Μερικά επιπλέον κιλά σε έναν σκύλο μπορεί να φαίνονται ακίνδυνα, όμως το υπερβολικό σωματικό λίπος μπορεί να επηρεάσει την κινητικότητα, τις αρθρώσεις, την αντοχή και συνολικά την ποιότητα ζωής του. Το δύσκολο είναι ότι η αύξηση βάρους γίνεται συχνά σταδιακά και ο ιδιοκτήτης μπορεί να μην την αντιληφθεί εγκαίρως.
Η σωστή αξιολόγηση δεν γίνεται μόνο κοιτάζοντας τη ζυγαριά. Χρειάζεται να εξετάζουμε το σχήμα του σώματος, πόσο εύκολα ψηλαφώνται τα πλευρά και αν υπάρχει εμφανής μέση, ενώ όταν χρειάζεται απώλεια βάρους το ασφαλέστερο πρόγραμμα βασίζεται κυρίως στον έλεγχο της διατροφής και στην κατάλληλη άσκηση.
Πώς καταλαβαίνουμε ότι ένας σκύλος είναι υπέρβαρος;
Το «φυσιολογικό βάρος» δεν είναι ένας συγκεκριμένος αριθμός που ισχύει για όλους τους σκύλους μιας φυλής. Δύο σκύλοι του ίδιου μεγέθους μπορεί να έχουν διαφορετική μυϊκή μάζα και σωματική κατασκευή.
Για αυτό οι κτηνίατροι χρησιμοποιούν εκτός από το βάρος και το Body Condition Score (BCS), δηλαδή μια κλίμακα αξιολόγησης του σωματικού λίπους με παρατήρηση και ψηλάφηση.
Σε έναν σκύλο με ιδανική σωματική κατάσταση συνήθως:
- τα πλευρά ψηλαφώνται εύκολα κάτω από ένα λεπτό στρώμα λίπους,
- η μέση διακρίνεται όταν τον κοιτάμε από πάνω,
- η κοιλιά ανεβαίνει προς τα πίσω όταν τον κοιτάμε από το πλάι.
Όταν τα πλευρά είναι δύσκολο να ψηλαφηθούν, η μέση έχει σχεδόν εξαφανιστεί και η κοιλιά φαίνεται στρογγυλεμένη, μπορεί να υπάρχει υπερβολικό σωματικό λίπος.
Γιατί παίρνει βάρος ένας σκύλος;
Η βασική αιτία είναι ότι για μεγάλο χρονικό διάστημα ο σκύλος παίρνει περισσότερη ενέργεια από την τροφή από όση καταναλώνει. Στην πράξη όμως υπάρχουν πολλοί παράγοντες που επηρεάζουν αυτή την ισορροπία.
- Μεγάλες μερίδες: ακόμη και μια σχετικά μικρή καθημερινή υπερκατανάλωση μπορεί σταδιακά να οδηγήσει σε αύξηση βάρους.
- Πολλές λιχουδιές και αποφάγια: συχνά δεν υπολογίζονται ως μέρος της ημερήσιας τροφής, παρότι προσθέτουν θερμίδες.
- Μειωμένη δραστηριότητα: ένας λιγότερο δραστήριος σκύλος έχει μικρότερες ενεργειακές ανάγκες.
- Ηλικία: οι ενεργειακές ανάγκες συχνά μεταβάλλονται καθώς ο σκύλος μεγαλώνει.
- Στείρωση: μπορεί να αλλάξει τις ενεργειακές ανάγκες και χρειάζεται αντίστοιχη προσαρμογή της τροφής.
- Γενετική προδιάθεση: ορισμένες φυλές φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη τάση προς την αύξηση βάρους.
- Ιατρικά προβλήματα ή φάρμακα: ορισμένες ενδοκρινικές παθήσεις και φαρμακευτικές αγωγές μπορούν να συμβάλουν στην αύξηση βάρους.
Για αυτό η ανεξήγητη αύξηση βάρους δεν πρέπει πάντα να αποδίδεται απλώς σε «πολύ φαγητό».
Τι προβλήματα μπορεί να προκαλέσει το υπερβολικό βάρος;
Η παχυσαρκία δεν αποτελεί μόνο αισθητικό ζήτημα. Το λιπώδες σώμα είναι βιολογικά ενεργό και το υπερβολικό λίπος συνδέεται με χρόνια χαμηλού βαθμού φλεγμονή και με αρκετές επιβαρύνσεις για την υγεία.
Μεγαλύτερη επιβάρυνση στις αρθρώσεις
Τα επιπλέον κιλά αυξάνουν το μηχανικό φορτίο στις αρθρώσεις. Σε έναν σκύλο που ήδη έχει οστεοαρθρίτιδα, η απώλεια βάρους μπορεί να αποτελέσει σημαντικό μέρος της συνολικής αντιμετώπισης.
Μικρότερη αντοχή στην άσκηση
Οι υπέρβαροι σκύλοι μπορεί να κουράζονται γρηγορότερα, να λαχανιάζουν περισσότερο και να δυσκολεύονται να ακολουθήσουν δραστηριότητες που παλαιότερα έκαναν εύκολα.
Μεγαλύτερη δυσανεξία στη ζέστη
Το υπερβολικό βάρος μπορεί να δυσκολεύει τη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος και να μειώνει την αντοχή σε ζεστές συνθήκες.
Αυξημένος κίνδυνος κατά την αναισθησία
Η παχυσαρκία μπορεί να κάνει πιο περίπλοκη την αναισθησία και τη χειρουργική φροντίδα, γι’ αυτό το βάρος αποτελεί σημαντικό μέρος της κτηνιατρικής αξιολόγησης.
Ποιότητα και διάρκεια ζωής
Η διατήρηση ιδανικής σωματικής κατάστασης έχει συσχετιστεί με καλύτερη ποιότητα ζωής και μεγαλύτερη μακροζωία στους σκύλους.
Τι σχέση έχει η παχυσαρκία με τον διαβήτη στους σκύλους;
Η παχυσαρκία μπορεί να αυξήσει την αντίσταση στην ινσουλίνη, δηλαδή να κάνει τους ιστούς να ανταποκρίνονται λιγότερο αποτελεσματικά στην ορμόνη που ρυθμίζει τη γλυκόζη.
Δεν είναι όμως σωστό να λέμε απλώς ότι ένας υπέρβαρος σκύλος θα αναπτύξει «διαβήτη τύπου 2», όπως συχνά περιγράφεται στους ανθρώπους.
Ο σακχαρώδης διαβήτης στους σκύλους είναι πιο σύνθετη πάθηση και συνήθως υπάρχει σημαντική ανεπάρκεια παραγωγής ινσουλίνης. Η παχυσαρκία αποτελεί παράγοντα που μπορεί να επιδεινώσει την αντίσταση στην ινσουλίνη, αλλά δεν είναι η μοναδική αιτία.
Η μειωμένη διάθεση για παιχνίδι οφείλεται πάντα στο βάρος;
Όχι. Ένας υπέρβαρος σκύλος μπορεί πράγματι να αποφεύγει το παιχνίδι ή τις μεγάλες βόλτες επειδή κουράζεται πιο εύκολα ή πονά.
Η ξαφνική μείωση δραστηριότητας όμως μπορεί επίσης να οφείλεται σε αρθρίτιδα, καρδιοαναπνευστικό πρόβλημα ή άλλη ασθένεια. Δεν πρέπει να θεωρούμε ότι ένας σκύλος είναι απλώς «τεμπέλης» ή ότι χρειάζεται μόνο περισσότερη άσκηση.

Πώς χάνει βάρος ένας σκύλος με ασφάλεια;
Η ασφαλής απώλεια βάρους βασίζεται σε ένα απλό ενεργειακό ισοζύγιο: ο σκύλος πρέπει να λαμβάνει λιγότερες θερμίδες από όσες χρειάζεται για να διατηρεί το σημερινό αυξημένο βάρος, χωρίς όμως να στερείται απαραίτητα θρεπτικά συστατικά.
Αυτός είναι και ο λόγος που το πρόγραμμα δεν πρέπει να σημαίνει απλώς «κόψτε τη μισή τροφή».
1. Καθορίστε το ιδανικό βάρος με τον κτηνίατρο
Το πρώτο βήμα είναι να εκτιμηθούν το βάρος, το Body Condition Score και η μυϊκή κατάσταση του σκύλου. Από αυτά μπορεί να οριστεί ένας ρεαλιστικός στόχος.
2. Μετρήστε τις θερμίδες και όχι μόνο τον όγκο της τροφής
Δύο τροφές μπορεί να έχουν πολύ διαφορετική ενεργειακή πυκνότητα. Για αυτό ένα «φλιτζάνι» της μιας μπορεί να έχει πολύ περισσότερες θερμίδες από ένα φλιτζάνι μιας άλλης.
Για μεγαλύτερη ακρίβεια, η ποσότητα ξηράς τροφής μπορεί να ζυγίζεται σε γραμμάρια με μια απλή ζυγαριά κουζίνας.
3. Μην βασίζεστε τυφλά στη μερίδα της συσκευασίας
Οι οδηγίες στη συσκευασία αποτελούν γενικό σημείο εκκίνησης. Δεν γνωρίζουν τη φυσική δραστηριότητα, τον μεταβολισμό ή το ιδανικό βάρος του συγκεκριμένου σκύλου.
Σε πρόγραμμα απώλειας βάρους η ποσότητα πρέπει να προσαρμόζεται με βάση τις θερμιδικές ανάγκες και την πραγματική εξέλιξη του βάρους.
Οι λιχουδιές μετράνε περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε
Μία λιχουδιά μπορεί να φαίνεται μικρή σε έναν άνθρωπο, αλλά για έναν μικρόσωμο σκύλο μπορεί να αποτελεί σημαντικό ποσοστό των ημερήσιων θερμίδων.
Στις επιπλέον θερμίδες πρέπει να υπολογίζονται:
- εμπορικές λιχουδιές,
- αποφάγια από το τραπέζι,
- μπισκότα και μασώμενα σνακ,
- τροφές που χρησιμοποιούνται για εκπαίδευση,
- τροφές που χρησιμοποιούνται για να δοθούν φάρμακα.
Οι λιχουδιές δεν χρειάζεται να εξαφανιστούν εντελώς. Μπορούν να αποτελούν μικρό μέρος του συνολικού ημερήσιου προγράμματος και, όπου είναι πρακτικό, μέρος της κανονικής τροφής μπορεί να χρησιμοποιείται ως επιβράβευση.
Χρειάζεται ειδική τροφή αδυνατίσματος;
Όχι σε κάθε περίπτωση, αλλά σε έναν σκύλο που πρέπει να χάσει σημαντικό βάρος μια κτηνιατρική δίαιτα διαχείρισης βάρους μπορεί να είναι χρήσιμη.
Αυτές οι τροφές έχουν σχεδιαστεί ώστε να παρέχουν τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά με λιγότερες συνολικές θερμίδες και συχνά περιέχουν διαφορετικές ποσότητες πρωτεΐνης και φυτικών ινών ώστε να υποστηρίζεται η μυϊκή μάζα και ο κορεσμός.
Η απλή δραστική μείωση μιας συνηθισμένης τροφής μπορεί, αν γίνει υπερβολικά, να μειώσει όχι μόνο τις θερμίδες αλλά και την πρόσληψη απαραίτητων θρεπτικών συστατικών.
Πόσο σημαντική είναι η άσκηση στην απώλεια βάρους;
Η άσκηση είναι χρήσιμη, αλλά δεν μπορεί συνήθως να αντισταθμίσει μια υπερβολική πρόσληψη θερμίδων. Η διατροφή παραμένει το βασικό εργαλείο για την απώλεια βάρους.
Η καθημερινή κίνηση έχει όμως σημαντικά πρόσθετα οφέλη: βοηθά στη διατήρηση της μυϊκής μάζας, της κινητικότητας και της φυσικής κατάστασης και προσφέρει νοητική διέγερση.
Για έναν υπέρβαρο σκύλο είναι προτιμότερο να ξεκινάμε σταδιακά, για παράδειγμα με ελεγχόμενους περιπάτους, και να αυξάνουμε την ένταση ανάλογα με την αντοχή του.
Αν ο σκύλος κουτσαίνει, πονά, λαχανιάζει υπερβολικά ή δυσκολεύεται να κινηθεί, χρειάζεται κτηνιατρική αξιολόγηση πριν αυξηθεί σημαντικά η άσκηση.

Πόσο γρήγορα πρέπει να χάνει βάρος;
Η απώλεια βάρους πρέπει να είναι ελεγχόμενη και να παρακολουθείται. Δεν υπάρχει λόγος να επιδιώκουμε θεαματική αλλαγή μέσα σε λίγες ημέρες.
Ο κτηνίατρος μπορεί να θέσει έναν κατάλληλο στόχο και να προσαρμόζει την ημερήσια θερμιδική πρόσληψη ανάλογα με το πόσο γρήγορα χάνει βάρος ο συγκεκριμένος σκύλος.
Αν το βάρος δεν μειώνεται όπως αναμενόταν, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι «η δίαιτα δεν δουλεύει». Μπορεί να χρειάζεται επανυπολογισμός των θερμίδων ή να υπάρχουν κρυφές θερμίδες από λιχουδιές και αποφάγια.
Πόσο συχνά πρέπει να ζυγίζεται;
Κατά τη διάρκεια ενός ενεργού προγράμματος απώλειας βάρους χρειάζονται τακτικοί επανέλεγχοι ώστε να γνωρίζουμε αν το πρόγραμμα λειτουργεί και αν διατηρείται η μυϊκή μάζα.
Δεν υπάρχει ένας κανόνας «κάθε δύο ή τρεις μήνες» που να ταιριάζει σε όλους. Ο κτηνίατρος μπορεί να προτείνει συχνότερη παρακολούθηση στην αρχή και διαφορετικά διαστήματα όταν το βάρος σταθεροποιηθεί.
Πότε πρέπει να εξεταστεί για κάποιο άλλο πρόβλημα;
Στις περισσότερες περιπτώσεις η αύξηση βάρους σχετίζεται με το ενεργειακό ισοζύγιο, αλλά υπάρχουν και ιατρικές καταστάσεις που μπορούν να συμβάλουν.
Ο κτηνίατρος μπορεί να κρίνει ότι χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος όταν υπάρχουν επιπλέον συμπτώματα όπως:
- έντονη κόπωση,
- αλλαγές στην όρεξη ή στη δίψα,
- αλλαγές στο τρίχωμα ή στο δέρμα,
- σημαντική αύξηση βάρους χωρίς προφανή αλλαγή στη διατροφή,
- μειωμένη αντοχή ή αδυναμία.
Ο υποθυρεοειδισμός είναι ένα παράδειγμα πάθησης που μπορεί να συνδέεται με αύξηση βάρους, αλλά δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματα η αιτία κάθε υπέρβαρου σκύλου.
Ένας γρήγορος έλεγχος που μπορείτε να κάνετε στο σπίτι
Σταθείτε πάνω από τον σκύλο και κοιτάξτε το σώμα του. Θα πρέπει να διακρίνεται κάποια μέση πίσω από τα πλευρά. Στη συνέχεια περάστε απαλά τα δάχτυλά σας πάνω από τα πλευρά.
Σε έναν σκύλο με καλή σωματική κατάσταση τα πλευρά πρέπει να γίνονται αισθητά εύκολα, χωρίς να προεξέχουν έντονα. Αν χρειάζεται μεγάλη πίεση για να τα αισθανθείτε και η μέση δεν διακρίνεται, αξίζει να ζητήσετε από τον κτηνίατρο να αξιολογήσει το Body Condition Score.
Η εικόνα μόνη της δεν είναι πάντα αρκετή. Το πυκνό τρίχωμα και η διαφορετική μορφολογία των φυλών μπορεί να κρύψουν το πραγματικό σωματικό λίπος, γι’ αυτό η ψηλάφηση είναι σημαντική.
Το σημαντικότερο είναι να προλάβετε τα κιλά πριν συσσωρευτούν
Η διαχείριση του βάρους είναι ευκολότερη όταν μικρές αλλαγές εντοπίζονται νωρίς. Ζυγίζετε τον σκύλο περιοδικά, παρακολουθείτε τη σωματική του κατάσταση και προσαρμόζετε την ποσότητα τροφής όταν αλλάζουν η ηλικία, η δραστηριότητα ή ο τρόπος ζωής του.
Αν είναι ήδη υπέρβαρος, δεν χρειάζεται ούτε εξαντλητική δίαιτα ούτε ξαφνικά πολύωρα τρεξίματα. Ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα με σωστές θερμίδες, ελεγχόμενες λιχουδιές, σταδιακή άσκηση και τακτική παρακολούθηση είναι πολύ πιο ασφαλής δρόμος προς το φυσιολογικό βάρος.
Πηγές:












