Η σωστή ενυδάτωση δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τα ποτήρια νερού που πίνουμε μέσα στην ημέρα. Νερό παίρνουμε επίσης από το φαγητό, τον καφέ, το τσάι, το γάλα, τις σούπες και άλλα ροφήματα.
Φρούτα και λαχανικά με μεγάλη περιεκτικότητα σε νερό μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην καθημερινή πρόσληψη υγρών. Οι πραγματικές ανάγκες όμως διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο και αυξάνονται όταν έχει ζέστη, έντονη σωματική δραστηριότητα ή μεγάλη εφίδρωση.
Τι σημαίνει σωστή ενυδάτωση;
Ο οργανισμός χάνει συνεχώς νερό μέσω των ούρων, της αναπνοής, του δέρματος και του ιδρώτα. Για να διατηρείται η ισορροπία, οι απώλειες αυτές πρέπει να αναπληρώνονται από υγρά και τρόφιμα.
Το νερό συμμετέχει στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος, στη μεταφορά θρεπτικών συστατικών, στην αποβολή άχρηστων ουσιών και στη φυσιολογική λειτουργία πολλών οργάνων.
- Βοηθά στη ρύθμιση της θερμοκρασίας, ιδιαίτερα μέσω της εφίδρωσης.
- Συμμετέχει στη μεταφορά θρεπτικών ουσιών και άλλων συστατικών μέσα στον οργανισμό.
- Συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του πεπτικού συστήματος.
- Αποτελεί βασικό συστατικό του αίματος και των κυττάρων.
- Βοηθά στη λίπανση αρθρώσεων και ιστών.
Πόσο νερό χρειαζόμαστε πραγματικά κάθε ημέρα;
Δεν υπάρχει μία ποσότητα που να είναι ιδανική για όλους. Οι ανάγκες επηρεάζονται από το μέγεθος του σώματος, την ηλικία, τη δραστηριότητα, τη διατροφή, τη θερμοκρασία, την εγκυμοσύνη, τον θηλασμό και την κατάσταση της υγείας.
Οι National Academies των ΗΠΑ έχουν ορίσει ως ενδεικτική επαρκή πρόσληψη συνολικού νερού περίπου:
- 2,7 λίτρα ημερησίως για ενήλικες γυναίκες.
- 3,7 λίτρα ημερησίως για ενήλικες άνδρες.
Οι ποσότητες αυτές όμως δεν αφορούν μόνο το νερό που πίνουμε. Περιλαμβάνουν το νερό από όλα τα ροφήματα και από τις τροφές.
Στα δεδομένα πάνω στα οποία βασίστηκαν αυτές οι συστάσεις, περίπου το ένα πέμπτο του συνολικού νερού προερχόταν από τα τρόφιμα. Οι τιμές επίσης δεν πρέπει να θεωρούνται υποχρεωτικός καθημερινός στόχος για κάθε υγιή άνθρωπο.
Ποιες τροφές συμβάλλουν περισσότερο στην ενυδάτωση;
Πολλά φρούτα και λαχανικά αποτελούνται σε μεγάλο βαθμό από νερό. Παράλληλα προσφέρουν βιταμίνες, μέταλλα, φυτικές ίνες και άλλα θρεπτικά συστατικά.
Καλές επιλογές είναι:
- Αγγούρι
- Ντομάτα
- Μαρούλι
- Κολοκυθάκι
- Σέλινο
- Καρπούζι και πεπόνι
- Φράουλες
- Πορτοκάλια και άλλα εσπεριδοειδή
- Ροδάκινα και βερίκοκα
- Γιαούρτι
Δεν χρειάζεται να επιλέγετε μια τροφή επειδή έχει ελάχιστα περισσότερο νερό από κάποια άλλη. Η ποικιλία φρούτων και λαχανικών μέσα στην ημέρα είναι πιο σημαντική από το να αναζητούμε το τρόφιμο με το υψηλότερο ποσοστό νερού.
Ποια ροφήματα μας ενυδατώνουν;
Το νερό παραμένει η πιο απλή επιλογή για καθημερινή ενυδάτωση, επειδή δεν περιέχει ζάχαρη ή θερμίδες και είναι εύκολα διαθέσιμο.
Δεν είναι όμως το μοναδικό ρόφημα που συνεισφέρει στα υγρά της ημέρας. Τσάι, καφές, γάλα και άλλα ροφήματα περιέχουν επίσης σημαντική ποσότητα νερού.
Χρήσιμες επιλογές μπορούν να είναι:
- Νερό
- Ανθρακούχο νερό χωρίς ζάχαρη
- Τσάι και αφεψήματα χωρίς πολλή ζάχαρη
- Γάλα
- Νερό αρωματισμένο με λεμόνι, δυόσμο ή φρούτα χωρίς προσθήκη ζάχαρης
Οι χυμοί περιέχουν επίσης νερό, αλλά έχουν περισσότερα ελεύθερα σάκχαρα και λιγότερες φυτικές ίνες από το ολόκληρο φρούτο. Γι’ αυτό δεν χρειάζεται να αποτελούν την κύρια πηγή καθημερινής ενυδάτωσης.
Ο καφές αφυδατώνει;
Ένας από τους πιο διαδεδομένους μύθους είναι ότι κάθε φλιτζάνι καφέ πρέπει να «αντισταθμίζεται» με επιπλέον νερό επειδή προκαλεί αφυδάτωση.
Η καφεΐνη έχει ήπια διουρητική δράση και σε υψηλές δόσεις μπορεί προσωρινά να αυξήσει την παραγωγή ούρων. Ωστόσο, ο καφές αποτελεί κυρίως νερό και σε συνηθισμένες ποσότητες εξακολουθεί να συνεισφέρει στην ημερήσια πρόσληψη υγρών.
Μελέτες σε ανθρώπους που καταναλώνουν τακτικά καφέ δεν έχουν δείξει ότι η μέτρια κατανάλωσή του προκαλεί σημαντική αφυδάτωση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αντικαταστήσουμε το νερό με καφέ. Σημαίνει απλώς ότι ένα ή δύο συνηθισμένα φλιτζάνια δεν «ακυρώνουν» την ενυδάτωσή μας.
Τι γίνεται με το αλάτι και την ενυδάτωση;
Το νάτριο είναι απαραίτητος ηλεκτρολύτης και συμμετέχει στη ρύθμιση των υγρών του οργανισμού. Δεν είναι επομένως σωστό να θεωρούμε ότι κάθε αλμυρή τροφή μας «αφυδατώνει» άμεσα.
Από την άλλη πλευρά, η πολύ υψηλή πρόσληψη νατρίου δεν είναι επιθυμητή και συνδέεται κυρίως με αύξηση της αρτηριακής πίεσης και του καρδιαγγειακού κινδύνου.
Για τους περισσότερους ανθρώπους που τρώνε κανονικά, οι ηλεκτρολύτες που χρειάζεται ο οργανισμός λαμβάνονται εύκολα μέσα από μια ισορροπημένη διατροφή.
Τι είναι οι ηλεκτρολύτες και πότε τους χρειαζόμαστε;
Οι ηλεκτρολύτες είναι μεταλλικά στοιχεία που έχουν ηλεκτρικό φορτίο όταν βρίσκονται διαλυμένα στα υγρά του σώματος. Ανάμεσά τους είναι το νάτριο, το κάλιο, το χλώριο, το μαγνήσιο και το ασβέστιο.
Παίζουν σημαντικό ρόλο στη λειτουργία των νεύρων και των μυών και στη διατήρηση της ισορροπίας των υγρών.
Με τον ιδρώτα χάνουμε κυρίως νερό και νάτριο, μαζί με μικρότερες ποσότητες άλλων ηλεκτρολυτών. Το πόσο χάνει κάθε άνθρωπος διαφέρει σημαντικά.
Χρειάζεται ηλεκτρολυτικό ποτό μετά από κάθε προπόνηση;
Όχι. Για μια συνηθισμένη προπόνηση μικρής ή μέτριας διάρκειας, ειδικά όταν δεν κάνει υπερβολική ζέστη, το νερό και ένα φυσιολογικό γεύμα μετά την άσκηση είναι συνήθως αρκετά.
Ροφήματα με ηλεκτρολύτες και υδατάνθρακες μπορεί να είναι πιο χρήσιμα όταν:
- η άσκηση διαρκεί πολλή ώρα,
- υπάρχει πολύ έντονη εφίδρωση,
- η προπόνηση γίνεται σε ζεστό ή πολύ υγρό περιβάλλον,
- υπάρχουν διαδοχικές προπονήσεις με μικρό χρόνο αποκατάστασης,
- έχει χαθεί σημαντική ποσότητα υγρών μέσω του ιδρώτα.
Δεν υπάρχει λόγος ένας καθιστικός άνθρωπος να πίνει καθημερινά αθλητικά ποτά μόνο και μόνο επειδή περιέχουν «ηλεκτρολύτες».
Πώς να ενυδατώνεστε όταν γυμνάζεστε;
Οι ανάγκες κατά την άσκηση είναι πολύ προσωπικές. Δύο άνθρωποι που κάνουν την ίδια προπόνηση μπορεί να ιδρώνουν με εντελώς διαφορετικό ρυθμό.
Ο στόχος δεν είναι να πίνουμε όσο περισσότερο γίνεται. Είναι να περιορίζουμε τις μεγάλες απώλειες υγρών χωρίς να καταναλώνουμε υπερβολικές ποσότητες.
- Πριν από την άσκηση: ξεκινήστε την προπόνηση φυσιολογικά ενυδατωμένοι.
- Κατά τη διάρκεια: πιείτε ανάλογα με τη δίψα, τη διάρκεια, τη ζέστη και την ποσότητα ιδρώτα.
- Μετά: αναπληρώστε σταδιακά τα υγρά που χάθηκαν και καταναλώστε ένα φυσιολογικό γεύμα.
Σε αθλητές που θέλουν μεγαλύτερη ακρίβεια, η σύγκριση του σωματικού βάρους πριν και μετά την άσκηση μπορεί να δώσει μια πρακτική εικόνα των απωλειών μέσω ιδρώτα.
Μπορούμε να πιούμε υπερβολικά πολύ νερό;
Ναι. Αν και η αφυδάτωση είναι πολύ συχνότερη στην καθημερινότητα, η υπερβολική πρόσληψη νερού μπορεί επίσης να γίνει επικίνδυνη, ιδιαίτερα σε αθλητικές δραστηριότητες μεγάλης διάρκειας.
Η κατανάλωση υγρών σε ποσότητα πολύ μεγαλύτερη από αυτή που μπορεί να αποβάλει ο οργανισμός μπορεί να μειώσει υπερβολικά τη συγκέντρωση νατρίου στο αίμα. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται υπονατριαιμία και μπορεί να είναι σοβαρή.
Για τον λόγο αυτό, η σωστή ενυδάτωση δεν σημαίνει «όσο περισσότερο νερό τόσο καλύτερα».
Πώς καταλαβαίνουμε ότι μπορεί να χρειαζόμαστε περισσότερα υγρά;
Η δίψα αποτελεί έναν σημαντικό φυσικό μηχανισμό που μας ωθεί να πιούμε. Άλλες ενδείξεις ότι μπορεί να μην λαμβάνουμε αρκετά υγρά είναι:
- ξηροστομία,
- έντονη δίψα,
- μικρότερη ποσότητα ούρων,
- πιο σκούρο χρώμα ούρων,
- κούραση ή αδυναμία,
- ζάλη, ιδιαίτερα όταν οι απώλειες υγρών είναι σημαντικές.
Το χρώμα των ούρων μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο ως μια πρόχειρη ένδειξη. Επηρεάζεται επίσης από τροφές, βιταμίνες, φάρμακα και άλλους παράγοντες.
Ένα απλό καθημερινό πλάνο διατροφής για καλύτερη ενυδάτωση
Δεν χρειάζονται ειδικές «ενυδατικές δίαιτες». Μια ισορροπημένη διατροφή με αρκετά φρούτα και λαχανικά και πρόσβαση σε νερό μέσα στην ημέρα καλύπτει τις ανάγκες των περισσότερων υγιών ανθρώπων.
Στο πρωινό
- Γιαούρτι με φρούτα και βρώμη.
- Γάλα ή γιαούρτι μαζί με ένα φρέσκο φρούτο.
- Βρώμη με γάλα και φράουλες ή άλλο φρούτο εποχής.
Στο μεσημεριανό
- Σαλάτα με ντομάτα, αγγούρι και άλλα λαχανικά μαζί με πηγή πρωτεΐνης.
- Όσπρια με σαλάτα.
- Σούπα λαχανικών όταν ταιριάζει στο γεύμα.
Για σνακ
- Καρπούζι ή πεπόνι.
- Πορτοκάλι, ροδάκινο ή άλλο φρούτο εποχής.
- Γιαούρτι με φρούτα.
- Αγγούρι, ντοματίνια ή άλλα λαχανικά.
Το σημαντικό είναι να υπάρχει ποικιλία και όχι να αναζητούμε κάποιο «μαγικό» τρόφιμο που θα ενυδατώσει περισσότερο τον οργανισμό.
Συχνές ερωτήσεις για τη διατροφή και την ενυδάτωση
Πρέπει να πίνω 2,7 ή 3,7 λίτρα νερό κάθε ημέρα;
Όχι απαραίτητα. Οι αριθμοί αυτοί αφορούν το συνολικό νερό που λαμβάνεται από τρόφιμα και ροφήματα και αποτελούν ενδεικτικές τιμές επαρκούς πρόσληψης, όχι υποχρεωτική ποσότητα πόσιμου νερού για κάθε άνθρωπο.
Τα φρούτα μπορούν να αντικαταστήσουν το νερό;
Όχι πλήρως. Συμβάλλουν όμως σημαντικά στη συνολική πρόσληψη νερού και ταυτόχρονα προσφέρουν φυτικές ίνες και θρεπτικά συστατικά.
Ο καφές μετράει στην ημερήσια πρόσληψη υγρών;
Ναι. Ο καφές περιέχει κυρίως νερό και σε συνηθισμένες ποσότητες συνεισφέρει στην ενυδάτωση. Πολύ μεγάλες δόσεις καφεΐνης μπορούν να αυξήσουν προσωρινά τη διούρηση, ειδικά σε ανθρώπους που δεν καταναλώνουν συχνά καφεΐνη.
Χρειάζομαι ηλεκτρολύτες το καλοκαίρι;
Οι περισσότεροι υγιείς άνθρωποι μπορούν να καλύψουν τους ηλεκτρολύτες μέσα από κανονική διατροφή. Μεγαλύτερη ανάγκη μπορεί να υπάρχει έπειτα από παρατεταμένη έντονη εφίδρωση, πολύωρη άσκηση ή σημαντικές απώλειες υγρών.
Είναι καλύτερο το νερό καρύδας από το νερό;
Το νερό καρύδας περιέχει νερό, κάλιο και άλλα συστατικά, αλλά δεν είναι απαραίτητο για τη σωστή ενυδάτωση. Για τις συνηθισμένες καθημερινές ανάγκες, το απλό νερό παραμένει μια εξαιρετική επιλογή.
Ποιοι πρέπει να είναι πιο προσεκτικοί με τα υγρά;
Άτομα με νεφρική ή καρδιακή νόσο, άνθρωποι που λαμβάνουν διουρητικά ή άλλα φάρμακα που επηρεάζουν τα υγρά και τους ηλεκτρολύτες, καθώς και όσοι έχουν λάβει συγκεκριμένες ιατρικές οδηγίες, δεν πρέπει να αυξάνουν αυθαίρετα το νερό ή τους ηλεκτρολύτες που καταναλώνουν.
Για τους περισσότερους υγιείς ανθρώπους, η σωστή ενυδάτωση είναι τελικά πολύ πιο απλή από όσο συχνά παρουσιάζεται: νερό ανάλογα με τις ανάγκες και τη δίψα, φρούτα και λαχανικά καθημερινά, περισσότερη προσοχή όταν υπάρχει ζέστη ή έντονη άσκηση και ηλεκτρολύτες όταν υπάρχει πραγματικός λόγος να αναπληρωθούν σημαντικές απώλειες.
Πηγές:















