Τις τελευταίες δεκαετίες ακούμε συχνά τον όρο «τοξική αρρενωπότητα». Από τηλεοπτικές εκπομπές και εφημερίδες μέχρι TikTok βίντεο, όλοι μιλούν για το πόσο «επικίνδυνο» μπορεί να είναι να μεγαλώνεις αγόρια με λάθος πρότυπα. Όμως, μήπως η κουβέντα αυτή ρίχνει το φταίξιμο σε λάθος πλευρά;
Γιατί μιλάμε συνέχεια για τοξική αρρενωπότητα
Η ιδέα είναι απλή: τα αγόρια μεγαλώνουν με κοινωνικές πιέσεις που τους μαθαίνουν να είναι σκληροί, να μη δείχνουν αδυναμία, να παίρνουν ρίσκα και να αποφεύγουν οτιδήποτε θεωρείται «θηλυκό». Σύμφωνα με την Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία, όλα αυτά συνδέονται με βία, κακές συνήθειες και ψυχικά προβλήματα. Έτσι, οι γονείς και οι δάσκαλοι καλούνται να διορθώσουν την κατάσταση από νωρίς.
Το βάρος πέφτει στις μητέρες
Το ενδιαφέρον είναι ότι όλη αυτή η συζήτηση τελικά φορτώνει τις ευθύνες στις γυναίκες. Οι μητέρες καλούνται να «σώσουν τον κόσμο» μεγαλώνοντας καλύτερα αγόρια. Και φυσικά, δεν έχουν όλες οι οικογένειες τον ίδιο χρόνο ή τα ίδια μέσα για να ασχοληθούν με τέτοια λεπτομέρεια στην ανατροφή. Αυτό σημαίνει ότι οι πιο φτωχές και συχνά οι πιο περιθωριοποιημένες οικογένειες βρίσκονται και πάλι υπό αυστηρό έλεγχο.
Ποιοι πληρώνουν το τίμημα
Το να κατηγορούμε την αρρενωπότητα ως «τοξική» συχνά οδηγεί σε περισσότερη αστυνόμευση και έλεγχο πάνω σε αγόρια που ήδη βρίσκονται σε δύσκολη θέση – ειδικά φτωχά, μαύρα ή ιθαγενή παιδιά. Έτσι, η συζήτηση αντί να βοηθά, ενισχύει παλιές προκαταλήψεις. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλά προγράμματα που στοχεύουν στη μείωση της βίας επικεντρώνονται κυρίως σε νεαρούς μαύρους άνδρες, δημιουργώντας ένα ακόμη στρώμα ανισότητας.
Η παγίδα του καταναλωτισμού
Αν ρίξετε μια ματιά στα social media, θα δείτε δεκάδες «οδηγούς» για το πώς να μεγαλώσετε σωστά τον γιο σας. Από παιδικά βιβλία που προωθούν την ευαισθησία μέχρι ρούχα που απορρίπτουν τα παραδοσιακά χρώματα, όλα αυτά γίνονται προϊόντα. Οι γονείς μπαίνουν σε ένα παιχνίδι κατανάλωσης όπου δείχνουν πόσο «προοδευτικοί» είναι, αγοράζοντας τα σωστά πράγματα. Στην πραγματικότητα, όμως, το πρόβλημα είναι πιο βαθύ και δεν λύνεται με το σωστό παιδικό παραμύθι.
Ποιο είναι το πραγματικό ζήτημα
Η τοξική αρρενωπότητα συχνά λειτουργεί σαν ένα απλό αφήγημα που κρύβει τις πραγματικές ρίζες της ανισότητας. Ο μισθολογικός αποκλεισμός, η υποτίμηση της γυναικείας εργασίας, η έλλειψη πρόσβασης σε υγειονομική φροντίδα – όλα αυτά δεν εξηγούνται με το αν οι άνδρες «δείχνουν τα συναισθήματά τους». Είναι κοινωνικές και οικονομικές δομές που χρειάζονται αλλαγή σε επίπεδο θεσμών, όχι μόνο σε επίπεδο συμπεριφορών.
Όταν οι «επικίνδυνοι» δεν είναι οι προφανείς
Είναι εύκολο να μιλάμε για τοξικότητα όταν αναφερόμαστε σε άνδρες που κάνουν catcalling ή φωνάζουν. Όμως, οι πραγματικά ισχυροί άνδρες – πολιτικοί, οικονομικοί ηγέτες – συχνά μένουν στο απυρόβλητο. Οι αποφάσεις τους επηρεάζουν εκατομμύρια ζωές και προκαλούν τεράστιες καταστροφές, αλλά σπάνια περιγράφονται ως «τοξικές». Αυτό δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι απλά η καθημερινή συμπεριφορά, αλλά το πώς η εξουσία προστατεύει τους ίδιους της τους μηχανισμούς.
Γιατί η συζήτηση χρειάζεται νέα κατεύθυνση
Αντί να ψάχνουμε πώς θα «διορθώσουμε» τα αγόρια, ίσως πρέπει να στραφούμε αλλού. Να αναρωτηθούμε γιατί οι κοινωνικές και οικονομικές δομές παράγουν ανισότητα και βία. Να δούμε το πώς η τάξη, η φυλή και η οικονομική θέση παίζουν πιο μεγάλο ρόλο από ό,τι το φύλο μόνο του. Αν θέλουμε πραγματικά να μειώσουμε τη βία και τις ανισότητες, πρέπει να αγγίξουμε τις ρίζες του προβλήματος – την κατανομή εξουσίας και πλούτου.
Μια πιο δίκαιη ματιά στα αγόρια
Τα αγόρια και οι άνδρες δεν είναι εκ φύσεως «τοξικοί». Είναι άνθρωποι που μεγαλώνουν μέσα σε συγκεκριμένες συνθήκες. Το να τους φορτώνουμε το φταίξιμο απλώς απομακρύνει την προσοχή μας από τις μεγάλες εικόνες. Χρειαζόμαστε μια πιο δίκαιη και ισορροπημένη προσέγγιση που να μην βάζει στο στόχαστρο τους πιο ευάλωτους, αλλά να αντιμετωπίζει τις πραγματικές αιτίες της κοινωνικής ανισότητας.
