Συντάκτης: George Clooney

Η εικόνα της αρχαίας Σπάρτης είναι συνήθως γεμάτη πολεμιστές, σκληρή εκπαίδευση και αυστηρή πειθαρχία. Πίσω όμως από τους Σπαρτιάτες οπλίτες υπήρχε ένας πολύ μεγαλύτερος πληθυσμός ανθρώπων που έκανε μεγάλο μέρος της δουλειάς πάνω στην οποία στηριζόταν αυτό το σύστημα: οι Είλωτες. Οι Είλωτες δεν ήταν ελεύθεροι πολίτες, αλλά ούτε ταυτίζονται απόλυτα με τους συνηθισμένους δούλους που μπορούσαν να αγοράζονται και να πωλούνται ατομικά στην αρχαία Ελλάδα. Ήταν ένας εξαρτημένος πληθυσμός που καλλιεργούσε μεγάλο μέρος της γης της Σπάρτης, δημιουργώντας την οικονομική βάση που επέτρεπε στους Σπαρτιάτες πολίτες να επικεντρώνονται στη στρατιωτική και πολιτική ζωή.

Ανάμεσα στους δώδεκα άθλους του Ηρακλή υπάρχουν μάχες με τέρατα, επικίνδυνα ταξίδια και δοκιμασίες τεράστιας δύναμης. Ο τρίτος άθλος, όμως, ήταν διαφορετικός: ο ήρωας έπρεπε να πιάσει ένα ιερό ζώο ζωντανό, χωρίς να προκαλέσει την οργή της Άρτεμης. Ήταν η περίφημη Κερυνίτιδα Έλαφος, ένα μυθικό ελάφι με χρυσά κέρατα που θεωρούνταν ιερό για τη θεά. Σύμφωνα με μία από τις γνωστότερες αρχαίες αφηγήσεις, ο Ηρακλής χρειάστηκε να την καταδιώκει για έναν ολόκληρο χρόνο πριν καταφέρει να τη μεταφέρει στις Μυκήνες.

Η Ναυμαχία των Αργινουσών, το 406 π.Χ., ήταν μία από τις μεγαλύτερες και πιο δραματικές ναυτικές συγκρούσεις των τελευταίων χρόνων του Πελοποννησιακού Πολέμου. Η Αθήνα πέτυχε μια σημαντική νίκη απέναντι στον πελοποννησιακό στόλο, σε μια στιγμή που η στρατιωτική της κατάσταση έμοιαζε εξαιρετικά δύσκολη. Η νίκη όμως επισκιάστηκε σχεδόν αμέσως από όσα ακολούθησαν. Η αδυναμία περισυλλογής πολλών ναυαγών μετά τη μάχη οδήγησε σε πολιτική κρίση στην Αθήνα και τελικά στην καταδίκη των ίδιων των στρατηγών που είχαν κερδίσει τη ναυμαχία.

Ο μύθος του Άδη και της Περσεφόνης είναι μία από τις πιο γνωστές ιστορίες της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας. Στο κέντρο του δεν βρίσκεται απλώς ένα ζευγάρι θεών, αλλά η αρπαγή μιας κόρης, η οργή μιας μητέρας, η ακαρπία της γης και ένας συμβιβασμός που συνδέει για πάντα την Περσεφόνη με δύο διαφορετικούς κόσμους. Η σημαντικότερη αρχαία αφήγηση σώζεται στον Ομηρικό Ύμνο στη Δήμητρα. Εκεί βρίσκουμε την αρπαγή της Περσεφόνης από τον Άδη, την απελπισμένη αναζήτηση της Δήμητρας, τον λιμό που απείλησε τους ανθρώπους και τον περίφημο σπόρο του ροδιού που εμπόδισε την Περσεφόνη να εγκαταλείψει οριστικά τον Κάτω Κόσμο.

Η έννοια της ψυχής απασχόλησε έντονα την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, αλλά δεν είχε την ίδια σημασία για όλους τους στοχαστές. Δύο από τις σημαντικότερες και πιο διαφορετικές θεωρίες διατυπώθηκαν από τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη. Ο Πλάτωνας υποστήριξε ότι η ψυχή μπορεί να υπάρχει ανεξάρτητα από το σώμα και αφιέρωσε σημαντικό μέρος του έργου του στην αθανασία και στην ηθική της τάξη. Ο Αριστοτέλης, αντίθετα, συνέδεσε την ψυχή στενά με το ίδιο το ζωντανό σώμα και προσπάθησε να εξηγήσει μέσω αυτής όλες τις βασικές λειτουργίες της ζωής.

Μάθετε πώς να χρησιμοποιείτε σωστά το air condition του αυτοκινήτου σας για να αποφύγετε πιθανές βλάβες και να διατηρήσετε την αποδοτικότητά του για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα

Η σχέση των αρχαίων Ελλήνων με τη θάλασσα ήταν στενή και καθημερινή. Ναυσιπλοΐα, εμπόριο, αλιεία και πολεμικές επιχειρήσεις απαιτούσαν ανθρώπους που γνώριζαν καλά το θαλάσσιο περιβάλλον, και ανάμεσά τους υπήρχαν ιδιαίτερα ικανοί δύτες. Οι αρχαίες πηγές μας δίνουν πραγματικές αλλά σχετικά περιορισμένες πληροφορίες για τις τεχνικές τους. Γνωρίζουμε ότι υπήρχαν επαγγελματίες δύτες, ότι μπορούσαν να ανασύρουν αντικείμενα από ναυάγια και ότι σε ορισμένες περιπτώσεις αξιοποιήθηκαν και σε στρατιωτικές επιχειρήσεις. Πολλές όμως από τις εντυπωσιακές ιστορίες που κυκλοφορούν σήμερα αναμειγνύουν ιστορικά γεγονότα με μεταγενέστερους θρύλους.

Για έναν σύγχρονο οινόφιλο, το να ρίξει κάποιος νερό σε ένα καλό κρασί μπορεί να φαίνεται παράξενο. Στην αρχαία Ελλάδα όμως συνέβαινε συνήθως το αντίθετο: το να πιει κάποιος το κρασί του σκέτο ήταν αυτό που μπορούσε να θεωρηθεί υπερβολικό. Στα συμπόσια το κρασί αναμειγνυόταν με νερό μέσα σε έναν μεγάλο κρατήρα και στη συνέχεια μοιραζόταν στους καλεσμένους. Η πρακτική αυτή δεν ήταν απλώς ένας τρόπος να «αραιώσουν» ένα δυνατό ποτό. Ήταν κομμάτι ενός ολόκληρου κοινωνικού κώδικα γύρω από το μέτρο, τη συζήτηση και τη συμπεριφορά.

Οι Αμαζόνες αποτελούν μία από τις πιο γνωστές και γοητευτικές παρουσίες της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας. Πολεμίστριες που, σύμφωνα με τους ελληνικούς μύθους, ζούσαν στα μακρινά όρια του γνωστού κόσμου, εμφανίζονται ξανά και ξανά δίπλα σε μεγάλους ήρωες όπως ο Ηρακλής, ο Θησέας και ο Αχιλλέας. Στο κέντρο μιας από τις πιο γνωστές ιστορίες τους βρίσκεται η Ιππολύτη, βασίλισσα των Αμαζόνων, και η περίφημη ζώνη του Άρη που έπρεπε να αποκτήσει ο Ηρακλής στον ένατο άθλο του.

Η αρχαία Σπάρτη έμεινε γνωστή για τη στρατιωτική πειθαρχία, την ιδιαίτερη κοινωνική της οργάνωση και την αυστηρή εκπαίδευση των πολιτών της. Πίσω όμως από την εικόνα των περίφημων Σπαρτιατών πολεμιστών υπήρχε και μια πολύ πιο σκληρή πραγματικότητα: η εξάρτηση της πόλης από τους Είλωτες. Σε αυτό το πλαίσιο εμφανίζεται η Κρυπτεία, ένας από τους πιο αινιγματικούς θεσμούς της Σπάρτης. Οι αρχαίες πηγές τη συνδέουν τόσο με τη δοκιμασία επιλεγμένων νεαρών Σπαρτιατών όσο και με εξαιρετικά βίαιες ενέργειες εναντίον των Ειλώτων. Ακόμη και σήμερα, όμως, δεν γνωρίζουμε με απόλυτη βεβαιότητα όλες τις λειτουργίες της.

Το 410 π.Χ., ενώ η Αθήνα προσπαθούσε ακόμη να συνέλθει από τη συντριβή της Σικελικής Εκστρατείας και τις πολιτικές αναταραχές που ακολούθησαν, μια μεγάλη νίκη στον Ελλήσποντο έδειξε ότι η πόλη δεν είχε τεθεί ακόμη εκτός πολέμου. Η ναυμαχία της Κυζίκου κατέληξε σε βαριά ήττα του πελοποννησιακού στόλου, στον θάνατο του Σπαρτιάτη ναυάρχου Μίνδαρου και στην προσωρινή αποκατάσταση της αθηναϊκής υπεροχής σε μια περιοχή ζωτικής σημασίας για τον ανεφοδιασμό της Αθήνας.

Γιατρέ, παραπονιέται ο Γιάννης, δεν ξέρω τι να κάνω, εδώ και ένα μήνα βλέπω κάθε νύχτα το ίδιο όνειρο. – Μόλις με παίρνει ο ύπνος ονειρεύομαι ότι οδηγώ μια νταλίκα από Αθήνα μέχρι Ορεστιάδα και ταξιδεύω όλη νύχτα!

Πάει ο τύπος σ’ ένα ιερέα για να εξομολογηθεί. Του λέει ο ιερέας: – Πες μου, τέκνον μου, τι αμαρτία πιστεύεις ότι έχεις κάνει;

Αργοπίνοντας το ποτό τους, η ελεύθερη από τις τρεις φίλες λέει: – Την περασμένη Παρασκευή, μετά τη δουλειά, πήγα στο γραφείο του φίλου μου που δούλευε ως αργά, φορώντας μόνο ένα δερμάτινο πανωφόρι.

Σε μια ραχούλα κάθονταν ο Σήφης και ο Μανούσος και αγνάντευαν τη δύση του ήλιου στον Ψηλορείτη. Κάποια στιγμή πλησιάζει ένας τουρίστας και τους λέει:

Παντρεύτηκε ένας γέρος αγρότης μια νεαρή χωριατοπούλα, όμως δεν το έκαναν πολύ συχνά επειδή του γέρου δεν του έκανε κούκου… Έτσι ο γέρος αποφάσισε να πάει στο γιατρό για να δει τι μπορεί να κάνει. Έπειτα από πολλές εξετάσεις ο γιατρός του λέει :

Ο Γιωρίκας και ο Κωστίκας, φοιτητές, πηγαίνουν για προφορικές εξετάσεις. Ο Γιωρίκας που ήταν πιο έξυπνος, μπαίνει πρώτος. Τον ρωτάει ο καθηγητής:

Η Βασίλω, μια βλάχα γύρω στα τριάντα, ξεκινάει ένα πρωί φουριόζα από τη στάνη και ροβολάει» ‘σα κατ’ το χουργιό», έτσι είπε στην πρωτοκόρη της την εννιάχρονη Μαριγώ,

Μία κυρία περπατάει να πάει στη δουλειά της, και περνώντας από ένα pet shop, ο παπαγάλος στη βιτρίνα της λέει: – Ψιτ, κυρία είστε πάρα πολύ άσχημη. Νευριάζει η γυναίκα, αλλά συνεχίζει αγνοώντας το. Στην επιστροφή για το σπίτι της βλέπει τον ίδιο παπαγάλο ο οποίος της λέει: – Ψιτ, κυρία είστε πάρα πολύ άσχημη. Η γυναίκα ήταν πλέον εξοργισμένη, έτσι μπαίνει στο κατάστημα και απειλεί ότι θα τους κάνει μηνύσεις και ότι θα σκοτώσει το πουλί. Ο μαγαζάτορας λέει ότι συμφωνεί απόλυτα και ότι θα το κανονίσει. Την επομένη περνώντας έξω από το pet shop, ο παπαγάλος της λέει:…

Ήθελε κάποιος να ανοίξει ένα οίκο ανοχής διαφορετικό από τους άλλους… Έβαλε λοιπόν στον πρώτο όροφο μοντέλα. Στον δεύτερο έβαλε νοικοκυρές και στον τρίτο καθηγήτριες.