Υπάρχουν στιγμές που η αλήθεια βαραίνει μέσα σου. Στιγμές που νιώθεις ότι πρέπει να χαμογελάσεις ενώ δεν το αισθάνεσαι, να πεις τα σωστά λόγια, να συμφωνήσεις για να μη δημιουργήσεις ένταση ή να απαντήσεις «είμαι καλά» απλώς και μόνο επειδή αυτή είναι η εύκολη απάντηση.
Μα κάποια στιγμή κουράζεσαι. Κουράζεσαι να παρουσιάζεις μια εκδοχή του εαυτού σου που δεν σε εκφράζει. Και τότε έρχεται μια απλή σκέψη: λυπάμαι, αλλά δεν μπορώ να προσποιούμαι άλλο.
Η προσποίηση κουράζει περισσότερο απ’ όσο φαίνεται
Στην αρχή μπορεί να μοιάζει εύκολη λύση. Χαμογελάς για να μη στενοχωρήσεις κάποιον. Συμφωνείς για να αποφύγεις μια σύγκρουση. Κρύβεις ότι κάτι σε πείραξε γιατί δεν θέλεις να θεωρηθείς δύσκολος ή υπερβολικός.
Όταν όμως αυτό γίνεται συνέχεια, αρχίζεις να απομακρύνεσαι από όσα πραγματικά αισθάνεσαι. Σαν να φοράς μια μάσκα τόσο συχνά, ώστε στο τέλος δυσκολεύεσαι να θυμηθείς πώς είναι το πρόσωπό σου χωρίς αυτήν.
Δεν σημαίνει ότι πρέπει να εκφράζουμε κάθε σκέψη μας χωρίς φίλτρο. Όλοι προσαρμόζουμε τη συμπεριφορά μας ανάλογα με την περίσταση. Άλλο όμως η ευγένεια και ο αυτοέλεγχος και άλλο να ζεις διαρκώς υποδυόμενος κάποιον που δεν είσαι.
Το δύσκολο είναι να παραδεχτείς τι πραγματικά νιώθεις
Υπήρξαν φορές που προσπάθησα να κάνω αυτό που περίμεναν οι άλλοι από μένα. Να γελάσω όταν δεν το ένιωθα. Να πω «δεν πειράζει» ενώ με πείραζε. Να πω «είμαι καλά» ενώ μέσα μου ήξερα πως δεν ήμουν.
Κάθε φορά υπήρχε μια παράξενη αίσθηση απόστασης. Σαν να μιλούσε κάποιος άλλος στη θέση μου. Κι όσο περισσότερο προσπαθούσα να διατηρήσω αυτή την εικόνα, τόσο περισσότερο ένιωθα ότι έχανα επαφή με τον ίδιο μου τον εαυτό.
Η ειλικρίνεια ξεκινά από εκεί: από το να μπορέσεις να πεις πρώτα στον εαυτό σου «αυτό με πονάει», «αυτό με φοβίζει», «αυτό δεν το θέλω» ή «σήμερα δεν είμαι καλά».
Δεν χρειάζεται να χαμογελάς κάθε στιγμή
Θυμάμαι μια στιγμή σε μια παρέα όπου όλοι γελούσαν και έκαναν αστεία. Κι εγώ χαμογελούσα μαζί τους, σχεδόν μηχανικά. Μέσα μου όμως ένιωθα τελείως διαφορετικά.
Σκέφτηκα να πω «δεν είμαι καλά σήμερα», αλλά αμέσως ήρθε η δεύτερη σκέψη: «Μην τους χαλάσεις τη διάθεση». Έμεινα λοιπόν σιωπηλός και συνέχισα να χαμογελώ.
Όταν αργότερα έμεινα μόνος, συνειδητοποίησα πόσο ξένο ήταν εκείνο το χαμόγελο. Δεν χρειαζόταν να κάνω σκηνή ούτε να απαιτήσω από όλους να ασχοληθούν μαζί μου. Θα μπορούσα απλώς να είμαι ειλικρινής.
Ένα απλό «σήμερα δεν είμαι στα καλύτερά μου» θα ήταν αρκετό.
Αυθεντικότητα δεν σημαίνει σκληρότητα
Υπάρχει όμως μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στο «είμαι αληθινός» και στο «λέω ό,τι μου έρχεται στο μυαλό χωρίς να με ενδιαφέρει κανείς».
Η αυθεντικότητα δεν μας δίνει άδεια να πληγώνουμε. Η ειλικρίνεια μπορεί να συνυπάρχει με την ευγένεια. Μπορούμε να διαφωνήσουμε χωρίς να ταπεινώσουμε τον άλλον, να βάλουμε όρια χωρίς να γίνουμε επιθετικοί και να πούμε «όχι» χωρίς να χρειάζεται να προσβάλουμε.
Μερικές φορές, μάλιστα, το πιο αυθεντικό πράγμα που μπορούμε να κάνουμε είναι να σταματήσουμε πριν μιλήσουμε και να επιλέξουμε προσεκτικά τις λέξεις μας.
Το «όχι» δεν χρειάζεται πάντα απολογία
Το να είσαι ειλικρινής με τον εαυτό σου σημαίνει επίσης να αναγνωρίζεις τις ανάγκες και τα όριά σου. Να καταλαβαίνεις πότε έχεις κουραστεί, πότε κάτι σε πληγώνει και πότε μια κατάσταση σε πιέζει περισσότερο απ’ όσο μπορείς να αντέξεις.
Σημαίνει να μπορείς να πεις «όχι» χωρίς να κατασκευάζεις κάθε φορά μια περίπλοκη δικαιολογία. Να ζητάς βοήθεια όταν τη χρειάζεσαι. Να παραδέχεσαι ένα λάθος χωρίς να θεωρείς ότι αυτό σε κάνει λιγότερο άξιο.
Δεν χρειάζεται να είμαστε τέλειοι για να είμαστε αληθινοί. Ίσως μάλιστα η πραγματική αυθεντικότητα αρχίζει όταν σταματάμε να προσπαθούμε να δείχνουμε τέλειοι.
Δεν θα αρέσει πάντα στους άλλους αυτό που πραγματικά είσαι
Υπάρχει και ένα τίμημα στην αυθεντικότητα. Όταν σταματάς να συμφωνείς από φόβο, όταν αρχίζεις να βάζεις όρια ή όταν εκφράζεις πιο καθαρά όσα αισθάνεσαι, κάποιοι μπορεί να ενοχληθούν.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι κακοί άνθρωποι ούτε ότι δεν νοιάζονται για σένα. Οι σχέσεις χρειάζονται προσαρμογή, διάλογο και αμοιβαία κατανόηση. Όμως μια σχέση στην οποία πρέπει μόνιμα να κρύβεις τον εαυτό σου για να διατηρείται η ηρεμία δύσκολα μπορεί να σε κάνει να αισθάνεσαι πραγματικά ελεύθερος.
Οι άνθρωποι που μας αγαπούν δεν χρειάζεται να συμφωνούν μαζί μας σε όλα. Χρειάζεται όμως να υπάρχει χώρος ώστε και οι δύο πλευρές να μπορούν να μιλούν χωρίς να φοβούνται ότι κάθε διαφωνία θα οδηγήσει σε απόρριψη.
Το πιο δύσκολο είναι να είσαι ειλικρινής με τον εαυτό σου
Ίσως τελικά η μεγαλύτερη προσποίηση να μην είναι αυτή που κάνουμε απέναντι στους άλλους, αλλά εκείνη που κάνουμε απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό.
Να επιμένουμε ότι δεν μας ενοχλεί κάτι ενώ μας ενοχλεί. Να λέμε πως είμαστε ευτυχισμένοι ενώ γνωρίζουμε ότι κάτι μας λείπει. Να παραμένουμε σε καταστάσεις που μας βαραίνουν επειδή φοβόμαστε την αλλαγή.
Η αλήθεια δεν λύνει μαγικά όλα τα προβλήματα. Δεν εγγυάται ότι οι άλλοι θα συμφωνήσουν μαζί μας ούτε ότι κάθε δύσκολη απόφαση θα γίνει ξαφνικά εύκολη.
Μπορεί όμως να μας βοηθήσει να ζούμε με μικρότερη απόσταση ανάμεσα σε αυτό που αισθανόμαστε, σε αυτό που λέμε και σε αυτό που κάνουμε.
Η ζωή είναι πολύτιμη για να τη ζούμε μόνιμα μέσα σε ρόλους που δεν μας ταιριάζουν. Δεν χρειάζεται να αφαιρέσουμε κάθε φίλτρο ούτε να μετατρέψουμε την ειλικρίνεια σε όπλο. Χρειάζεται απλώς να μην ξεχνάμε ποιοι είμαστε πίσω από όσα δείχνουμε στους άλλους.
Γι’ αυτό, ναι: λυπάμαι, αλλά δεν μπορώ να προσποιούμαι. Όχι επειδή απαιτώ από όλους να με αποδεχτούν όπως είμαι, αλλά επειδή θέλω να μπορώ πρώτα εγώ να αναγνωρίζω τον άνθρωπο που βλέπω στον καθρέφτη.
