει κίνδυνος αφυδάτωσης ή διαταραχής ηλεκτρολυτών.
Πώς να επιλέξετε ένα πόσιμο προϊόν αλόης;
Η ένδειξη «99% αλόη» από μόνη της δεν αποδεικνύει ότι ένα προϊόν είναι καλύτερο ή ασφαλέστερο. Περισσότερη σημασία έχει το ποιο μέρος του φυτού έχει χρησιμοποιηθεί και με ποιον τρόπο έχει υποστεί επεξεργασία.
Διαβάστε προσεκτικά την ετικέτα και προτιμήστε προϊόντα από αξιόπιστους κατασκευαστές που αναφέρουν καθαρά τη μορφή της αλόης και τον τρόπο επεξεργασίας. Οι οδηγίες δοσολογίας πρέπει να αφορούν το συγκεκριμένο προϊόν και όχι μια γενική ποσότητα που υποτίθεται ότι ισχύει για όλους τους χυμούς αλόης.
Η ένδειξη «βιολογικό» αφορά τον τρόπο παραγωγής και δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας ή απουσίας φυσικών ουσιών που μπορεί να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες.
Υπάρχει καλύτερη ώρα για να πίνετε χυμό αλόης;
Δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά στοιχεία ότι η κατανάλωση του χυμού αλόης το πρωί ή με άδειο στομάχι αυξάνει τα οφέλη ή βελτιώνει την απορρόφηση των συστατικών του.
Αν κάποιος επιλέξει να χρησιμοποιήσει ένα κατάλληλο πόσιμο προϊόν, είναι προτιμότερο να ακολουθεί τις οδηγίες της ετικέτας και, όταν λαμβάνει φάρμακα ή έχει κάποιο πρόβλημα υγείας, να συζητήσει πρώτα τη χρήση του με γιατρό ή φαρμακοποιό.
Τι αξίζει τελικά να κρατήσουμε για τον χυμό αλόης;
Η αλόη είναι ένα ενδιαφέρον φυτό με ορισμένες χρήσεις που έχουν μελετηθεί, αλλά ο χυμός αλόης δεν είναι πανάκεια. Υπάρχουν προκαταρκτικές ενδείξεις για ορισμένες επιδράσεις, όμως πολλοί από τους δημοφιλείς ισχυρισμούς για ανοσοποιητικό, IBS, αρθρίτιδα, «αποτοξίνωση» ή αδυνάτισμα δεν έχουν επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση.
Το σημαντικότερο είναι να γνωρίζουμε τι περιέχει πραγματικά το προϊόν. Η ασφαλέστερη προσέγγιση είναι να αποφεύγονται παρασκευάσματα με latex ή υδροξυανθρακενικά παράγωγα και να μην αντιμετωπίζεται η πόσιμη αλόη ως υποκατάστατο μιας αποδεδειγμένης θεραπείας.
Πηγές:
- National Center for Complementary and Integrative Health – Aloe Vera: Usefulness and Safety
- European Food Safety Authority – Hydroxyanthracene derivatives in food
- Κανονισμός (ΕΕ) 2021/468 για τα υδροξυανθρακενικά παράγωγα
- PubMed – Pilot randomized trial of Aloe vera for gastroesophageal reflux disease
- PubMed – Randomised controlled trial of Aloe vera for irritable bowel syndrome
