Μόλις 20 λεπτά μετά το τελευταίο τσιγάρο, ο οργανισμός αρχίζει ήδη να ανταποκρίνεται στη διακοπή του καπνίσματος. Οι καρδιακοί παλμοί μειώνονται, ενώ μέσα στις επόμενες ώρες αρχίζουν να υποχωρούν οι επιδράσεις του μονοξειδίου του άνθρακα στο αίμα.
Τα οφέλη της διακοπής καπνίσματος δεν χρειάζονται χρόνια για να εμφανιστούν. Ορισμένες αλλαγές ξεκινούν την πρώτη ημέρα, άλλες γίνονται αισθητές μετά από εβδομάδες, ενώ η προστασία της καρδιάς και των πνευμόνων αυξάνεται όσο συνεχίζεται η αποχή. Δείτε τι μπορεί να συμβεί στο σώμα σας από τα πρώτα 20 λεπτά έως τη συμπλήρωση ενός έτους.
20 λεπτά χωρίς τσιγάρο: Οι πρώτες αλλαγές στην καρδιά
Η νικοτίνη του τσιγάρου ενεργοποιεί το συμπαθητικό νευρικό σύστημα και μπορεί να αυξήσει προσωρινά τους καρδιακούς παλμούς και την αρτηριακή πίεση.
Όταν σταματάτε το κάπνισμα, αυτή η άμεση επίδραση αρχίζει να υποχωρεί.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), μέσα στα πρώτα 20 λεπτά οι παλμοί και η αρτηριακή πίεση αρχίζουν να μειώνονται.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η καρδιά έχει ήδη αποκατασταθεί πλήρως ή ότι κάποιος που έχει υπέρταση δεν χρειάζεται πλέον θεραπεία.
Είναι όμως η αρχή μιας σειράς ευεργετικών αλλαγών που συνεχίζονται όσο ο οργανισμός δεν εκτίθεται στον καπνό του τσιγάρου.
Αν σας απασχολούν οι τιμές της πίεσης, μπορείτε να διαβάσετε και πότε η αρτηριακή πίεση θεωρείται υψηλή και ποια βήματα χρειάζονται.
8 έως 12 ώρες: Το μονοξείδιο του άνθρακα αρχίζει να υποχωρεί
Ο καπνός του τσιγάρου περιέχει μονοξείδιο του άνθρακα, ένα αέριο που προσκολλάται στην αιμοσφαιρίνη του αίματος και περιορίζει την ικανότητά της να μεταφέρει οξυγόνο.
Μετά το τελευταίο τσιγάρο, η συγκέντρωσή του αρχίζει σταδιακά να μειώνεται.
Το βρετανικό Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS) αναφέρει ότι μέσα σε περίπου οκτώ ώρες το μονοξείδιο του άνθρακα στο αίμα μπορεί να έχει μειωθεί σημαντικά.
Ο ΠΟΥ χρησιμοποιεί ως ενδεικτικό ορόσημο τις 12 ώρες για την επιστροφή των επιπέδων σε φυσιολογικά όρια.
Το αμερικανικό CDC αναφέρει πιο συντηρητικά ότι η συγκέντρωση φτάνει σε επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα ενός μη καπνιστή μέσα σε αρκετές ημέρες.
Οι χρόνοι αυτοί δεν αποτελούν ακριβές χρονοδιάγραμμα για κάθε άνθρωπο. Επηρεάζονται από την προηγούμενη έκθεση στον καπνό και τις ατομικές συνθήκες.
Η σημαντική αλλαγή είναι ότι, χωρίς τη συνεχή εισπνοή καπνού, το αίμα μπορεί σταδιακά να μεταφέρει αποτελεσματικότερα το οξυγόνο στους ιστούς.
24 έως 48 ώρες: Τι συμβαίνει με τη νικοτίνη, τη γεύση και την όσφρηση
Μέσα στην πρώτη ημέρα χωρίς τσιγάρο, η νικοτίνη στο αίμα μειώνεται δραστικά. Το CDC αναφέρει ότι περίπου στις 24 ώρες μπορεί να έχει φτάσει σε μη ανιχνεύσιμα επίπεδα.
Αυτό αφορά τη διακοπή της πρόσληψης νικοτίνης. Αν χρησιμοποιείτε αυτοκόλλητα, τσίχλες ή άλλα υποκατάστατα νικοτίνης, εξακολουθείτε να λαμβάνετε ελεγχόμενη ποσότητα της ουσίας χωρίς να εισπνέετε τον καπνό του τσιγάρου.
Τα υποκατάστατα νικοτίνης δεν ακυρώνουν τα οφέλη της διακοπής και αποτελούν αναγνωρισμένη μέθοδο υποστήριξης για πολλούς καπνιστές.
Μέσα στις πρώτες 48 ώρες, αρκετοί άνθρωποι αρχίζουν επίσης να παρατηρούν βελτίωση στη γεύση και στην όσφρησή τους.
Ο καπνός επηρεάζει τις αισθήσεις αυτές και η απομάκρυνση της συνεχούς έκθεσης μπορεί να επιτρέψει σταδιακή ανάκαμψη.
Ο καφές, τα φρούτα και τα αγαπημένα σας φαγητά μπορεί να αποκτήσουν πιο έντονη γεύση. Ωστόσο, η βελτίωση δεν εμφανίζεται την ίδια στιγμή σε όλους.
Γιατί μπορεί να αυξηθεί η όρεξη;
Η νικοτίνη επηρεάζει την όρεξη και ορισμένες μεταβολικές διεργασίες. Μετά τη διακοπή, είναι πιθανό να αισθάνεστε συχνότερα πείνα.
Επιπλέον, όταν βελτιώνονται η γεύση και η όσφρηση, το φαγητό μπορεί να γίνεται πιο ευχάριστο.
Για να αποφύγετε το συνεχές τσιμπολόγημα, δοκιμάστε να έχετε διαθέσιμο νερό, τσίχλες χωρίς ζάχαρη ή μικρά, ισορροπημένα σνακ.
Δεν χρειάζεται όμως να συνδυάσετε τη διακοπή του καπνίσματος με αυστηρή δίαιτα. Η προτεραιότητα είναι να σταθεροποιηθεί η αποχή από το τσιγάρο.

Οι πρώτες τρεις ημέρες χωρίς τσιγάρο μπορεί να είναι οι πιο δύσκολες
Παρότι ο οργανισμός αρχίζει ήδη να ωφελείται, οι πρώτες ημέρες μπορεί να συνοδεύονται από δυσάρεστα συμπτώματα στέρησης.
Η έντονη επιθυμία για τσιγάρο, η νευρικότητα, η δυσκολία συγκέντρωσης, οι αλλαγές στη διάθεση και τα προβλήματα ύπνου είναι συνηθισμένες αντιδράσεις.
Σύμφωνα με το NHS, τα συμπτώματα στέρησης είναι συχνά εντονότερα κατά την πρώτη εβδομάδα, ιδιαίτερα τις πρώτες τρεις ημέρες.
Αυτό συμβαίνει επειδή ο εγκέφαλος έχει προσαρμοστεί στην τακτική παρουσία της νικοτίνης και χρειάζεται χρόνο για να λειτουργήσει χωρίς αυτήν.
Οι ενοχλήσεις συνήθως μειώνονται σταδιακά, αν και η διάρκειά τους διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Η δυσφορία της στέρησης δεν σημαίνει ότι το σώμα σας επιβαρύνεται περισσότερο από ό,τι όταν καπνίζατε. Είναι διαφορετική διαδικασία από την απομάκρυνση των βλαβερών ουσιών του καπνού.
2 έως 12 εβδομάδες: Η κυκλοφορία του αίματος αρχίζει να βελτιώνεται
Μετά τις πρώτες εβδομάδες, τα οφέλη της διακοπής γίνονται περισσότερο αισθητά στην καθημερινότητα.
Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι μέσα σε περίπου δύο έως δώδεκα εβδομάδες μπορεί να βελτιωθεί η κυκλοφορία του αίματος και να αρχίσει να αυξάνεται η πνευμονική λειτουργία.
Για ορισμένους ανθρώπους αυτό σημαίνει ότι δραστηριότητες όπως το περπάτημα, η ανάβαση μιας σκάλας ή μια μικρή βόλτα γίνονται σταδιακά πιο άνετες.
Η βελτίωση δεν είναι ίδια για όλους. Επηρεάζεται από την ηλικία, τη φυσική κατάσταση, το ιστορικό καπνίσματος και την παρουσία καρδιαγγειακών ή αναπνευστικών νοσημάτων.
Αν έχετε ήδη καρδιολογικό πρόβλημα, συνεχίστε κανονικά την ιατρική παρακολούθηση και τη θεραπεία σας.
3 έως 9 μήνες: Τι αλλάζει στους πνεύμονες και στην αναπνοή
Όσο περνά ο καιρός χωρίς καπνό, οι αεραγωγοί δεν εκτίθενται πλέον καθημερινά στις ίδιες ερεθιστικές και τοξικές ουσίες.
Σύμφωνα με το NHS, μέσα σε τρεις έως εννέα μήνες ο βήχας, ο συριγμός και ορισμένες αναπνευστικές ενοχλήσεις μπορεί να αρχίσουν να περιορίζονται αισθητά.
Η βελτίωση σχετίζεται με τη μείωση του ερεθισμού και την καλύτερη λειτουργία των φυσικών μηχανισμών απομάκρυνσης βλέννας από τους αεραγωγούς.
Σε ορισμένους ανθρώπους, ο βήχας μπορεί αρχικά να αυξηθεί προσωρινά. Αυτό μπορεί να συνδέεται με την απομάκρυνση βλέννας, αλλά δεν πρέπει να θεωρείται αυτομάτως αθώο κάθε νέο σύμπτωμα.
Αν ο βήχας επιμένει, επιδεινώνεται, συνοδεύεται από αίμα ή εμφανίζεται έντονη δύσπνοια, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.
Μπορείτε επίσης να διαβάσετε γενικές συμβουλές για την ανακούφιση από τον βήχα με φλέματα, χωρίς αυτές να αντικαθιστούν τη διερεύνηση επίμονων συμπτωμάτων.
Μπορούν οι πνεύμονες να αποκατασταθούν πλήρως;
Η διακοπή του καπνίσματος προσφέρει σημαντικά οφέλη ακόμη και σε ανθρώπους που έχουν καπνίσει για πολλές δεκαετίες.
Ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε βλάβη στους πνεύμονες μπορεί να αναστραφεί.
Για παράδειγμα, σε άτομα με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), η διακοπή μπορεί να επιβραδύνει την επιδείνωση της πνευμονικής λειτουργίας και να μειώσει ορισμένα συμπτώματα.
Δεν αποκαθιστά όμως απαραίτητα τις μόνιμες βλάβες που έχουν ήδη δημιουργηθεί στους πνεύμονες.
Αυτός είναι ένας από τους σημαντικότερους λόγους για τους οποίους η διακοπή αξίζει ακόμη και όταν έχουν εμφανιστεί προβλήματα υγείας.

Ένας χρόνος χωρίς τσιγάρο: Πόσο μειώνεται ο κίνδυνος για την καρδιά;
Η καρδιά είναι ένα από τα όργανα που ωφελούνται σημαντικά από τη μακροχρόνια διακοπή του καπνίσματος.
Η συνεχής έκθεση στις ουσίες του τσιγάρου αυξάνει τον κίνδυνο αθηροσκλήρωσης, θρόμβωσης και καρδιαγγειακών επεισοδίων.
Όταν σταματάτε το κάπνισμα, αρχίζουν να υποχωρούν ορισμένοι από τους μηχανισμούς που επιβαρύνουν το κυκλοφορικό σύστημα.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι περίπου έναν χρόνο μετά τη διακοπή, ο κίνδυνος στεφανιαίας νόσου μπορεί να έχει μειωθεί περίπου στο μισό σε σχέση με έναν άνθρωπο που συνεχίζει να καπνίζει.
Ωστόσο, οι σύγχρονοι πίνακες του CDC παρουσιάζουν διαφορετικά χρονικά ορόσημα ανάλογα με τον δείκτη κινδύνου.
Συγκεκριμένα, αναφέρουν ότι ο κίνδυνος εμφράγματος μειώνεται απότομα μέσα σε ένα έως δύο χρόνια, ενώ ο πρόσθετος κίνδυνος στεφανιαίας νόσου μειώνεται περίπου στο μισό μέσα σε τρία έως έξι χρόνια.
Οι διαφορές αυτές δεν σημαίνουν ότι οι οδηγίες αλληλοαναιρούνται. Αφορούν διαφορετικούς καρδιαγγειακούς δείκτες, πληθυσμούς και τρόπους παρουσίασης των εκτιμήσεων.
Το βασικό συμπέρασμα είναι σαφές: όσο περισσότερο παραμένετε χωρίς τσιγάρο, τόσο περισσότερο μειώνεται ο καρδιαγγειακός σας κίνδυνος, χωρίς να εξαφανίζεται απαραίτητα κάθε επιβάρυνση από το παρελθόν.
Τα οφέλη δεν περιορίζονται στην καρδιά και στους πνεύμονες
Η διακοπή του καπνίσματος επηρεάζει θετικά πολλά συστήματα του οργανισμού.
Με την πάροδο του χρόνου μειώνεται ο κίνδυνος για αρκετές μορφές καρκίνου, για αναπνευστικές λοιμώξεις και για σοβαρά καρδιαγγειακά προβλήματα.
Μπορεί επίσης να βελτιωθεί η στοματική υγεία, ενώ η απομάκρυνση της συνεχούς έκθεσης στον καπνό περιορίζει έναν από τους παράγοντες που συνδέονται με την πρόωρη γήρανση του δέρματος.
Αξίζει να δείτε και άλλες καθημερινές συνήθειες που μπορούν να επιταχύνουν τη γήρανση.
Η διακοπή προστατεύει επίσης τους ανθρώπους που ζουν μαζί σας, επειδή μειώνει την έκθεσή τους στο παθητικό κάπνισμα.
Τα οφέλη συνεχίζονται για πολλά χρόνια μετά τον πρώτο χρόνο αποχής, ιδιαίτερα ως προς τον κίνδυνο καρκίνου και καρδιαγγειακών παθήσεων.
Πώς να ξεπεράσετε την έντονη επιθυμία για τσιγάρο
Η επιθυμία για κάπνισμα μπορεί να εμφανίζεται ξαφνικά, ακόμη κι όταν έχετε αποφασίσει να διακόψετε οριστικά.
Συχνά σχετίζεται με συγκεκριμένες συνήθειες, όπως ο πρωινός καφές, ένα διάλειμμα στη δουλειά ή μια αγχωτική στιγμή.
Υπάρχουν ορισμένες πρακτικές που μπορείτε να δοκιμάσετε όταν εμφανίζεται η παρόρμηση:
- Καθυστερήστε για λίγα λεπτά την αντίδρασή σας και αλλάξτε δραστηριότητα.
- Πιείτε νερό ή μασήστε τσίχλα χωρίς ζάχαρη.
- Κάντε έναν σύντομο περίπατο ή μερικές ήρεμες αναπνοές.
- Απομακρύνετε τσιγάρα, αναπτήρες και σταχτοδοχεία από το άμεσο περιβάλλον σας.
- Ζητήστε υποστήριξη από ανθρώπους που γνωρίζουν την προσπάθειά σας.
Οι στρατηγικές αυτές μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση μιας στιγμιαίας επιθυμίας, αλλά δεν είναι πάντοτε αρκετές από μόνες τους.
Οι επιστημονικές οδηγίες αναγνωρίζουν ότι ο συνδυασμός συμβουλευτικής υποστήριξης και κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες επιτυχούς διακοπής.
Ανάλογα με το ιατρικό ιστορικό, ο επαγγελματίας υγείας μπορεί να προτείνει υποκατάστατα νικοτίνης ή άλλες εγκεκριμένες θεραπείες.

Πού μπορείτε να ζητήσετε βοήθεια για τη διακοπή καπνίσματος στην Ελλάδα;
Αν δυσκολεύεστε να σταματήσετε το κάπνισμα, δεν χρειάζεται να βασιστείτε αποκλειστικά στη θέλησή σας.
Στην Ελλάδα λειτουργούν ιατρεία διακοπής καπνίσματος, όπου επαγγελματίες υγείας μπορούν να προσφέρουν εξατομικευμένη υποστήριξη.
Ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) διαθέτει επίσης τη γραμμή 1135 για συμβουλευτική υποστήριξη καπνιστών που θέλουν να διακόψουν το κάπνισμα.
Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση του ΕΟΔΥ, η υπηρεσία λειτουργεί από Δευτέρα έως Παρασκευή, 09:00–16:00, και στελεχώνεται από εκπαιδευμένους επαγγελματίες υγείας.
Αν καπνίσετε ξανά μετά από μια περίοδο αποχής, αυτό δεν σημαίνει ότι η προσπάθεια τελείωσε. Μπορείτε να επανεξετάσετε τι σας δυσκόλεψε και να οργανώσετε μια νέα απόπειρα με περισσότερη υποστήριξη.
Η διακοπή του καπνίσματος προσφέρει οφέλη σε κάθε ηλικία, ακόμη και μετά από πολλά χρόνια καπνίσματος. Οι πρώτες αλλαγές εμφανίζονται μέσα σε λεπτά και ώρες, ενώ τα μεγαλύτερα μακροπρόθεσμα οφέλη αυξάνονται όσο διατηρείται η αποχή.
Το σημαντικό δεν είναι να πετύχετε κάθε χρονικό ορόσημο με ακρίβεια, αλλά να δώσετε στον οργανισμό σας τη δυνατότητα να συνεχίσει να ανακάμπτει χωρίς τη συνεχή έκθεση στον καπνό.
Επιστημονικές πηγές:












