Για χρόνια τα αυγά αντιμετωπίζονταν με καχυποψία λόγω της χοληστερόλης που περιέχει ο κρόκος. Σήμερα η εικόνα είναι πιο σύνθετη: τα αυγά δεν θεωρούνται πλέον ένα τρόφιμο που πρέπει να αποφεύγεται από όλους, αλλά ούτε και υπάρχει λόγος να αγνοούμε εντελώς τη συνολική πρόσληψη χοληστερόλης και κορεσμένων λιπαρών.
Μια τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη που αρχικά παρουσιάστηκε το 2024 και αργότερα δημοσιεύθηκε σε επιστημονικό περιοδικό εξέτασε τι συνέβη όταν άτομα με καρδιαγγειακή νόσο ή αυξημένο κίνδυνο κατανάλωναν τουλάχιστον 12 εμπλουτισμένα αυγά την εβδομάδα.
Τι έδειξε η μελέτη με τα 12 αυγά την εβδομάδα;
Στη μελέτη PROSPERITY συμμετείχαν 140 άτομα ηλικίας 50 ετών και άνω, τα οποία είτε είχαν ήδη εμφανίσει καρδιαγγειακό επεισόδιο είτε είχαν τουλάχιστον δύο σημαντικούς παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου.
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες. Η μία κατανάλωνε τουλάχιστον 12 εμπλουτισμένα αυγά την εβδομάδα, ενώ η δεύτερη λιγότερα από δύο αυγά την εβδομάδα.
Μετά από τέσσερις μήνες, οι ερευνητές δεν διαπίστωσαν στατιστικά σημαντική διαφορά στην LDL, τη λεγόμενη «κακή» χοληστερόλη, ή στην HDL, τη λεγόμενη «καλή» χοληστερόλη, ανάμεσα στις δύο ομάδες.
Με απλά λόγια, η μεγάλη κατανάλωση των συγκεκριμένων εμπλουτισμένων αυγών δεν φάνηκε να επιδεινώνει τα επίπεδα χοληστερόλης μέσα στο διάστημα που εξετάστηκε.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε τελικά σε επιστημονικό περιοδικό
Όταν τα πρώτα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο του American College of Cardiology τον Απρίλιο του 2024, η εργασία δεν είχε ακόμη αξιολογηθεί και δημοσιευθεί σε επιστημονικό περιοδικό.
Αυτό άλλαξε λίγους μήνες αργότερα. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο American Heart Journal, με ηλεκτρονική δημοσίευση τον Οκτώβριο του 2024 και έντυπη έκδοση τον Ιανουάριο του 2025.
Αυτό προσθέτει μεγαλύτερη αξιοπιστία στα αποτελέσματα, αλλά δεν αλλάζει τους βασικούς περιορισμούς της: η μελέτη ήταν σχετικά μικρή και η παρακολούθηση διήρκεσε μόνο τέσσερις μήνες.
Υπήρχαν και ενδείξεις πιθανών οφελών;
Οι ερευνητές παρατήρησαν αριθμητικές βελτιώσεις σε ορισμένους δείκτες, όπως την LDL, την apoB και την αντίσταση στην ινσουλίνη. Σε ορισμένες υποομάδες εμφανίστηκαν επίσης ενδείξεις καλύτερου λιπιδαιμικού προφίλ.
Οι διαφορές όμως δεν ήταν αρκετές ώστε να θεωρηθούν αποδεδειγμένα οφέλη. Οι ίδιοι οι ερευνητές χαρακτήρισαν τα ευρήματα αυτά ως ενδείξεις που χρειάζονται επιβεβαίωση από μεγαλύτερες μελέτες.
Επομένως, η σωστή ανάγνωση δεν είναι ότι «τα 12 αυγά βελτιώνουν την καρδιά», αλλά ότι στη συγκεκριμένη δοκιμή δεν προκάλεσαν την επιδείνωση της χοληστερόλης που πολλοί θα περίμεναν.
Γιατί χρησιμοποιήθηκαν εμπλουτισμένα αυγά;
Στη μελέτη δεν χρησιμοποιήθηκαν οποιαδήποτε αυγά, αλλά εμπλουτισμένα αυγά. Αυτού του τύπου τα προϊόντα μπορούν, ανάλογα με τη διατροφή των ορνίθων, να περιέχουν μεγαλύτερες ποσότητες ορισμένων θρεπτικών συστατικών, όπως ωμέγα-3 λιπαρά οξέα ή βιταμίνες.
Αυτό είναι σημαντικό επειδή δεν μπορούμε να υποθέσουμε αυτόματα ότι κάθε αποτέλεσμα της συγκεκριμένης μελέτης ισχύει με τον ίδιο ακριβώς τρόπο για οποιοδήποτε είδος αυγού.
Αυξάνουν τελικά τα αυγά τη χοληστερόλη;
Η διατροφική χοληστερόλη μπορεί να επηρεάζει την LDL χοληστερόλη, αλλά η επίδραση διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο. Παράλληλα, τα κορεσμένα λιπαρά έχουν πολύ σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση της LDL.
Γι’ αυτό η σύγχρονη διατροφική προσέγγιση δεν επικεντρώνεται μόνο στο πόσα αυγά τρώει κάποιος, αλλά στο σύνολο της διατροφής του.
Για παράδειγμα, δύο βραστά αυγά μαζί με λαχανικά, όσπρια ή ψωμί ολικής άλεσης αποτελούν ένα πολύ διαφορετικό γεύμα από αυγά που σερβίρονται καθημερινά μαζί με μπέικον, λουκάνικα, βούτυρο και άλλα τρόφιμα πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά και αλάτι.
Τι δείχνουν οι μεγαλύτερες μελέτες;
Μεγάλη συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο BMJ το 2020 εξέτασε δεδομένα από περισσότερους από 1,7 εκατομμύρια ανθρώπους.
Συνολικά, η κατανάλωση περίπου ενός επιπλέον αυγού την ημέρα δεν συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου. Ωστόσο, οι μελέτες δεν ήταν όλες ίδιες και υπήρχαν διαφορές μεταξύ πληθυσμών και γεωγραφικών περιοχών.
Γι’ αυτό δεν είναι ακριβές να λέμε ότι «όλες οι έρευνες αθωώνουν τα αυγά». Η συνολική εικόνα είναι περισσότερο καθησυχαστική από ό,τι πριν από μερικές δεκαετίες, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν ομάδες στις οποίες χρειάζεται περισσότερη προσοχή.
Μπορούμε να τρώμε ένα αυγό κάθε μέρα;
Για έναν κατά τα άλλα υγιή άνθρωπο, ένα ολόκληρο αυγό την ημέρα μπορεί γενικά να ενταχθεί σε ένα ισορροπημένο διατροφικό πρότυπο.
Τα αυγά είναι καλή πηγή πρωτεΐνης και προσφέρουν χολίνη, βιταμίνη Β12, σελήνιο και άλλα θρεπτικά συστατικά. Ο κρόκος περιέχει τη μεγαλύτερη ποσότητα χοληστερόλης, αλλά περιέχει επίσης μεγάλο μέρος των βιταμινών και άλλων χρήσιμων συστατικών του αυγού.
Δεν υπάρχει επομένως λόγος για έναν υγιή άνθρωπο να πετάει συστηματικά όλους τους κρόκους μόνο και μόνο επειδή περιέχουν χοληστερόλη.
Τι ισχύει αν έχουμε υψηλή LDL ή καρδιοπάθεια;
Εδώ οι γενικοί κανόνες δεν αρκούν. Άτομα με υψηλή LDL, οικογενή υπερχοληστερολαιμία, διαβήτη, εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο ή άλλους σημαντικούς παράγοντες κινδύνου χρειάζονται πιο εξατομικευμένη διατροφική καθοδήγηση.
Σε αυτές τις περιπτώσεις έχει μεγαλύτερη σημασία το σύνολο της διατροφής: πόσα κορεσμένα λιπαρά καταναλώνονται, πόσα λαχανικά, όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης υπάρχουν στη διατροφή και ποιες είναι οι υπόλοιπες πηγές πρωτεΐνης.
Η απόφαση για το πόσα αυγά είναι κατάλληλα δεν χρειάζεται να βασίζεται σε έναν ίδιο αριθμό για όλους.
Με τι συνοδεύουμε τα αυγά έχει μεγάλη σημασία
Ένα από τα προβλήματα στις παλαιότερες παρατηρητικές μελέτες ήταν ότι οι άνθρωποι που έτρωγαν πολλά αυγά συχνά κατανάλωναν παράλληλα μπέικον, λουκάνικα, βούτυρο, επεξεργασμένο κρέας και άλλα τρόφιμα που μπορούν να επιβαρύνουν την καρδιαγγειακή υγεία.
Έτσι είναι δύσκολο να απομονωθεί η επίδραση του ίδιου του αυγού από το συνολικό διατροφικό πρότυπο.
Σε μια καρδιοπροστατευτική διατροφή, τα αυγά μπορούν να συνδυάζονται με λαχανικά, ελαιόλαδο, όσπρια, ψωμί ολικής άλεσης ή άλλες τροφές που ταιριάζουν περισσότερο στο μεσογειακό πρότυπο.
Τι αξίζει τελικά να κρατήσετε;
Τα αυγά δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζονται ως «απαγορευμένη» τροφή μόνο και μόνο επειδή περιέχουν χοληστερόλη. Η σύγχρονη έρευνα δείχνει ότι μπορούν να αποτελούν μέρος μιας υγιεινής διατροφής και ότι για τους περισσότερους υγιείς ανθρώπους η μέτρια κατανάλωση δεν φαίνεται να αυξάνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Η μελέτη PROSPERITY προσθέτει ακόμη ένα ενδιαφέρον στοιχείο: ακόμη και τουλάχιστον 12 εμπλουτισμένα αυγά την εβδομάδα δεν επιδείνωσαν σημαντικά την LDL ή την HDL σε άτομα με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο μέσα σε τέσσερις μήνες.
Αυτό όμως δεν αποτελεί σύσταση να αρχίσουμε όλοι να τρώμε 12 ή περισσότερα αυγά την εβδομάδα. Το σημαντικότερο παραμένει το συνολικό διατροφικό πρότυπο, η ποσότητα κορεσμένων λιπαρών και οι προσωπικοί παράγοντες κινδύνου.
Όποιος έχει υψηλή χοληστερόλη, καρδιοπάθεια, διαβήτη ή λαμβάνει θεραπεία για τη χοληστερόλη καλό είναι να συζητήσει με τον γιατρό ή τον διαιτολόγο του για την ποσότητα αυγών που ταιριάζει στη δική του περίπτωση.
Πηγές:












