Τα παράσιτα στον σκύλο δεν αποτελούν μόνο μια εποχική ενόχληση. Ψύλλοι, τσιμπούρια, σκνίπες, κουνούπια και εντερικά παράσιτα μπορούν να προκαλέσουν από έντονο κνησμό μέχρι σοβαρές ασθένειες.
Στην Ελλάδα χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, επειδή εκτός από ψύλλους και τσιμπούρια υπάρχουν κίνδυνοι όπως η λεϊσμανίωση και η διροφιλαρίωση. Το σημαντικότερο είναι ότι δεν υπάρχει ένα αντιπαρασιτικό πρόγραμμα που να ταιριάζει σε όλους τους σκύλους.
Ποια παράσιτα πρέπει να γνωρίζουν οι ιδιοκτήτες σκύλων;
Ο όρος «παράσιτα» περιλαμβάνει πολύ διαφορετικούς οργανισμούς. Άλλα ζουν πάνω στο δέρμα και το τρίχωμα, άλλα μέσα στο έντερο ή σε άλλα όργανα, ενώ ορισμένα έντομα και αρθρόποδα μεταφέρουν παθογόνα χωρίς τα ίδια να εγκαθίστανται μόνιμα στον οργανισμό του σκύλου.
Ψύλλοι
Οι ψύλλοι τρέφονται με αίμα και μπορούν να προκαλέσουν έντονο κνησμό, ερεθισμό και αλλεργική δερματίτιδα από ψύλλους. Σε μεγάλη προσβολή, ιδιαίτερα σε μικρά ή εξασθενημένα ζώα, μπορούν ακόμη και να συμβάλουν σε αναιμία.
Οι ψύλλοι έχουν σημασία και επειδή συμμετέχουν στον κύκλο ζωής της ταινίας Dipylidium caninum. Ένας σκύλος μπορεί να μολυνθεί καταπίνοντας μολυσμένο ψύλλο κατά το γλείψιμο του τριχώματος.
Αν εμφανιστούν ψύλλοι στο ζώο, δεν αρκεί πάντα η θεραπεία μόνο του σκύλου. Αυγά, προνύμφες και νύμφες μπορεί να υπάρχουν σε κρεβάτια, χαλιά και άλλα σημεία του σπιτιού, γι’ αυτό συχνά χρειάζεται παράλληλη αντιμετώπιση του περιβάλλοντος.
Τσιμπούρια
Τα τσιμπούρια είναι ιδιαίτερα σημαντικά επειδή μπορούν να μεταδίδουν διαφορετικά παθογόνα. Στην Ελλάδα μεγαλύτερη πρακτική σημασία έχουν νοσήματα όπως η ερλιχίωση και η αναπλάσμωση, ενώ ανάλογα με το είδος του τσιμπουριού και την περιοχή μπορεί να υπάρχουν και άλλοι κίνδυνοι.
Η νόσος Lyme υπάρχει στην Ευρώπη, αλλά δεν αποτελεί τον κυριότερο κίνδυνο για τους ελληνικούς σκύλους. Ελληνική πανελλαδική μελέτη έχει καταγράψει πολύ υψηλότερη έκθεση σε Ehrlichia και Anaplasma από ό,τι σε Borrelia burgdorferi.
Μετά από βόλτες σε βλάστηση, χωράφια ή δασώδεις περιοχές είναι χρήσιμο να ελέγχετε τον σκύλο, ιδιαίτερα γύρω από τα αυτιά, τον λαιμό, τις μασχάλες, τη βουβωνική χώρα και ανάμεσα στα δάχτυλα.
Σκνίπες και λεϊσμανίωση
Στην Ελλάδα ιδιαίτερη σημασία έχει η λεϊσμανίωση. Προκαλείται από το πρωτόζωο Leishmania infantum και μεταδίδεται κυρίως μέσω του τσιμπήματος μολυσμένων σκνιπών του γένους Phlebotomus.
Η νόσος μπορεί να εμφανιστεί με απώλεια βάρους, δερματικές αλλοιώσεις, προβλήματα στα νύχια, λεμφαδενοπάθεια και βλάβες σε εσωτερικά όργανα, αλλά ένας μολυσμένος σκύλος μπορεί για μεγάλο διάστημα να μην παρουσιάζει εμφανή συμπτώματα.
Η πρόληψη βασίζεται κυρίως στη μείωση των τσιμπημάτων με κατάλληλα απωθητικά ή εντομοκτόνα προϊόντα που έχουν ένδειξη για σκνίπες, σε συνδυασμό με την κτηνιατρική στρατηγική που ταιριάζει στον συγκεκριμένο σκύλο.
Κουνούπια και σκουλήκια της καρδιάς
Η διροφιλαρίωση, γνωστή και ως νόσος των σκουληκιών της καρδιάς, προκαλείται από το Dirofilaria immitis και μεταδίδεται με κουνούπια.
Τα ενήλικα παράσιτα εγκαθίστανται κυρίως στις πνευμονικές αρτηρίες και, σε πιο προχωρημένες λοιμώξεις, μπορεί να επηρεάζουν σοβαρά την καρδιά και τους πνεύμονες.
Η πρόληψη της διροφιλαρίωσης είναι διαφορετική από την προστασία απέναντι σε ψύλλους ή τσιμπούρια. Γι’ αυτό ένα προϊόν για εξωπαράσιτα δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματα και προστασία από το σκουλήκι της καρδιάς.
Εντερικά σκουλήκια
Οι σκύλοι μπορούν να μολυνθούν από διάφορα εντερικά παράσιτα, όπως Toxocara, αγκυλόστομα και ταινίες. Ο κίνδυνος εξαρτάται από την ηλικία, τον τρόπο ζωής, το αν κυνηγούν ή τρώνε θηράματα, τη διατροφή και το περιβάλλον τους.
Ορισμένα ζώα δεν εμφανίζουν καθόλου συμπτώματα. Άλλα μπορεί να παρουσιάσουν διάρροια, εμετούς, απώλεια βάρους, κακή κατάσταση τριχώματος ή αναιμία, ανάλογα με το παράσιτο και τη βαρύτητα της λοίμωξης.
Πώς καταλαβαίνετε ότι ο σκύλος μπορεί να έχει παράσιτα;
Δεν υπάρχει ένα σύμπτωμα που να υποδεικνύει όλα τα παράσιτα. Μάλιστα, αρκετές λοιμώξεις μπορούν να παραμείνουν χωρίς εμφανή σημάδια για ένα διάστημα.
Επικοινωνήστε με κτηνίατρο αν παρατηρήσετε:
- επίμονο ξύσιμο ή δάγκωμα του δέρματος,
- απώλεια τριχώματος ή έντονο ερεθισμό,
- ορατούς ψύλλους ή τσιμπούρια,
- διάρροια ή επίμονους εμετούς,
- απώλεια βάρους,
- ωχρά ούλα ή ασυνήθιστη αδυναμία,
- πυρετό ή έντονη κατάπτωση,
- βήχα ή δυσκολία στην αναπνοή,
- αλλαγές στο δέρμα, τα νύχια ή τη γενική κατάσταση.
Τα συμπτώματα αυτά δεν σημαίνουν απαραίτητα παρασιτική νόσο, αλλά χρειάζονται αξιολόγηση όταν επιμένουν.
5 τρόποι για σωστή αντιπαρασιτική προστασία
1. Χρησιμοποιήστε το κατάλληλο κτηνιατρικό αντιπαρασιτικό
Υπάρχουν διαφορετικές κατηγορίες προϊόντων, όπως spot-on αμπούλες, από του στόματος σκευάσματα, περιλαίμια και σπρέι. Δεν κάνουν όμως όλα το ίδιο πράγμα.
Ορισμένα σκοτώνουν ψύλλους και τσιμπούρια, άλλα έχουν και απωθητική δράση, ενώ διαφορετικά φάρμακα χρησιμοποιούνται για την πρόληψη ή θεραπεία εσωτερικών παρασίτων.
Η επιλογή πρέπει να γίνεται με βάση το βάρος, την ηλικία, την υγεία και τον τρόπο ζωής του σκύλου, καθώς και τα παράσιτα που υπάρχουν στην περιοχή.
2. Μην βασίζεστε σε αιθέρια έλαια και «φυσικά» απωθητικά
Λεβάντα, λεμόνι, tea tree και άλλα αιθέρια έλαια συχνά προτείνονται στο διαδίκτυο ως φυσική λύση για ψύλλους και τσιμπούρια. Δεν πρέπει όμως να χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατο αποδεδειγμένης αντιπαρασιτικής προστασίας.
Ειδικά τα συμπυκνωμένα αιθέρια έλαια μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα αν εφαρμοστούν στο δέρμα, γλειφτούν ή καταποθούν. Το tea tree oil μπορεί να είναι τοξικό σε σκύλους σε αρκετά υψηλές συγκεντρώσεις.
Μην εφαρμόζετε σπιτικά μείγματα αιθέριων ελαίων πάνω στον σκύλο χωρίς συγκεκριμένη κτηνιατρική οδηγία.
3. Ελέγχετε τον σκύλο μετά τις βόλτες
Ο οπτικός και ψηλαφητικός έλεγχος είναι ιδιαίτερα χρήσιμος για τσιμπούρια. Περάστε τα χέρια σας πάνω από το τρίχωμα και ελέγξτε προσεκτικά:
- γύρω και μέσα στα πτερύγια των αυτιών,
- τον λαιμό,
- τις μασχάλες,
- την κοιλιά και τη βουβωνική περιοχή,
- ανάμεσα στα δάχτυλα,
- γύρω από την ουρά.
Αν βρείτε τσιμπούρι, αφαιρέστε το με κατάλληλο εργαλείο πιάνοντάς το όσο πιο κοντά γίνεται στο δέρμα και ακολουθήστε τις οδηγίες του κτηνιάτρου σας.
4. Φροντίστε και το περιβάλλον όταν υπάρχουν ψύλλοι
Στην προσβολή από ψύλλους, μεγάλο μέρος του κύκλου ζωής τους βρίσκεται στο περιβάλλον και όχι πάνω στον σκύλο. Για αυτό χρειάζεται σχολαστικός καθαρισμός των σημείων όπου κοιμάται και κινείται το ζώο.
- Πλύνετε κλινοσκεπάσματα και καλύμματα.
- Σκουπίστε σχολαστικά χαλιά, έπιπλα και ρωγμές.
- Αν υπάρχουν περισσότερα κατοικίδια, συζητήστε με τον κτηνίατρο για παράλληλη αντιμετώπιση όλων των ζώων.
Το απλό μπάνιο του σκύλου δεν αρκεί για να διακοπεί μια εγκατεστημένη προσβολή ψύλλων.
5. Ακολουθήστε εξατομικευμένο πρόγραμμα για εσωτερικά παράσιτα
Δεν υπάρχει μία σωστή συχνότητα αποπαρασίτωσης που να ισχύει για κάθε σκύλο. Η ESCCAP προτείνει να αξιολογείται ο ατομικός κίνδυνος.
Ένας σκύλος που ζει κυρίως μέσα στο σπίτι έχει διαφορετικό προφίλ κινδύνου από έναν σκύλο που κυνηγά, τρώει ωμό κρέας, καταναλώνει θηράματα, ζει με μικρά παιδιά ή ταξιδεύει συχνά.
Ανάλογα με την περίπτωση, ο κτηνίατρος μπορεί να προτείνει προληπτική θεραπεία σε συγκεκριμένα διαστήματα ή εξετάσεις κοπράνων.
Τα αντιπαρασιτικά κολάρα προστατεύουν από όλα;
Όχι. Υπάρχουν περιλαίμια με εγκεκριμένες δραστικές ουσίες που παρέχουν προστασία απέναντι σε συγκεκριμένα εξωπαράσιτα και ορισμένα έχουν και απωθητική δράση απέναντι σε σκνίπες ή κουνούπια.
Η διάρκεια και το φάσμα προστασίας διαφέρουν σημαντικά ανά προϊόν. Διαβάστε την εγκεκριμένη ένδειξη και μην θεωρείτε ότι ένα κολάρο προστατεύει αυτόματα από εντερικά σκουλήκια ή από τη διροφιλαρίωση.
Τα λεγόμενα «φυσικά αντιπαρασιτικά κολάρα» δεν πρέπει να θεωρούνται ισοδύναμα με κτηνιατρικά προϊόντα που έχουν αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα.
Χρειάζεται προστασία μόνο την άνοιξη και το καλοκαίρι;
Όχι απαραίτητα. Η δραστηριότητα κάθε παρασίτου εξαρτάται από το κλίμα, την περιοχή και τις καιρικές συνθήκες. Οι ήπιοι χειμώνες μπορούν να επιτρέπουν σε ορισμένους φορείς και παράσιτα να παραμένουν ενεργά για μεγαλύτερο διάστημα.
Η ESCCAP αναφέρει ότι σε ορισμένες περιοχές της Ελλάδας μπορεί να χρειάζεται ακόμη και συνεχής προστασία από σκνίπες. Αντίστοιχα, η πρόληψη της διροφιλαρίωσης και η αντιμετώπιση ψύλλων και τσιμπουριών πρέπει να βασίζονται στον πραγματικό τοπικό κίνδυνο.
Επομένως, είναι προτιμότερο να υπάρχει ένα σταθερό ετήσιο σχέδιο πρόληψης που προσαρμόζεται ανά εποχή, παρά να ξεκινά αυθαίρετα κάθε καλοκαίρι.
Γιατί η Ελλάδα χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή;
Στη χώρα μας συνυπάρχουν διαφορετικοί φορείς παρασιτικών και λοιμωδών νοσημάτων. Εκτός από τους ψύλλους και τα τσιμπούρια, υπάρχουν κουνούπια που μπορούν να μεταδώσουν Dirofilaria και σκνίπες που μεταδίδουν Leishmania infantum.
Ελληνικές μελέτες έχουν επίσης καταγράψει σημαντική έκθεση σκύλων σε Ehrlichia, Anaplasma και διροφιλαρίωση. Γι’ αυτό μια στρατηγική που βασίζεται μόνο σε ένα προϊόν «για ψύλλους και τσιμπούρια» μπορεί να αφήσει σημαντικά κενά προστασίας.
Συχνές ερωτήσεις για τα παράσιτα στους σκύλους
Αν ο σκύλος ζει μέσα στο σπίτι χρειάζεται αντιπαρασιτική προστασία;
Μπορεί να χρειάζεται. Τα τσιμπούρια και οι ψύλλοι μπορούν να έρθουν σε επαφή με το ζώο στις βόλτες, ενώ κουνούπια και σκνίπες μπορούν να εισέλθουν και σε κατοικημένες περιοχές. Το επίπεδο προστασίας πρέπει να καθορίζεται από τον πραγματικό κίνδυνο.
Μπορώ να χρησιμοποιώ το ίδιο αντιπαρασιτικό όλο τον χρόνο;
Εξαρτάται από το προϊόν και από το ποια παράσιτα πρέπει να καλυφθούν. Ο κτηνίατρος μπορεί να σχεδιάσει πρόγραμμα που συνδυάζει διαφορετικού τύπου προστασία όταν χρειάζεται.
Το συχνό λούσιμο προστατεύει από ψύλλους και τσιμπούρια;
Όχι από μόνο του. Το μπάνιο μπορεί να βοηθήσει στη φροντίδα του τριχώματος, αλλά δεν αντικαθιστά την εγκεκριμένη αντιπαρασιτική αγωγή.
Τα φυσικά προϊόντα είναι ασφαλέστερα;
Όχι απαραίτητα. Το «φυσικό» δεν αποτελεί εγγύηση ούτε αποτελεσματικότητας ούτε ασφάλειας. Ιδιαίτερα τα αιθέρια έλαια χρειάζονται προσοχή.
Πρέπει να κάνω αποπαρασίτωση κάθε τρεις μήνες;
Δεν υπάρχει ένας τέτοιος κανόνας που να ταιριάζει σε κάθε σκύλο. Η συχνότητα πρέπει να βασίζεται στον κίνδυνο του συγκεκριμένου ζώου και στις οδηγίες του κτηνιάτρου.
Η σωστή πρόληψη χρειάζεται σχέδιο, όχι ένα μόνο προϊόν
Η αντιπαρασιτική προστασία του σκύλου δεν είναι απλώς μια αμπούλα την άνοιξη. Ψύλλοι, τσιμπούρια, σκνίπες, κουνούπια και εσωτερικά παράσιτα απαιτούν διαφορετικές στρατηγικές και δεν καλύπτονται απαραίτητα από το ίδιο σκεύασμα.
Ο καλύτερος τρόπος προστασίας είναι ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα που λαμβάνει υπόψη την περιοχή όπου ζει ο σκύλος, τις καθημερινές του συνήθειες, τα ταξίδια και την κατάσταση της υγείας του. Έτσι η πρόληψη γίνεται πραγματικά αποτελεσματική και όχι απλώς τυπική.
Πηγές:
