Ξυπνάτε συχνά με βουλωμένη μύτη, καταρροή ή συνεχόμενα φτερνίσματα, παρότι δεν είστε κρυωμένοι; Η πρωινή ρινίτιδα μπορεί να έχει πολλές αιτίες και σε αρκετές περιπτώσεις το πρόβλημα βρίσκεται μέσα στο ίδιο το υπνοδωμάτιο.
Ακάρεα σκόνης, γύρη, μούχλα και αλλεργιογόνα κατοικίδιων είναι μερικοί από τους συνηθέστερους παράγοντες. Υπάρχουν όμως και μη αλλεργικές αιτίες, όπως ο καπνός, οι αλλαγές θερμοκρασίας και υγρασίας, ορισμένες ορμονικές μεταβολές ή ακόμη και η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.
Γιατί μπορεί να ξυπνάτε με βουλωμένη μύτη;
Η ρινίτιδα δεν είναι μία συγκεκριμένη πάθηση. Ο όρος περιγράφει συμπτώματα όπως καταρροή, ρινική συμφόρηση, φτέρνισμα και φαγούρα στη μύτη.
Μπορεί να είναι αλλεργική, όταν το ανοσοποιητικό αντιδρά σε κάποιο αλλεργιογόνο, ή μη αλλεργική, όταν τα συμπτώματα προκαλούνται από ερεθιστικούς παράγοντες ή άλλους μηχανισμούς.
Αν τα συμπτώματα εμφανίζονται κυρίως μόλις ξυπνάτε, αξίζει να εξετάσετε πρώτα όσα υπάρχουν γύρω σας κατά τη διάρκεια του ύπνου.
Ακάρεα σκόνης
Τα ακάρεα της οικιακής σκόνης είναι ένας από τους συχνότερους παράγοντες αλλεργικής ρινίτιδας που μπορεί να προκαλεί συμπτώματα όλο τον χρόνο.
Τους αρέσουν τα ζεστά και σχετικά υγρά περιβάλλοντα και μπορούν να βρίσκονται σε στρώματα, μαξιλάρια, κουβέρτες, χαλιά και υφασμάτινα έπιπλα.
Η αλλεργική αντίδραση προκαλείται από πρωτεΐνες που υπάρχουν σε σωματίδια των ακάρεων και των περιττωμάτων τους. Όταν αυτά αναμειγνύονται με τη σκόνη και αιωρούνται στον αέρα, μπορεί να προκαλέσουν φτέρνισμα, μπούκωμα, καταρροή και φαγούρα στα μάτια ή στη μύτη.
Επειδή περνάμε πολλές ώρες κάθε βράδυ σε άμεση επαφή με το στρώμα και τα κλινοσκεπάσματα, η αλλεργία στα ακάρεα μπορεί να είναι ένας λόγος που τα συμπτώματα είναι ιδιαίτερα αισθητά το πρωί.
Γύρη
Αν το πρόβλημα εμφανίζεται περισσότερο συγκεκριμένες εποχές του χρόνου, η γύρη μπορεί να βρίσκεται πίσω από τα συμπτώματα.
Η εποχή κατά την οποία αυξάνονται τα επίπεδα γύρης εξαρτάται από το είδος του φυτού και την περιοχή. Δέντρα, αγρωστώδη και ζιζάνια απελευθερώνουν γύρη σε διαφορετικές περιόδους.
Η γύρη μπορεί να μπει στο σπίτι από ανοιχτά παράθυρα και πόρτες, αλλά και να μεταφερθεί μέσα με τα ρούχα, τα παπούτσια, τα μαλλιά ή τα κατοικίδια.
Γι’ αυτό κάποιος με αλλεργία μπορεί να συνεχίσει να εκτίθεται στη γύρη ακόμη και όταν κοιμάται με κλειστά παράθυρα.
Μούχλα
Η μούχλα αποτελεί επίσης γνωστό αλλεργιογόνο. Αναπτύσσεται κυρίως σε χώρους όπου υπάρχει υγρασία ή ανεπαρκής αερισμός.
Συχνά σημεία όπου μπορεί να εμφανιστεί είναι:
- μπάνια και ντους,
- υπόγεια και αποθήκες,
- γύρω από παράθυρα,
- τοίχοι με υγρασία,
- σημεία όπου υπάρχουν διαρροές,
- περιοχές γύρω από σωληνώσεις ή συσκευές όπου συγκεντρώνεται υγρασία.
Τα σπόρια της μούχλας μπορούν να αιωρούνται στον αέρα και σε ευαίσθητα άτομα να προκαλούν συμπτώματα αλλεργικής ρινίτιδας.
Κατοικίδια στο υπνοδωμάτιο
Αν ο σκύλος ή η γάτα κοιμάται στο δωμάτιο ή ακόμη και πάνω στο κρεβάτι, μπορεί να αυξάνεται σημαντικά η έκθεση σε αλλεργιογόνα κατοικίδιων.
Σε αντίθεση με όσα συχνά πιστεύουμε, το βασικό πρόβλημα δεν είναι η ίδια η τρίχα. Τα αλλεργιογόνα βρίσκονται κυρίως σε μικροσκοπικά σωματίδια δέρματος, στο σάλιο, στα ούρα και σε άλλες εκκρίσεις του ζώου.
Τα σωματίδια αυτά μπορούν να παραμένουν στον αέρα και να κολλούν σε στρώματα, χαλιά και έπιπλα για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Μπορεί να μην είναι αλλεργία
Δεν προκαλείται κάθε βουλωμένη μύτη από αλλεργία. Υπάρχει και η μη αλλεργική ρινίτιδα, στην οποία η μύτη αντιδρά σε ερεθιστικούς ή περιβαλλοντικούς παράγοντες χωρίς να υπάρχει αλλεργική αντίδραση.
Συχνά ερεθίσματα είναι ο καπνός, τα έντονα αρώματα και οι οσμές, οι μεταβολές στη θερμοκρασία και την υγρασία και η ατμοσφαιρική ρύπανση.
Καπνός τσιγάρου
Ο καπνός του τσιγάρου μπορεί να ερεθίσει τον ρινικό βλεννογόνο και να προκαλέσει ή να επιδεινώσει συμπτώματα ρινίτιδας.
Αυτό ισχύει τόσο για το ενεργητικό όσο και για το παθητικό κάπνισμα. Αν κάποιος καπνίζει μέσα στο σπίτι, τα σωματίδια και οι ερεθιστικές ουσίες του καπνού μπορούν να παραμένουν στον εσωτερικό χώρο και να επηρεάζουν τη μύτη ακόμη και ώρες αργότερα.
Θερμοκρασία και υγρασία του υπνοδωματίου
Σε ορισμένους ανθρώπους, οι απότομες αλλαγές θερμοκρασίας ή υγρασίας προκαλούν μη αλλεργική ρινίτιδα.
Πολύ ξηρός αέρας μπορεί να ερεθίζει και να ξηραίνει τον ρινικό βλεννογόνο, ενώ πολύ υψηλή υγρασία ευνοεί την ανάπτυξη μούχλας και ακάρεων.
Γι’ αυτό έχει σημασία όχι μόνο η θερμοκρασία του υπνοδωματίου, αλλά και η υγρασία και ο καλός αερισμός.
Μπορεί να φταίει η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση;
Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση έχει συσχετιστεί σε μελέτες με ορισμένες μορφές μη αλλεργικής ρινίτιδας και ρινοκολπίτιδας.
Η σχέση όμως δεν είναι τόσο απλή όσο το να ανεβαίνουν συνήθως τα υγρά του στομάχου μέχρι τη μύτη. Οι μηχανισμοί δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως και δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος με πρωινό μπούκωμα έχει παλινδρόμηση.
Αν όμως τα ρινικά συμπτώματα συνοδεύονται από καούρα, ξινή γεύση στο στόμα, βραχνάδα ή νυχτερινό βήχα, αξίζει να συζητηθούν με γιατρό.
Μπορούν οι ορμόνες να προκαλέσουν ρινίτιδα;
Ναι. Η εγκυμοσύνη μπορεί να προκαλέσει μια ξεχωριστή μορφή μη λοιμώδους και μη αλλεργικής ρινίτιδας, γνωστή ως ρινίτιδα της εγκυμοσύνης.
Οι ορμονικές και αγγειακές αλλαγές μπορούν να προκαλέσουν διόγκωση του ρινικού βλεννογόνου και αυξημένη συμφόρηση. Οι μελέτες δίνουν διαφορετικά ποσοστά, αλλά η κατάσταση δεν είναι σπάνια και συνήθως υποχωρεί μετά τον τοκετό.
Έχουν επίσης περιγραφεί μεταβολές των ρινικών συμπτωμάτων κατά τη διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου, όμως η επιστημονική τεκμηρίωση είναι πιο περιορισμένη σε σχέση με τη ρινίτιδα της εγκυμοσύνης.
Τι μπορείτε να κάνετε αν ξυπνάτε καθημερινά με μπούκωμα;
Αν υποψιάζεστε ότι το πρόβλημα σχετίζεται με αλλεργιογόνα στο υπνοδωμάτιο, μερικές απλές αλλαγές μπορούν να μειώσουν την έκθεση.
- Πλένετε τα κλινοσκεπάσματα τακτικά.
- Διατηρείτε την υγρασία του σπιτιού σε λογικά επίπεδα.
- Αν έχετε αλλεργία στα ακάρεα, μπορούν να βοηθήσουν ειδικά καλύμματα για στρώματα και μαξιλάρια.
- Καθαρίζετε τη σκόνη με υγρό πανί αντί να τη σηκώνετε στον αέρα.
- Αποφεύγετε το κάπνισμα μέσα στο σπίτι.
- Σε ημέρες με πολύ υψηλά επίπεδα γύρης, κρατάτε όσο γίνεται κλειστά τα παράθυρα.
- Αν είστε αλλεργικοί σε κατοικίδιο, το υπνοδωμάτιο καλό είναι να παραμένει χώρος χωρίς το ζώο.
- Αν υπάρχει εμφανής υγρασία ή μούχλα, αναζητήστε και διορθώστε την πηγή της υγρασίας.
Πότε χρειάζεται έλεγχος από γιατρό;
Αν το μπούκωμα ή η καταρροή επιμένουν για εβδομάδες, επηρεάζουν τον ύπνο ή την καθημερινότητά σας ή δεν είναι ξεκάθαρο τι τα προκαλεί, ένας γιατρός ή αλλεργιολόγος μπορεί να βοηθήσει να διαπιστωθεί αν πρόκειται για αλλεργική ή μη αλλεργική ρινίτιδα.
Αλλεργικά τεστ μπορούν, όταν υπάρχει ένδειξη, να ελέγξουν ευαισθησία σε συνηθισμένα αλλεργιογόνα όπως ακάρεα, γύρη, μούχλα και κατοικίδια.
Ιατρική αξιολόγηση χρειάζεται επίσης όταν τα συμπτώματα συνοδεύονται από έντονο πόνο στο πρόσωπο, επίμονο πυρετό, συχνές ρινορραγίες, δυσκολία στην αναπνοή ή όταν το μπούκωμα εμφανίζεται σταθερά μόνο από τη μία πλευρά.
Με λίγα λόγια, το πρωινό μπούκωμα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχετε κρυώσει. Αν εμφανίζεται συστηματικά, το υπνοδωμάτιο, οι αλλεργίες, οι ερεθιστικοί παράγοντες και ορισμένες καταστάσεις του οργανισμού είναι μερικά από τα πρώτα πράγματα που αξίζει να εξεταστούν.
