Υπάρχουν φράσεις που τις διαβάζεις και τις ξεχνάς. Υπάρχουν όμως κι εκείνες που μένουν μέσα σου, επειδή αγγίζουν κάτι που ίσως δεν είχες τολμήσει ποτέ να παραδεχτείς. Μια τέτοια φράση είναι και αυτή που συναντάμε στο έργο του Ίρβιν Γιάλομ: «Κάθε άνθρωπος πρέπει να επιλέγει πόση αλήθεια μπορεί να αντέξει».
Είναι μια σκέψη που μοιάζει απλή, αλλά κρύβει ένα δύσκολο ερώτημα. Πόσο έτοιμοι είμαστε να αντικρίσουμε την αλήθεια για τον εαυτό μας, τις σχέσεις μας και τη ζωή που έχουμε δημιουργήσει; Και τι συμβαίνει όταν αυτό που ανακαλύπτουμε είναι διαφορετικό από εκείνο που θα θέλαμε να πιστεύουμε;
Η φράση του Ίρβιν Γιάλομ που μας βάζει σε σκέψεις
Ο Ίρβιν Γιάλομ είναι Αμερικανός ψυχίατρος, ψυχοθεραπευτής και συγγραφέας, γνωστός για το έργο του στην υπαρξιακή ψυχοθεραπεία. Στα βιβλία του εξερευνά βαθιά ανθρώπινα ζητήματα, όπως ο φόβος του θανάτου, η μοναξιά, η ελευθερία και η αναζήτηση νοήματος στη ζωή.
Η φράση για την αλήθεια συνδέεται με το μυθιστόρημά του «Όταν έκλαψε ο Νίτσε», ένα έργο όπου η φιλοσοφία και η ψυχοθεραπεία συναντιούνται μέσα από τις συζητήσεις των χαρακτήρων.
Διαβάζοντάς την, σκέφτομαι πως η δυσκολότερη αλήθεια δεν είναι πάντοτε αυτή που ακούμε από τους άλλους. Μερικές φορές είναι εκείνη που ήδη υποψιαζόμαστε, αλλά αποφεύγουμε να παραδεχτούμε.
Ίσως γνωρίζουμε ότι μια σχέση δεν μας κάνει πια ευτυχισμένους. Ίσως καταλαβαίνουμε ότι ένας στόχος που κυνηγάμε για χρόνια δεν μας εκφράζει πλέον. Ή μπορεί να αναγνωρίζουμε ένα δικό μας λάθος, αλλά να δυσκολευόμαστε να αναλάβουμε την ευθύνη του.
Και τότε γεννιέται το ερώτημα: φοβόμαστε την ίδια την αλήθεια ή τις αλλαγές που μπορεί να χρειαστεί να κάνουμε όταν την αποδεχτούμε;
Γιατί μερικές φορές προτιμάμε να μη γνωρίζουμε την αλήθεια;
Η αλήθεια δεν είναι πάντα εύκολη. Μπορεί να ανατρέψει μια πεποίθηση που είχαμε για χρόνια, να αλλάξει την εικόνα που έχουμε για έναν άνθρωπο ή να μας αναγκάσει να δούμε μια πλευρά του εαυτού μας που δεν μας αρέσει.
Συχνά κρατιόμαστε από όσα γνωρίζουμε, επειδή μας προσφέρουν ένα αίσθημα ασφάλειας. Ακόμη κι όταν κάτι μας προβληματίζει, μπορεί να προτιμούμε να συνεχίσουμε όπως πριν, αντί να αντιμετωπίσουμε την αβεβαιότητα μιας αλλαγής.
Σκέφτομαι πόσες φορές στη ζωή μου προσπάθησα να αγνοήσω κάτι που βαθιά μέσα μου καταλάβαινα. Πόσες φορές βρήκα δικαιολογίες για συμπεριφορές που με στενοχωρούσαν ή απέφυγα να πάρω μια απόφαση, επειδή φοβόμουν τις συνέπειές της.
Δεν ήταν πάντα επειδή δεν ήθελα να γνωρίζω. Μερικές φορές απλώς δεν αισθανόμουν έτοιμος να αντιμετωπίσω όσα θα ακολουθούσαν.
Και ίσως αυτό είναι κάτι βαθιά ανθρώπινο. Δεν έχουμε κάθε στιγμή τις ίδιες αντοχές, ούτε μπορούμε να διαχειριστούμε όλες τις δυσκολίες με τον ίδιο τρόπο.
Η πιο δύσκολη αλήθεια μπορεί να αφορά τον ίδιο μας τον εαυτό
Είναι εύκολο να παρατηρούμε τα λάθη των άλλων. Να αναγνωρίζουμε τις αδυναμίες τους, να κρίνουμε τις αποφάσεις τους και να πιστεύουμε ότι εμείς θα είχαμε φερθεί διαφορετικά.
Πόσο εύκολο είναι όμως να στρέψουμε την ίδια προσοχή στον εαυτό μας;
Να παραδεχτούμε ότι κάποιες φορές φερθήκαμε άδικα. Ότι πληγώσαμε έναν άνθρωπο χωρίς να το καταλάβουμε. Ότι αφήσαμε τον φόβο, τον εγωισμό ή την ανασφάλεια να επηρεάσουν τις αποφάσεις μας.
Η αυτογνωσία δεν σημαίνει ότι πρέπει να κατηγορούμε διαρκώς τον εαυτό μας. Σημαίνει ότι προσπαθούμε να τον γνωρίσουμε καλύτερα, αναγνωρίζοντας τόσο τα θετικά όσο και τα δύσκολα στοιχεία του χαρακτήρα μας.
Δεν είμαστε μόνο οι καλές μας προθέσεις. Είμαστε και οι πράξεις μας, τα λάθη μας και ο τρόπος με τον οποίο προσπαθούμε να τα διορθώσουμε.
Το να αναγνωρίσεις μια αδυναμία σου δεν σε κάνει λιγότερο άξιο άνθρωπο. Μπορεί να είναι το πρώτο βήμα για να αλλάξεις κάτι που σε δυσκολεύει.
Η αλήθεια στις σχέσεις μπορεί να πονάει περισσότερο
Υπάρχουν στιγμές που μια αλήθεια έρχεται από έναν άνθρωπο που αγαπάμε. Και τότε το βάρος της μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερο.
Ίσως ανακαλύψουμε ότι μια φιλία δεν ήταν τόσο αμοιβαία όσο πιστεύαμε. Ότι ένας άνθρωπος δεν αισθάνεται πια το ίδιο για εμάς ή ότι μια σχέση έχει αλλάξει με τρόπο που δεν θέλαμε να αποδεχτούμε.
Αυτές οι συνειδητοποιήσεις πονάνε, επειδή δεν αλλάζουν μόνο όσα γνωρίζουμε. Μπορεί να επηρεάζουν τα σχέδιά μας, τις προσδοκίες μας και την εικόνα που είχαμε για το κοινό μας μέλλον.
Κάποιες φορές προσπαθούμε να κρατηθούμε από τις όμορφες αναμνήσεις, ελπίζοντας ότι τα πράγματα θα επιστρέψουν όπως ήταν κάποτε.
Άλλες φορές όμως χρειάζεται να αποδεχτούμε ότι κάτι έχει αλλάξει και να αποφασίσουμε πώς θέλουμε να συνεχίσουμε.
Η αλήθεια δεν οδηγεί απαραίτητα σε έναν αποχωρισμό. Μπορεί επίσης να ανοίξει τον δρόμο για μια ειλικρινή συζήτηση, για αμοιβαία κατανόηση και για μια ουσιαστική προσπάθεια να βελτιωθεί μια σχέση.
Εκείνο που έχει σημασία είναι να μην αναγκάζουμε συνεχώς τον εαυτό μας να αγνοεί όσα αισθάνεται και παρατηρεί.
Δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσουμε όλες τις αλήθειες ταυτόχρονα
Η φράση του Γιάλομ με κάνει να σκέφτομαι και κάτι ακόμη: ότι κάθε άνθρωπος έχει τον δικό του ρυθμό όταν προσπαθεί να κατανοήσει δύσκολες εμπειρίες.
Μια απώλεια, μια προδοσία ή μια μεγάλη αλλαγή μπορεί να χρειάζεται χρόνο για να γίνει αποδεκτή. Δεν είναι πάντα δυνατόν να επεξεργαστούμε αμέσως όσα έχουν συμβεί.
Μπορεί στην αρχή να αισθανόμαστε θυμό, άρνηση ή σύγχυση. Να μην ξέρουμε τι να σκεφτούμε ή ποια απόφαση πρέπει να πάρουμε.
Αυτό δεν σημαίνει ότι είμαστε αδύναμοι. Ούτε ότι πρέπει να πιέζουμε τον εαυτό μας να φτάσει σε μια απάντηση πριν αισθανθεί έτοιμος.
Η αναγνώριση μιας δύσκολης πραγματικότητας μπορεί να είναι μια σταδιακή διαδικασία. Μερικές φορές βοηθά να μιλήσουμε με έναν άνθρωπο που εμπιστευόμαστε, να δώσουμε χρόνο στις σκέψεις μας ή να αναζητήσουμε υποστήριξη όταν όσα αντιμετωπίζουμε μας κατακλύζουν.
Δεν χρειάζεται να γνωρίζουμε όλες τις απαντήσεις σήμερα για να κάνουμε ένα μικρό βήμα προς την κατανόηση.
Η αλήθεια δεν είναι πάντα ευχάριστη, αλλά μπορεί να μας βοηθήσει να προχωρήσουμε
Υπάρχουν αλήθειες που μας ανακουφίζουν. Όταν επιτέλους καταλαβαίνουμε γιατί μια κατάσταση μας δυσκόλευε, όταν αναγνωρίζουμε τι πραγματικά θέλουμε ή όταν σταματάμε να προσπαθούμε να ανταποκριθούμε στις προσδοκίες όλων των άλλων.
Υπάρχουν όμως και αλήθειες που φέρνουν στενοχώρια. Που μας αναγκάζουν να αποχαιρετήσουμε μια παλιά πεποίθηση, να αλλάξουμε σχέδια ή να αποδεχτούμε ότι δεν μπορούμε να ελέγξουμε τα πάντα.
Η αλήθεια δεν προσφέρει πάντα άμεση ανακούφιση. Ούτε σημαίνει ότι μόλις αναγνωρίσουμε ένα πρόβλημα, αυτό θα λυθεί από μόνο του.
Μπορεί όμως να μας βοηθήσει να σταθούμε απέναντι σε όσα συμβαίνουν με μεγαλύτερη ειλικρίνεια.
Να καταλάβουμε τι μπορούμε να αλλάξουμε και τι χρειάζεται να αποδεχτούμε. Να αναγνωρίσουμε τις δικές μας ευθύνες, αλλά και τα όρια όσων βρίσκονται στον έλεγχό μας.
Και ίσως, μέσα από αυτή τη διαδικασία, να αρχίσουμε να δημιουργούμε μια ζωή πιο κοντά σε όσα πραγματικά έχουν σημασία για εμάς.
Πόση αλήθεια είσαι έτοιμος να αντέξεις;
Επιστρέφω συχνά σε αυτή τη φράση και κάθε φορά την καταλαβαίνω λίγο διαφορετικά.
Άλλοτε τη διαβάζω σαν μια πρόσκληση να είμαι πιο ειλικρινής με τον εαυτό μου. Άλλοτε σαν μια υπενθύμιση ότι δεν χρειάζεται να βιάζομαι να βρω απαντήσεις σε όλα. Και κάποιες φορές σαν ένα ερώτημα που δεν έχει εύκολη απάντηση.
Πόσες από τις βεβαιότητές μας είναι πραγματικά δικές μας; Πόσα πράγματα συνεχίζουμε να πιστεύουμε επειδή φοβόμαστε να τα αμφισβητήσουμε; Πόσες αποφάσεις αναβάλλουμε, παρόλο που γνωρίζουμε ότι κάποια στιγμή θα χρειαστεί να τις πάρουμε;
Δεν ξέρω αν υπάρχει ένας σωστός τρόπος να αντιμετωπίζουμε κάθε δύσκολη αλήθεια. Ξέρω όμως ότι η ειλικρίνεια με τον εαυτό μας μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα τη ζωή που ζούμε.
Δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε κάθε ελπίδα ή να αντιμετωπίζουμε τα πάντα με σκληρότητα. Μπορούμε να είμαστε ρεαλιστές και ταυτόχρονα να διατηρούμε την αισιοδοξία μας. Να αναγνωρίζουμε τις δυσκολίες χωρίς να χάνουμε την πίστη ότι μπορούμε να προσπαθήσουμε για κάτι καλύτερο.
Ίσως τελικά το πιο σημαντικό δεν είναι να αποδείξουμε πόση αλήθεια μπορούμε να αντέξουμε, αλλά να μάθουμε να την αναζητούμε χωρίς να χάνουμε την κατανόηση και την τρυφερότητα προς τον εαυτό μας.
Γιατί το πραγματικό θάρρος δεν βρίσκεται πάντα στο να αντικρίζουμε τα πάντα χωρίς φόβο. Μερικές φορές βρίσκεται στο να παραδεχόμαστε ότι φοβόμαστε και, παρ’ όλα αυτά, να προσπαθούμε να κάνουμε ένα βήμα πιο κοντά στην αλήθεια.












