Αγάπα και φρόντιζε τον εαυτό σου, φεύγοντας από σχέσεις που σε έκαναν να νιώθεις «λίγη». Ένας στίχος της Κικής Δημουλά που μοιάζει να κρατά μέσα του την αλήθεια μιας ολόκληρης ζωής. Πόσο συχνά, όμως, τολμούμε να δώσουμε σε αυτούς τους λόγους την αξία που τους αναλογεί; Πόσες φορές μένουμε κάπου που μας περιορίζει, όχι επειδή μας αγαπά, αλλά επειδή μας έχει συνηθίσει; Και πόσες φορές επιλέγουμε να νιώσουμε «λίγοι», γιατί φοβόμαστε να απαιτήσουμε περισσότερα;
Υπάρχει μια μοναδική ευγένεια σε αυτή τη φράση της Δημουλά. Δεν μας κατηγορεί, δεν μας επικρίνει. Μας καλεί απλά να φροντίσουμε τον εαυτό μας, όπως θα φροντίζαμε έναν φίλο που αγαπάμε. Γιατί, αλήθεια, πόσες φορές δείχνουμε καλοσύνη και φροντίδα στους άλλους, ενώ παραμελούμε τις δικές μας ανάγκες; Πόσες φορές δίνουμε απλόχερα τη δύναμή μας, αφήνοντας την καρδιά μας μισογεμάτη, χωρίς ποτέ να σκεφτούμε αν κάποιος γεμίζει κι εμάς;
Σχέσεις που μας κάνουν να νιώθουμε «λίγοι» είναι εκείνες που μας κρατούν σε μια διαρκή αναζήτηση αποδοχής. Είναι εκείνες που ζητούν από εμάς να μικρύνουμε, για να χωρέσουμε σε έναν χώρο που ποτέ δεν δημιουργήθηκε για εμάς. Δεν υπάρχει τίποτα το όμορφο σε τέτοιες σχέσεις. Δεν υπάρχει ελευθερία, δεν υπάρχει εξέλιξη. Υπάρχει μόνο η αίσθηση ότι η ψυχή μας γίνεται σταδιακά αόρατη. Κι όμως, παλεύουμε να μείνουμε. Ίσως από φόβο, ίσως από συνήθεια, ίσως επειδή δεν μάθαμε ποτέ πώς είναι να αγαπάμε τον εαυτό μας αληθινά.
Αλλά τι σημαίνει να αγαπάς τον εαυτό σου; Είναι μια ερώτηση που μοιάζει τόσο απλή, κι όμως, κρύβει μέσα της έναν ολόκληρο κόσμο. Είναι να δίνεις στον εαυτό σου την άδεια να πονέσει, να αποτύχει, να είναι ατελής. Είναι να ακούς τις ανάγκες σου, να σέβεσαι τα όριά σου, να μη φοβάσαι να πεις «όχι». Και, πάνω απ’ όλα, είναι να έχεις το θάρρος να φύγεις από οτιδήποτε σε κρατά πίσω, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει να αφήσεις κάτι που κάποτε σου έδωσε χαρά.
Φεύγοντας από σχέσεις που μας κάνουν να νιώθουμε «λίγοι» δεν σημαίνει απλώς ότι κλείνουμε μια πόρτα. Είναι μια βαθιά πράξη αυτοσεβασμού. Είναι μια υπόσχεση στον εαυτό μας ότι θα βρούμε ανθρώπους και καταστάσεις που μας βλέπουν ολόκληρους, όχι σπασμένους. Δεν είναι εύκολο. Είναι μια διαδικασία που απαιτεί δύναμη, κουράγιο και, συχνά, μια δόση μοναξιάς. Αλλά είναι και η μόνη διαδικασία που μπορεί να μας οδηγήσει στην πραγματική αγάπη – την αγάπη για τον εαυτό μας και για τη ζωή.
Κάθε φορά που επιλέγουμε να μείνουμε σε μια σχέση που μας περιορίζει, λέμε στον εαυτό μας ότι δεν αξίζουμε περισσότερα. Λέμε ότι είναι καλύτερα να είμαστε κάπου που δεν είμαστε ευτυχισμένοι, παρά να πάρουμε το ρίσκο του άγνωστου. Αλλά το άγνωστο δεν είναι εχθρός. Το άγνωστο είναι το μέρος όπου ζουν όλες οι δυνατότητες που ακόμα δεν έχουμε ανακαλύψει. Και, ίσως, η μεγαλύτερη από αυτές τις δυνατότητες είναι η ευκαιρία να μάθουμε να είμαστε ευτυχισμένοι, όχι επειδή κάποιος μας αγαπά, αλλά επειδή εμείς αγαπάμε εμάς.
Σκέφτομαι τις λέξεις της Δημουλά σαν ένα απαλό χάδι σε μια πληγή που δεν ξέραμε καν ότι είχαμε. Είναι μια υπενθύμιση ότι η ζωή δεν είναι μόνο υπομονή και αντοχή. Είναι επίσης αγάπη, χαρά και ελευθερία. Κι αν κάτι ή κάποιος μας στερεί αυτά τα πράγματα, ίσως είναι καιρός να ξανασκεφτούμε τη θέση μας.
Η αγάπη για τον εαυτό μας δεν είναι εγωιστική. Είναι το θεμέλιο για κάθε αληθινή σχέση. Γιατί, όταν αγαπάμε εμάς, μπορούμε να αγαπήσουμε και τους άλλους χωρίς όρους, χωρίς προσδοκίες, χωρίς τον φόβο της απώλειας. Και όταν φροντίζουμε τον εαυτό μας, μαθαίνουμε να φροντίζουμε και τον κόσμο γύρω μας. Γινόμαστε πηγή φωτός, όχι επειδή κάποιος μας άναψε, αλλά επειδή βρήκαμε το δικό μας φως.
Η ζωή είναι γεμάτη στιγμές όπου καλούμαστε να επιλέξουμε. Κι αυτές οι επιλογές είναι που καθορίζουν την πορεία μας. Θα μείνουμε κάπου που μας κάνει να νιώθουμε «λίγοι» ή θα έχουμε το θάρρος να πούμε «αρκετά»; Θα συνεχίσουμε να ζούμε σε μια σκιά ή θα βγούμε στο φως, έστω κι αν αυτό σημαίνει να βαδίσουμε μόνοι για λίγο;
Η απάντηση δεν είναι εύκολη. Αλλά η Κική Δημουλά μας δίνει έναν χάρτη. «Αγάπα και φρόντιζε τον εαυτό σου.» Δύο απλές φράσεις που μπορούν να αλλάξουν τη ζωή μας. Όχι επειδή είναι μαγικές, αλλά επειδή μας καλούν να θυμηθούμε κάτι που συχνά ξεχνάμε: ότι είμαστε κι εμείς άξιοι της αγάπης μας.
Κι αν αυτό σημαίνει να φύγουμε, τότε ας φύγουμε. Όχι με θυμό, αλλά με ευγνωμοσύνη. Ευγνωμοσύνη για όσα μάθαμε, για όσα νιώσαμε, για όσα μας βοήθησαν να μεγαλώσουμε. Και ας φύγουμε με την υπόσχεση ότι, από εδώ και πέρα, θα επιλέγουμε σχέσεις που μας κάνουν να νιώθουμε «πολλοί», όχι «λίγοι».
Η ζωή δεν είναι πρόβα. Είναι ένα μοναδικό έργο, γραμμένο από εμάς για εμάς. Και, όπως κάθε καλό έργο, αξίζει να γεμίζει με στιγμές που μας κάνουν να νιώθουμε πλήρεις, ελεύθεροι και αγαπημένοι. Ας έχουμε, λοιπόν, το θάρρος να γράψουμε τη δική μας ιστορία. Μια ιστορία που ξεκινά με την αγάπη για τον εαυτό μας.
