Οι χουρμάδες είναι από τα πιο γλυκά φρούτα της φύσης και πολλοί τους επιλέγουν ως εναλλακτική λύση στα συνηθισμένα γλυκά. Πίσω όμως από τη χαρακτηριστική τους γεύση κρύβονται φυτικές ίνες, κάλιο και άλλα θρεπτικά συστατικά που μπορούν να έχουν θέση σε μια ισορροπημένη διατροφή.
Τα οφέλη των χουρμάδων για την υγεία συνδέονται κυρίως με τη θρεπτική τους αξία και όχι με κάποια θαυματουργή ιδιότητα. Αξίζει, λοιπόν, να γνωρίζουμε τι πραγματικά προσφέρουν στον οργανισμό, πώς επηρεάζουν το έντερο και το σάκχαρο και ποια ποσότητα είναι λογικό να καταναλώνουμε.
Τι περιέχουν οι χουρμάδες και ποια είναι η διατροφική τους αξία;
Οι χουρμάδες είναι καρποί του φοίνικα Phoenix dactylifera και καταναλώνονται εδώ και χιλιάδες χρόνια, ιδιαίτερα στη Μέση Ανατολή και στη Βόρεια Αφρική. Στο εμπόριο συναντάμε κυρίως χουρμάδες με χαμηλή περιεκτικότητα σε νερό, οι οποίοι έχουν συμπυκνωμένη γεύση και αρκετή ενέργεια.
Σε αντίθεση με όσα συχνά αναφέρονται, δεν αποτελούν σημαντική πηγή βιταμίνης C ή βιταμίνης A. Η διατροφική τους αξία προέρχεται κυρίως από τους υδατάνθρακες, τις φυτικές ίνες και μέταλλα όπως το κάλιο και το μαγνήσιο.
Ενδεικτικά, 100 γραμμάρια χουρμάδων Medjool περιέχουν περίπου:
- 277 θερμίδες, που προέρχονται κυρίως από υδατάνθρακες.
- 75 γραμμάρια υδατανθράκων, από τα οποία περίπου 66 γραμμάρια είναι φυσικά σάκχαρα.
- 6,7 γραμμάρια φυτικών ινών, που συμβάλλουν στην καλή λειτουργία του πεπτικού συστήματος.
- 696 mg καλίου, ενός μετάλλου απαραίτητου για τη λειτουργία των μυών και των νεύρων.
- 54 mg μαγνησίου, το οποίο συμμετέχει σε πολλές φυσιολογικές λειτουργίες του οργανισμού.
Οι ποσότητες διαφέρουν ανάλογα με την ποικιλία και την περιεκτικότητα του καρπού σε νερό. Επειδή οι χουρμάδες περιέχουν αρκετά σάκχαρα, η ποσότητα που τρώμε έχει ιδιαίτερη σημασία.
Πώς βοηθούν οι χουρμάδες στην πέψη και στη λειτουργία του εντέρου;
Ένα από τα πιο ουσιαστικά διατροφικά πλεονεκτήματα των χουρμάδων είναι η περιεκτικότητά τους σε φυτικές ίνες. Οι ίνες συμβάλλουν στη φυσιολογική κινητικότητα του εντέρου και μπορούν να βοηθήσουν ανθρώπους που αντιμετωπίζουν περιστασιακή δυσκοιλιότητα.
Μάλιστα, μικρή κλινική μελέτη σε υγιείς ενήλικες διαπίστωσε αύξηση της συχνότητας των κενώσεων μετά την κατανάλωση χουρμάδων. Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν ότι οι χουρμάδες αποτελούν θεραπεία για τις πεπτικές διαταραχές.
Οι φυτικές ίνες λειτουργούν επίσης ως υπόστρωμα για ορισμένα βακτήρια του εντέρου. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι χουρμάδες περιέχουν προβιοτικά, δηλαδή ζωντανούς ωφέλιμους μικροοργανισμούς. Η επίδρασή τους στη σύνθεση του εντερικού μικροβιώματος παραμένει αντικείμενο μελέτης.
Χρειάζεται επίσης προσοχή στην ποσότητα. Σε ορισμένους ανθρώπους, ιδιαίτερα σε όσους έχουν ευαίσθητο έντερο, η κατανάλωση πολλών χουρμάδων μπορεί να προκαλέσει φούσκωμα ή αέρια αντί να τα ανακουφίσει.
Μπορούν οι χουρμάδες να βοηθήσουν στη ρύθμιση του σακχάρου;
Η γλυκιά γεύση των χουρμάδων δημιουργεί μια εύλογη απορία: μπορούν να καταναλωθούν από ανθρώπους με διαβήτη; Η απάντηση είναι ότι οι χουρμάδες μπορούν να ενταχθούν σε ένα κατάλληλα σχεδιασμένο διαιτολόγιο, αλλά δεν αποτελούν τρόφιμο που μειώνει ή ρυθμίζει από μόνο του το σάκχαρο.
Ορισμένες ποικιλίες παρουσιάζουν σχετικά χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη. Αυτό σημαίνει ότι η ταχύτητα με την οποία ανεβάζουν τη γλυκόζη στο αίμα μπορεί να είναι μικρότερη από εκείνη άλλων τροφίμων. Δεν σημαίνει, όμως, ότι η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας δεν επηρεάζει το σάκχαρο.
Σε κλινική μελέτη με άτομα που είχαν διαβήτη τύπου 2, η κατανάλωση 60 γραμμαρίων χουρμάδων καθημερινά επί 12 εβδομάδες δεν βελτίωσε σημαντικά τον γλυκαιμικό έλεγχο σε σύγκριση με την αντίστοιχη κατανάλωση σταφίδων. Δεν διαπιστώθηκε όμως ούτε σημαντική επιδείνωση στους δείκτες που εξετάστηκαν.
Για όσους έχουν διαβήτη, μεγαλύτερη σημασία έχουν η συνολική ποσότητα υδατανθράκων, το μέγεθος της μερίδας και η ατομική ανταπόκριση. Η κατάλληλη ποσότητα μπορεί να καθοριστεί με τη βοήθεια επαγγελματία υγείας.
Ποια είναι η σχέση των χουρμάδων με την υγεία της καρδιάς;
Οι χουρμάδες περιέχουν κάλιο, ένα απαραίτητο μέταλλο που συμμετέχει στη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς, των μυών και του νευρικού συστήματος. Η επαρκής πρόσληψη καλίου μέσα από μια ισορροπημένη διατροφή μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση φυσιολογικής αρτηριακής πίεσης.
Παράλληλα, οι φυτικές ίνες αποτελούν σημαντικό μέρος ενός διατροφικού προτύπου που υποστηρίζει την καρδιαγγειακή υγεία. Ωστόσο, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι η κατανάλωση χουρμάδων από μόνη της προλαμβάνει την υπέρταση, μειώνει με βεβαιότητα τη χοληστερόλη ή προστατεύει από καρδιακές παθήσεις.
Έτσι, οι χουρμάδες μπορούν να αποτελέσουν μέρος μιας διατροφής πλούσιας σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια και τρόφιμα ολικής άλεσης, χωρίς να θεωρούνται υποκατάστατο της ιατρικής φροντίδας. Άτομα με νεφρική νόσο ή περιορισμό στην πρόσληψη καλίου χρειάζονται εξατομικευμένες οδηγίες.
Τι προσφέρουν τα αντιοξειδωτικά των χουρμάδων;
Εκτός από φυτικές ίνες και μέταλλα, οι χουρμάδες περιέχουν φυσικές ενώσεις με αντιοξειδωτική δράση, όπως φαινολικά οξέα και φλαβονοειδή. Οι ουσίες αυτές μπορούν να συμμετέχουν στην προστασία από το οξειδωτικό στρες, μια διαδικασία που συνδέεται με τη δράση ασταθών μορίων στα κύτταρα.
Εργαστηριακές μελέτες έχουν δείξει ενδιαφέρουσες αντιοξειδωτικές ιδιότητες των χουρμάδων. Ωστόσο, τα εργαστηριακά ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι η καθημερινή κατανάλωσή τους καθυστερεί τη γήρανση, μειώνει τις ρυτίδες ή προλαμβάνει συγκεκριμένες χρόνιες ασθένειες στους ανθρώπους.

Το σημαντικότερο είναι ότι τα αντιοξειδωτικά λειτουργούν στο πλαίσιο της συνολικής διατροφής. Η ποικιλία φρούτων και λαχανικών προσφέρει διαφορετικές θρεπτικές ουσίες και είναι προτιμότερη από την υπερβολική κατανάλωση ενός μόνο τροφίμου.
Πόσους χουρμάδες μπορούμε να τρώμε την ημέρα;
Δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος αριθμός χουρμάδων που να είναι ιδανικός για όλους. Η κατάλληλη ποσότητα εξαρτάται από τις ενεργειακές ανάγκες, τη συνολική διατροφή, το μέγεθος των καρπών και τυχόν προβλήματα υγείας.
Για παράδειγμα, ένας μεγάλος χουρμάς Medjool βάρους περίπου 24 γραμμαρίων περιέχει γύρω στις 66 θερμίδες και 16 γραμμάρια φυσικών σακχάρων. Δύο τέτοιοι χουρμάδες αποδίδουν περίπου 130 θερμίδες, γεγονός που δείχνει πόσο εύκολα αυξάνεται η συνολική πρόσληψη ενέργειας.
Για πολλούς υγιείς ενήλικες, ένας ή δύο μεγάλοι χουρμάδες μπορούν να αποτελέσουν μια πρακτική επιλογή για σνακ, χωρίς αυτό να αποτελεί υποχρεωτική ημερήσια σύσταση. Μπορούν να συνδυαστούν με λίγα καρύδια ή αμύγδαλα, με γιαούρτι ή με βρώμη.
Οι χουρμάδες μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν σε σπιτικές μπάρες, γλυκά και smoothies. Παρότι αποτελούν εναλλακτική στη λευκή ζάχαρη σε ορισμένες συνταγές, εξακολουθούν να προσθέτουν σάκχαρα και θερμίδες στο τελικό γεύμα.
Πότε χρειάζεται προσοχή στην κατανάλωσή τους;
Οι χουρμάδες είναι γενικά ασφαλές τρόφιμο για τους περισσότερους ανθρώπους, αλλά η υπερβολική κατανάλωσή τους δεν προσφέρει απαραίτητα περισσότερα οφέλη. Εκτός από τις θερμίδες και τα φυσικά σάκχαρα, οι μεγάλες ποσότητες φυτικών ινών μπορεί να προκαλέσουν πεπτικές ενοχλήσεις.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε ανθρώπους με διαβήτη, όταν πρέπει να υπολογίζουν προσεκτικά τους υδατάνθρακες, καθώς και σε όσους ακολουθούν διατροφή περιορισμένη σε κάλιο. Επειδή είναι κολλώδεις και γλυκοί, είναι επίσης σημαντική η καλή στοματική υγιεινή μετά την κατανάλωσή τους.
Η ουσία είναι απλή: οι χουρμάδες έχουν αξιόλογη διατροφική σύνθεση και μπορούν να προσφέρουν γεύση, ενέργεια και φυτικές ίνες. Δεν χρειάζεται όμως να τους αποδίδουμε θεραπευτικές ή αντιγηραντικές ιδιότητες για να αναγνωρίσουμε τη θέση τους σε μια υγιεινή διατροφή.
Πηγές:












