Πόσες φορές έχετε προσπαθήσει να εξηγήσετε κάτι στο παιδί σας και καταλήξατε να φωνάζετε, χωρίς αποτέλεσμα; Μπορεί να του ζητάτε να μαζέψει τα παιχνίδια του, να διαβάσει ή να αφήσει το κινητό, αλλά εκείνο να αντιδρά σαν να μην ακούει τίποτα. Κι όσο ανεβαίνει η ένταση, τόσο πιο δύσκολη γίνεται η επικοινωνία.
Η Reem Raouda, σύμβουλος συνειδητής γονεϊκότητας και δημιουργός του προγράμματος FOUNDATIONS, παρουσίασε στο CNBC έξι φράσεις που μπορούν να βοηθήσουν τους γονείς να επικοινωνούν καλύτερα με τα παιδιά τους. Όπως εξηγεί, το ζητούμενο δεν είναι να επιβάλλουμε την υπακοή, αλλά να καλλιεργήσουμε εμπιστοσύνη και συνεργασία.
Η Raouda αναφέρει ότι έχει μελετήσει περισσότερες από 200 σχέσεις γονέων και παιδιών και έχει παρατηρήσει πόσο σημαντικό είναι τα παιδιά να αισθάνονται ότι τα ακούν και τα σέβονται. Αυτές οι έξι φράσεις δεν αποτελούν κάποια επιστημονικά αποδεδειγμένη συνταγή που λειτουργεί σε κάθε περίπτωση. Είναι όμως πρακτικοί τρόποι επικοινωνίας που συμβαδίζουν με βασικές αρχές της θετικής διαπαιδαγώγησης.
1. «Σε πιστεύω»: Η φράση που καλλιεργεί εμπιστοσύνη
Φανταστείτε ότι το παιδί σας ρίχνει κατά λάθος ένα ποτήρι με χυμό και σας λέει ότι δεν το έκανε επίτηδες. Αν η πρώτη σας αντίδραση είναι «Σίγουρα;» ή «Πάλι απρόσεκτος ήσουν!», μπορεί να αισθανθεί ότι πρέπει να υπερασπιστεί τον εαυτό του αντί να βοηθήσει να διορθωθεί το πρόβλημα.
Μια διαφορετική προσέγγιση είναι να πείτε: «Σε πιστεύω. Ας το καθαρίσουμε μαζί». Με αυτόν τον τρόπο δείχνετε ότι ακούτε την εξήγησή του, ενώ παράλληλα του μαθαίνετε να αναλαμβάνει την ευθύνη για ό,τι συνέβη.
Η εμπιστοσύνη δεν σημαίνει ότι οι γονείς πρέπει να δέχονται άκριτα κάθε ισχυρισμό. Σημαίνει ότι αντιμετωπίζουν το παιδί με σεβασμό, εξετάζουν τα γεγονότα χωρίς βιαστικές κατηγορίες και αποφεύγουν να το κάνουν να αισθάνεται ντροπή για ένα λάθος.
2. «Ας το καταλάβουμε μαζί»: Από τις εντολές στη συνεργασία
Όταν ένα παιδί αρνείται να κάνει κάτι, η συνηθισμένη αντίδραση πολλών γονιών είναι να επαναλαμβάνουν την ίδια εντολή όλο και πιο δυνατά. Όμως η ένταση μπορεί να μετατρέψει μια απλή καθημερινή υποχρέωση σε σύγκρουση.
Ας υποθέσουμε ότι το παιδί δεν θέλει να μαζέψει το δωμάτιό του. Αντί να πείτε «Θα το μαζέψεις τώρα επειδή το λέω εγώ», μπορείτε να δοκιμάσετε: «Βλέπω ότι δεν έχεις όρεξη. Ας το καταλάβουμε μαζί. Από πού θα ήταν πιο εύκολο να ξεκινήσεις;».
Έτσι, το παιδί συμμετέχει στην αναζήτηση μιας λύσης και μπορεί να αισθανθεί ότι έχει κάποιον έλεγχο στον τρόπο που θα ολοκληρώσει την υποχρέωσή του. Ο κανόνας παραμένει, αλλά ο γονιός δεν χρειάζεται να μετατρέψει τη συζήτηση σε διαμάχη εξουσίας.
3. «Μπορείς να νιώθεις έτσι. Είμαι εδώ»: Η δύναμη της κατανόησης
Ένα παιδί που κλαίει επειδή έχασε σε ένα παιχνίδι ή θυμώνει επειδή δεν μπορεί να κάνει κάτι που θέλει, δεν χρειάζεται απαραίτητα μια μεγάλη εξήγηση εκείνη τη στιγμή. Όταν τα συναισθήματα είναι πολύ έντονα, μπορεί να δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί και να ακούσει συμβουλές.
Αντί να του πείτε «Σταμάτα να κλαις» ή «Δεν έγινε και τίποτα», δοκιμάστε τη φράση: «Μπορείς να νιώθεις έτσι. Είμαι εδώ». Με αυτόν τον τρόπο αναγνωρίζετε τη στενοχώρια ή τον θυμό του, χωρίς να το πιέζετε να ηρεμήσει αμέσως.
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διάκριση. Το ότι επιτρέπουμε σε ένα παιδί να θυμώνει δεν σημαίνει ότι του επιτρέπουμε να χτυπά, να πετά αντικείμενα ή να πληγώνει άλλους. Μπορούμε να του πούμε: «Καταλαβαίνω ότι είσαι θυμωμένος, αλλά δεν επιτρέπεται να χτυπάς». Η κατανόηση και τα όρια μπορούν να συνυπάρχουν.
4. «Ακούω. Πες μου τι συμβαίνει»: Δώστε χώρο στο παιδί να μιλήσει
Πολλές φορές οι γονείς βιάζονται να δώσουν λύσεις πριν ακόμη ακούσουν ολόκληρη την ιστορία. Το παιδί αρχίζει να περιγράφει κάτι που συνέβη στο σχολείο και αμέσως ακούει μια συμβουλή, μια παρατήρηση ή μια ερώτηση για το τι έκανε λάθος.
Η φράση «Ακούω. Πες μου τι συμβαίνει» δείχνει ότι είστε διαθέσιμοι να καταλάβετε τι πραγματικά το απασχολεί. Αφήστε το να ολοκληρώσει, αποφύγετε τις συνεχείς διακοπές και προσπαθήστε να κατανοήσετε τόσο τα γεγονότα όσο και τα συναισθήματά του.
Αν, για παράδειγμα, σας πει ότι τσακώθηκε με έναν φίλο του, μπορείτε πρώτα να ρωτήσετε πώς αισθάνθηκε και τι συνέβη. Δεν χρειάζεται να αποφασίσετε αμέσως ποιος είχε δίκιο. Η προσεκτική ακρόαση δημιουργεί χώρο για μια πιο ουσιαστική συζήτηση.
Αυτή η προσέγγιση υποστηρίζεται και από την Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής, η οποία τονίζει ότι η ενεργητική ακρόαση βοηθά τους γονείς να κατανοούν καλύτερα τις ανάγκες και τις ανησυχίες των παιδιών.
5. «Σε ακούω. Είμαι με το μέρος σου»: Γίνετε σύμμαχος, όχι αντίπαλος
Όταν ένα παιδί αισθάνεται ότι ο γονιός του βρίσκεται συνεχώς απέναντί του, ακόμη και μια μικρή διαφωνία μπορεί να γίνει μεγάλη σύγκρουση. Μπορεί να αντιδρά έντονα, επειδή πιστεύει ότι κανείς δεν καταλαβαίνει τι περνάει.
Με τη φράση «Σε ακούω. Είμαι με το μέρος σου» μπορείτε να του δείξετε ότι δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσει μόνο του τη δυσκολία. Για παράδειγμα, αν αρνείται να κάνει μια σχολική εργασία επειδή τη θεωρεί δύσκολη, μπορείτε να πείτε: «Καταλαβαίνω ότι σε δυσκολεύει. Είμαι με το μέρος σου. Ας δούμε πώς μπορείς να ξεκινήσεις».
Αυτό δεν σημαίνει ότι συμφωνείτε με κάθε συμπεριφορά ή ότι καταργείτε τους κανόνες. Σημαίνει ότι το παιδί καταλαβαίνει πως, ακόμη και όταν διαφωνείτε, παραμένετε ένας άνθρωπος στον οποίο μπορεί να στηριχθεί.
6. «Είμαι μαζί σου, ό,τι και να γίνει»: Η ασφάλεια της άνευ όρων αγάπης
Τα παιδιά κάνουν λάθη, αποτυγχάνουν σε προσπάθειες και μερικές φορές παίρνουν αποφάσεις που απογοητεύουν τους γονείς τους. Αν όμως φοβούνται ότι ένα λάθος θα τους στερήσει την αγάπη ή την αποδοχή της οικογένειάς τους, μπορεί να δυσκολεύονται να μιλήσουν ανοιχτά για όσα συμβαίνουν.
Η φράση «Είμαι μαζί σου, ό,τι και να γίνει» τους υπενθυμίζει ότι η αγάπη των γονιών δεν εξαρτάται από έναν βαθμό, μια επιτυχία ή μια σωστή απόφαση. Αν το παιδί σας αποτύχει σε ένα διαγώνισμα, μπορείτε να του πείτε: «Ξέρω ότι στενοχωρήθηκες. Είμαι εδώ για σένα. Θα δούμε μαζί τι μπορείς να κάνεις καλύτερα την επόμενη φορά».
Το σημαντικό είναι να καταλάβει ότι μπορεί να μοιραστεί ένα λάθος χωρίς να φοβάται την απόρριψη. Παράλληλα, μαθαίνει ότι οι πράξεις έχουν συνέπειες και ότι μέρος της ωρίμανσης είναι να προσπαθούμε να διορθώνουμε όσα μπορούμε.
Οι φράσεις βοηθούν, αλλά δεν αντικαθιστούν τη συμπεριφορά των γονιών
Η Reem Raouda επισημαίνει κάτι ιδιαίτερα σημαντικό: καμία φράση δεν μπορεί από μόνη της να αλλάξει μια σχέση στην οποία κυριαρχούν οι φωνές, οι απειλές ή η συνεχής ένταση. Τα παιδιά δεν επηρεάζονται μόνο από αυτά που ακούν, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο οι γονείς συμπεριφέρονται καθημερινά.
Η συνέπεια, ο σεβασμός, η υπομονή και τα ξεκάθαρα όρια είναι εξίσου σημαντικά με τις λέξεις. Ένας γονιός μπορεί να αναγνωρίζει τα συναισθήματα του παιδιού και ταυτόχρονα να εξηγεί με ηρεμία ποιες συμπεριφορές δεν είναι αποδεκτές.
Δεν χρειάζεται επίσης να χρησιμοποιείτε και τις έξι φράσεις μηχανικά. Κάθε παιδί έχει τον δικό του χαρακτήρα και διαφορετικό τρόπο να εκφράζεται. Μερικές φορές μια απλή αγκαλιά, λίγα λεπτά προσοχής ή το να παραδεχτείτε ότι κάνατε κι εσείς λάθος μπορεί να σημαίνουν περισσότερα από μια προσεκτικά διατυπωμένη συμβουλή.
Αν υπάρχει κάτι που αξίζει να κρατήσουμε από αυτές τις έξι φράσεις, είναι ότι η καλή επικοινωνία δεν χτίζεται με το ποιος θα μιλήσει πιο δυνατά. Χτίζεται όταν το παιδί αισθάνεται ότι μπορεί να μιλήσει, να κάνει λάθη, να ακούσει ένα «όχι» και παρ’ όλα αυτά να γνωρίζει ότι οι γονείς του παραμένουν δίπλα του.
Πηγές:
