Μερικές φορές μια απλή φράση μπορεί να μας κάνει να δούμε διαφορετικά ένα πρόβλημα που μας απασχολεί εδώ και χρόνια. Μια σκέψη που δεν είχαμε κάνει, μια διαφορετική οπτική ή μια υπενθύμιση ότι δεν χρειάζεται να είμαστε τέλειοι μπορεί να μας βοηθήσει να αντιμετωπίσουμε την καθημερινότητα με λιγότερη πίεση.
Η ψυχοθεραπεία δίνει στους ανθρώπους την ευκαιρία να κατανοήσουν καλύτερα τον εαυτό τους, τα συναισθήματά τους και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν. Σε διαδικτυακές συζητήσεις, όπως αυτές που φιλοξενούνται στο Reddit, άνθρωποι μοιράζονται συμβουλές που αποδίδουν στους θεραπευτές τους και που τους έμειναν αξέχαστες. Ακολουθούν 10 από αυτές, μαζί με όσα μπορούμε να κρατήσουμε στην πράξη.
10 συμβουλές από την ψυχοθεραπεία που μπορούν να μας βοηθήσουν
Οι παρακάτω σκέψεις δεν αποτελούν μαγικές λύσεις, ούτε μπορούν να αντικαταστήσουν την προσωπική δουλειά με έναν ειδικό ψυχικής υγείας. Είναι όμως χρήσιμες υπενθυμίσεις για τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τον εαυτό μας, τους άλλους και τις δυσκολίες της ζωής.
1. Μην αφήνεις τη λέξη «πρέπει» να καθορίζει όλη σου τη ζωή
Πόσες φορές μέσα στην ημέρα σκέφτεσαι τι πρέπει να κάνεις, τι πρέπει να πετύχεις ή πώς πρέπει να συμπεριφερθείς για να μη δυσαρεστήσεις τους άλλους;
Όταν κάθε επιλογή γίνεται υποχρέωση, υπάρχει ο κίνδυνος να χάσουμε την επαφή με όσα πραγματικά θέλουμε. Μια χρήσιμη άσκηση είναι να ξεχωρίζουμε τις πραγματικές μας ευθύνες από τις απαιτήσεις που έχουμε επιβάλει στον εαυτό μας χωρίς σοβαρό λόγο.
Δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε τις υποχρεώσεις μας. Σημαίνει ότι μπορούμε να αναρωτιόμαστε πιο συχνά αν κάτι είναι πραγματικά αναγκαίο ή αν το κάνουμε μόνο από φόβο, ενοχή ή συνήθεια.
2. Μην ξοδεύεις όλη σου την ενέργεια σε όσα δεν μπορείς να ελέγξεις
Δεν μπορούμε να ελέγξουμε τις αποφάσεις των άλλων, τις σκέψεις τους ή όλα όσα πρόκειται να συμβούν. Μπορούμε όμως να επιλέξουμε πώς θα αντιδράσουμε και ποιες ενέργειες βρίσκονται πραγματικά στο χέρι μας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι παράλογο να ανησυχούμε για κάτι που δεν ελέγχουμε. Η ανησυχία είναι μια φυσιολογική αντίδραση στην αβεβαιότητα.
Το σημαντικό είναι να μη μένουμε παγιδευμένοι στην ίδια σκέψη χωρίς να μπορούμε να κάνουμε κάτι ουσιαστικό. Μερικές φορές η πιο χρήσιμη ερώτηση είναι απλή: «Υπάρχει κάτι που μπορώ να κάνω γι’ αυτό τώρα;»
3. Οι άλλοι δεν ασχολούνται μαζί σου τόσο όσο φαντάζεσαι
Ένα μικρό λάθος στη δουλειά, μια αμήχανη στιγμή ή μια κουβέντα που είπαμε μπορεί να μας απασχολεί για ώρες. Συχνά φοβόμαστε ότι οι άλλοι το παρατήρησαν και εξακολουθούν να το σκέφτονται.
Στην πραγματικότητα, οι περισσότεροι άνθρωποι είναι απορροφημένοι από τις δικές τους σκέψεις, υποχρεώσεις και ανησυχίες. Αυτό δεν σημαίνει ότι κανείς δεν μας προσέχει ή ότι οι φόβοι μας είναι πάντοτε αβάσιμοι.
Σημαίνει όμως ότι δεν χρειάζεται να θεωρούμε κάθε βλέμμα, σχόλιο ή αντίδραση ως απόδειξη ότι κάποιος μας κρίνει αρνητικά.
4. Προσπάθησε να γίνεσαι καλύτερος, όχι τέλειος
Η τελειομανία μπορεί να μας κάνει να αισθανόμαστε πως ό,τι κι αν καταφέρουμε δεν είναι αρκετό. Αντί να χαιρόμαστε την πρόοδό μας, επικεντρωνόμαστε σε όσα δεν έχουμε πετύχει ακόμη.
Σκέψου έναν μαθητή που γράφει 13 σε ένα διαγώνισμα. Αν ο μοναδικός αποδεκτός στόχος είναι το 20, κάθε ενδιάμεση προσπάθεια θα μοιάζει με αποτυχία. Αν όμως ο στόχος είναι η βελτίωση, ακόμη και το 15 αποτελεί ένα σημαντικό βήμα.
Το ίδιο ισχύει στη δουλειά, στις σχέσεις και στην προσωπική μας εξέλιξη. Η πρόοδος δεν χρειάζεται να είναι εντυπωσιακή για να έχει αξία.
5. Η κατάσταση στην οποία βρίσκεσαι δεν καθορίζει την αξία σου
Το γεγονός ότι περνάς μια δύσκολη περίοδο δεν σημαίνει ότι είσαι αδύναμος άνθρωπος. Αν το σπίτι σου είναι ακατάστατο, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είσαι τεμπέλης. Αν σήμερα αισθάνεσαι θυμό ή θλίψη, αυτά τα συναισθήματα δεν καθορίζουν ολόκληρη την προσωπικότητά σου.
Μια κατάσταση, ένα συναίσθημα ή μια συμπεριφορά δεν αρκούν για να περιγράψουν όλα όσα είμαστε.
Όταν σταματάμε να μετατρέπουμε κάθε δυσκολία σε αρνητική ταμπέλα για τον εαυτό μας, μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα με περισσότερη κατανόηση και λιγότερη περιττή αυτοκριτική.
6. Επίτρεψε στον εαυτό σου να αποτυγχάνει μερικές φορές
Κανείς δεν παίρνει πάντοτε τις σωστές αποφάσεις. Όλοι κάνουμε λάθη, χάνουμε ευκαιρίες ή προσπαθούμε για κάτι που τελικά δεν πετυχαίνει.
Η αποτυχία μπορεί να είναι δυσάρεστη και ορισμένες φορές να έχει πραγματικές συνέπειες. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να τη μετατρέπουμε σε μόνιμη καταδίκη του εαυτού μας.
Το να αναγνωρίσουμε τι πήγε στραβά και τι μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά είναι συχνά πιο χρήσιμο από το να επαναλαμβάνουμε διαρκώς πόσο απογοητευμένοι είμαστε με τον εαυτό μας.
7. Μην τιμωρείς τον σημερινό σου εαυτό για κάθε λάθος του παρελθόντος
Υπάρχουν πράγματα που είπαμε ή κάναμε και θα θέλαμε να μπορούσαμε να αλλάξουμε. Ίσως πληγώσαμε κάποιον, πήραμε μια κακή απόφαση ή δεν αντιδράσαμε όπως θα θέλαμε.
Το παρελθόν δεν μπορούμε να το σβήσουμε. Μπορούμε όμως να αναλάβουμε την ευθύνη μας, να προσπαθήσουμε να επανορθώσουμε όπου χρειάζεται και να αξιοποιήσουμε όσα μάθαμε.
Η διαρκής αυτοτιμωρία δεν είναι το ίδιο πράγμα με την υπευθυνότητα. Η πραγματική αλλαγή φαίνεται κυρίως στον τρόπο που επιλέγουμε να συμπεριφερόμαστε από εδώ και πέρα.
8. Οι σκέψεις, τα συναισθήματα και οι πράξεις μας συνδέονται
Μια βασική αρχή της γνωσιακής συμπεριφορικής θεραπείας είναι ότι ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύουμε μια κατάσταση μπορεί να επηρεάσει το πώς αισθανόμαστε και πώς συμπεριφερόμαστε.
Για παράδειγμα, αν ένας φίλος δεν απαντήσει στο μήνυμά μας, μπορεί να σκεφτούμε ότι είναι θυμωμένος μαζί μας. Αυτή η σκέψη ίσως μας προκαλέσει άγχος και μας οδηγήσει να απομακρυνθούμε. Υπάρχει όμως και μια διαφορετική εξήγηση: μπορεί απλώς να είναι απασχολημένος.
Στη θεραπεία μαθαίνουμε να εξετάζουμε τις αυτόματες σκέψεις μας, να αναζητούμε στοιχεία που τις στηρίζουν ή τις αμφισβητούν και να δοκιμάζουμε πιο βοηθητικούς τρόπους αντίδρασης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι αρκεί να σκεφτούμε θετικά για να εξαφανιστούν τα δύσκολα συναισθήματα. Σημαίνει ότι μπορούμε σταδιακά να αλλάξουμε ορισμένα μοτίβα σκέψης και συμπεριφοράς που μας δυσκολεύουν.
9. Δεν είσαι υποχρεωμένος να είσαι διαθέσιμος για όλους, συνεχώς
Το να αγαπάμε και να στηρίζουμε τους άλλους δεν σημαίνει ότι πρέπει να παραμερίζουμε διαρκώς τις δικές μας ανάγκες.
Μπορούμε να ακούσουμε έναν φίλο που περνά δύσκολα, αλλά έχουμε επίσης το δικαίωμα να του πούμε ότι εκείνη τη στιγμή δεν έχουμε τη δύναμη για μια μεγάλη συζήτηση. Μπορούμε να βοηθήσουμε κάποιον, χωρίς να αναλάβουμε αποκλειστικά την ευθύνη για όλα τα προβλήματά του.
Τα προσωπικά όρια δεν είναι απαραίτητα ένδειξη εγωισμού. Είναι ένας τρόπος να προστατεύουμε τον χρόνο, την ενέργεια και την ψυχική μας ισορροπία, διατηρώντας παράλληλα υγιείς σχέσεις.
10. Το άγχος μπορεί να κάνει τους κινδύνους να φαίνονται μεγαλύτεροι
Όταν αγχωνόμαστε έντονα, είναι πιθανό να υπερεκτιμούμε την πιθανότητα να συμβεί κάτι αρνητικό ή να υποτιμούμε την ικανότητά μας να το αντιμετωπίσουμε.
Για παράδειγμα, πριν από μια σημαντική παρουσίαση μπορεί να σκεφτόμαστε ότι θα κάνουμε λάθος, ότι όλοι θα μας κρίνουν και ότι η προσπάθειά μας θα καταλήξει σε αποτυχία.
Αντί να προσπαθούμε να διώξουμε με το ζόρι αυτές τις σκέψεις, μπορούμε να τις εξετάσουμε πιο προσεκτικά. Πόσο πιθανό είναι να συμβεί αυτό που φοβόμαστε; Τι στοιχεία έχουμε; Και αν τελικά συμβεί κάτι δύσκολο, ποιες επιλογές θα έχουμε για να το αντιμετωπίσουμε;
Το άγχος δεν εξαφανίζεται πάντα με τη λογική. Όμως η αναγνώριση των υπερβολικών προβλέψεων μπορεί να μας βοηθήσει να αντιδρούμε με μεγαλύτερη ψυχραιμία.
Η σημαντικότερη υπενθύμιση
Οι συμβουλές αυτές έχουν κάτι κοινό: μας καλούν να αντιμετωπίζουμε τον εαυτό μας με περισσότερη κατανόηση, να αναγνωρίζουμε τα όριά μας και να μη θεωρούμε κάθε λάθος ή δυσκολία προσωπική αποτυχία.
Η ψυχοθεραπεία δεν είναι απλώς μια συλλογή έξυπνων φράσεων. Είναι μια εξατομικευμένη διαδικασία που μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να κατανοήσουν τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές τους και να αναπτύξουν τρόπους αντιμετώπισης των δυσκολιών τους.
Και ίσως ένα από τα πιο χρήσιμα μαθήματα να είναι το εξής: δεν χρειάζεται να τα έχουμε όλα υπό έλεγχο, να είμαστε πάντοτε δυνατοί ή να τα κάνουμε όλα σωστά για να αξίζουμε σεβασμό και φροντίδα.
Πηγές τεκμηρίωσης:












