«Σε ποιον όροφο μένεις;» με ρωτά ο Αντωνάκης από δίπλα.
«Στον τέταρτο», του απαντώ και ανοίγω την πόρτα του ασανσέρ.
«Να πατήσω το κουμπί;» ξαναρωτά, με τα μάτια του γεμάτα προσμονή.
Τρία χρόνια τώρα, ο ίδιος διάλογος, την ίδια ώρα, στο ίδιο μέρος. Ο Αντώνης, το παιδί που μένει απέναντί μου και έχει σύνδρομο Down, έχει γίνει ένας από τους πιο αγαπημένους μου ανθρώπους. Μέχρι που μια μέρα, δύο μόνο λέξεις του με έκαναν να δω τον κόσμο διαφορετικά.
Ο Αντωνάκης και το καθημερινό μας ραντεβού στο ασανσέρ
Κάθε μεσημέρι, όταν επιστρέφω από τη δουλειά, ο Αντωνάκης με περιμένει για να πατήσει το κουμπί του ασανσέρ. Ξέρει πολύ καλά σε ποιον όροφο μένω, αλλά επιμένει να με ρωτά κάθε φορά.
Είναι το μικρό καθημερινό μας τελετουργικό. Ένα παιχνίδι που επαναλαμβάνεται εδώ και χρόνια, μια δική μας μορφή επικοινωνίας που κανείς άλλος δεν χρειάζεται να καταλάβει.
Ο Αντώνης έχει σύνδρομο Down, μια γενετική κατάσταση που οφείλεται στην παρουσία επιπλέον γενετικού υλικού από το χρωμόσωμα 21. Αυτό μπορεί να επηρεάζει τη σωματική και τη νοητική ανάπτυξη, με διαφορετικό τρόπο και σε διαφορετικό βαθμό σε κάθε άνθρωπο.
Όμως ο Αντωνάκης δεν είναι μόνο η διάγνωσή του. Είναι ένα παιδί με δικό του χαρακτήρα, συναισθήματα, επιθυμίες και συνήθειες. Του αρέσουν οι αγκαλιές και, για κάποιον λόγο, βρίσκει μεγάλη χαρά στο να πατά τα κουμπιά του ασανσέρ.
Αυτές οι μικρές στιγμές έχουν γίνει ένα όμορφο κομμάτι της καθημερινότητάς μου.
«Με κοροϊδεύουν»: Οι δύο λέξεις που δεν θα ξεχάσω
Μια και μοναδική φορά, βρήκα τον μικρό μου γείτονα να κλαίει.
Μόλις με είδε, έτρεξε στην αγκαλιά μου και ξέσπασε σε λυγμούς. Τον κράτησα σφιχτά και προσπάθησα να τον ηρεμήσω, χωρίς να γνωρίζω τι είχε συμβεί.
Ύστερα από λίγο σήκωσε το κεφάλι, με κοίταξε σοβαρά και μου είπε:
«Με κοροϊδεύουν».
Αυτό μόνο. Δύο λέξεις που έκρυβαν μέσα τους ένα παράπονο πολύ μεγαλύτερο από όσο μπορούσα να φανταστώ.
Εκείνη τη στιγμή δεν ήξερα τι να του απαντήσω. Ήθελα να του πω πως οι άνθρωποι δεν είναι όλοι ίδιοι, πως υπάρχουν και άνθρωποι που θα τον αγαπήσουν και θα τον σεβαστούν. Μα πάνω απ’ όλα ήθελα να μπορούσα να σβήσω τη στενοχώρια του.
Έμεινα να τον κρατώ στην αγκαλιά μου, νιώθοντας θυμό και ντροπή. Όχι για τον Αντωνάκη, αλλά για μια κοινωνία που εξακολουθεί να πληγώνει ανθρώπους επειδή διαφέρουν από αυτό που κάποιοι θεωρούν συνηθισμένο.
Και αναρωτήθηκα πόσες φορές έχω δει κι εγώ μια άδικη συμπεριφορά και δεν έχω αντιδράσει.
Γιατί εξακολουθούμε να φοβόμαστε τη διαφορετικότητα;
Μάθαμε πολλές φορές να αντιμετωπίζουμε ό,τι δεν γνωρίζουμε με καχυποψία. Να κρατάμε αποστάσεις από ανθρώπους που δεν μας μοιάζουν, χωρίς να τους δίνουμε την ευκαιρία να συστηθούν.
Μπορεί να δηλώνουμε ανοιχτόμυαλοι και ανεκτικοί, αλλά η πραγματική αποδοχή φαίνεται στις καθημερινές μας πράξεις.
Στον τρόπο που μιλάμε σε ένα παιδί με αναπηρία. Στο αν το συμπεριλαμβάνουμε στα παιχνίδια και στις παρέες μας. Στο αν αντιδρούμε όταν κάποιος το κοροϊδεύει ή το αποκλείει.
Δεν χρειάζονται πάντα μεγάλες δηλώσεις. Χρειάζεται να μη θεωρούμε τη διαφορετικότητα λόγο για να κρατάμε έναν άνθρωπο μακριά μας.
Οι άνθρωποι με σύνδρομο Down μπορούν να μαθαίνουν, να δημιουργούν φιλίες, να συμμετέχουν στην κοινωνική ζωή, να αναπτύσσουν δεξιότητες και να ακολουθούν τα ενδιαφέροντά τους. Ο καθένας έχει τον δικό του ρυθμό και μπορεί να χρειάζεται διαφορετική υποστήριξη.
Αυτό που δεν πρέπει να χρειάζεται κανείς είναι να παλεύει καθημερινά για να κερδίσει τον στοιχειώδη σεβασμό των άλλων.
Τα παιδιά με σύνδρομο Down δεν χρειάζονται τον οίκτο μας
Παλαιότερα ήξερα ελάχιστα πράγματα για το σύνδρομο Down. Είχα ακούσει ότι τα παιδιά αυτά μπορεί να χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να μάθουν ορισμένα πράγματα και ότι συχνά αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην ανάπτυξή τους.
Δεν είχα όμως σκεφτεί πόσο διαφορετική μπορεί να είναι η πορεία κάθε παιδιού.
Κάποια παιδιά αγαπούν τη μουσική, άλλα τη ζωγραφική, τον αθλητισμό ή το παιχνίδι. Κάποια είναι εξωστρεφή, άλλα πιο ήσυχα. Έχουν τις δικές τους χαρές, απογοητεύσεις, δυνατότητες και δυσκολίες, όπως κάθε άνθρωπος.
Δεν είναι όλα διαρκώς χαρούμενα ούτε βλέπουν απαραίτητα τον κόσμο μέσα από μια μόνιμη παιδική αθωότητα. Μπορούν να θυμώνουν, να στενοχωριούνται, να ονειρεύονται και να πληγώνονται από την απόρριψη.
Ο Αντωνάκης μού το έδειξε με τον πιο απλό και οδυνηρό τρόπο.
«Με κοροϊδεύουν», μου είπε.
Και ξαφνικά κατάλαβα πως το σημαντικό δεν ήταν να μάθω να τον λυπάμαι. Ήταν να μάθω να τον ακούω, να τον σέβομαι και να στέκομαι δίπλα του όταν με χρειάζεται.
Ένα παιδί με σύνδρομο Down δεν χρειάζεται να αποδείξει ότι είναι ξεχωριστό για να αξίζει την αγάπη και την αποδοχή μας.
Η μεγαλύτερη αλλαγή αρχίζει από τον τρόπο που φερόμαστε
Η πραγματική αποδοχή της διαφορετικότητας δεν σημαίνει ότι αγνοούμε τις δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίζει ένας άνθρωπος. Σημαίνει ότι τις αναγνωρίζουμε, χωρίς να τον περιορίζουμε σε αυτές.
Σημαίνει να του προσφέρουμε ευκαιρίες, να σεβόμαστε τις επιλογές του και να μην αποφασίζουμε εκ των προτέρων τι μπορεί ή δεν μπορεί να καταφέρει.
Σημαίνει επίσης να μαθαίνουμε στα παιδιά μας ότι κανείς δεν αξίζει να γίνεται στόχος κοροϊδίας για την εμφάνιση, τις ικανότητες ή τη διαφορετικότητά του.
Γιατί πολλές φορές οι μεγαλύτερες δυσκολίες δεν δημιουργούνται μόνο από μια αναπηρία, αλλά και από τα εμπόδια που βάζει η ίδια η κοινωνία.
Ένας κόσμος που αφήνει κάποιον έξω από το παιχνίδι, την παρέα ή το σχολικό περιβάλλον δεν γίνεται καλύτερος επειδή απλώς δηλώνει ότι σέβεται τη διαφορετικότητα.
Χρειάζεται να το δείχνει.
Δεν μπορώ να προστατεύσω τον Αντωνάκη από κάθε άσχημη κουβέντα. Μπορώ όμως να φροντίσω να μη γίνει ποτέ η δική μου συμπεριφορά ένας ακόμη λόγος για να πληγωθεί.
Και μπορώ, όταν δω κάποιον να τον κοροϊδεύει, να μη μείνω σιωπηλός.
Η αγκαλιά που μου έμαθε κάτι σπουδαίο
Από εκείνη την ημέρα, κάθε φορά που συναντώ τον Αντωνάκη, σκέφτομαι πόσα μπορεί να κρύβονται πίσω από ένα χαμόγελο και πόσο εύκολα μπορούμε να πληγώσουμε έναν άνθρωπο χωρίς να καταλαβαίνουμε το βάρος των λόγων μας.
Η γνωριμία μας με έκανε να προσέχω περισσότερο. Να ακούω πριν κρίνω. Να μην αντιμετωπίζω έναν άνθρωπο μόνο μέσα από αυτό που τον κάνει διαφορετικό στα μάτια μου.
Και κυρίως, να μη θεωρώ την καλοσύνη κάτι που αρκεί να το αισθανόμαστε. Πρέπει να φαίνεται και στις πράξεις μας.
Το καθημερινό μας ραντεβού, πάντως, δεν άλλαξε.
«Σε ποιον όροφο μένεις;» με ρωτά χαμογελαστός ο Αντωνάκης.
«Στον τέταρτο», του αποκρίνομαι.
«Έλα να πατήσεις το κουμπί».
Το πρόσωπό του φωτίζεται από χαρά.
Και μαζί με το δικό του, φωτίζεται και το δικό μου.
Γιατί εκεί, μπροστά σε μια πόρτα ασανσέρ, ο Αντωνάκης μού θυμίζει κάθε μέρα κάτι που δεν θέλω να ξεχάσω: όλοι αξίζουμε να μας αντιμετωπίζουν με αγάπη, αξιοπρέπεια και σεβασμό, ακριβώς όπως είμαστε.
Πηγές για την ενημέρωση σχετικά με το σύνδρομο Down:












