Υπάρχουν φορές που κάνουμε υπομονή περισσότερο απ’ όσο αντέχουμε. Δίνουμε δεύτερες ευκαιρίες, δικαιολογούμε συμπεριφορές, αναβάλλουμε δύσκολες αποφάσεις και συνεχίζουμε να λέμε στον εαυτό μας ότι «λίγο ακόμη» μπορούμε να το αντέξουμε.
Κάποια στιγμή όμως μπορεί να έρθει ένα εσωτερικό «αρκετά». Όχι απαραίτητα σαν ξέσπασμα, αλλά σαν μια ήρεμη συνειδητοποίηση ότι κάτι χρειάζεται να αλλάξει. Μέχρι εδώ η ανοχή. Μέχρι εδώ η υπομονή. Από εδώ και πέρα χρειάζονται όρια.
Πότε η υπομονή παύει να μας κάνει καλό;
Η υπομονή είναι σημαντική στις σχέσεις, στη δουλειά και γενικότερα στη ζωή. Μας βοηθά να μη βγάζουμε βιαστικά συμπεράσματα και να δίνουμε χρόνο σε ανθρώπους και καταστάσεις.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να ανεχόμαστε τα πάντα. Υπάρχουν καταστάσεις που επαναλαμβάνονται, μας κουράζουν ή μας κάνουν να αισθανόμαστε ότι οι ανάγκες και τα όριά μας δεν έχουν καμία σημασία.
Εκεί χρειάζεται να αναρωτηθούμε αν η υπομονή εξακολουθεί να υπηρετεί κάτι ουσιαστικό ή αν έχει μετατραπεί σε έναν τρόπο να αποφεύγουμε μια δύσκολη απόφαση.
Το «αρκετά» δεν σημαίνει απαραίτητα ότι φεύγεις
Όταν ακούμε τη φράση «μέχρι εδώ», είναι εύκολο να σκεφτούμε έναν χωρισμό, μια παραίτηση ή μια οριστική απομάκρυνση. Όμως το να βάλεις ένα όριο δεν σημαίνει πάντα ότι πρέπει να κόψεις κάθε δεσμό.
Μπορεί να σημαίνει ότι λες καθαρά τι σε ενοχλεί. Ότι σταματάς να αναλαμβάνεις υποχρεώσεις που δεν σου αναλογούν. Ότι ζητάς περισσότερο σεβασμό ή ότι αρνείσαι μια συμπεριφορά που μέχρι εκείνη τη στιγμή ανεχόσουν.
Μερικές φορές μια σχέση μπορεί να αλλάξει όταν τα όρια ειπωθούν ξεκάθαρα. Άλλες φορές μπορεί να διαπιστώσεις ότι τίποτα δεν αλλάζει. Το σημαντικό είναι να μην αντιμετωπίζεις την ανοχή σαν υποχρέωση χωρίς τέλος.
Γιατί είναι τόσο δύσκολο να βάλουμε όρια;
Πολλοί άνθρωποι φοβούνται ότι ένα «όχι» θα απογοητεύσει κάποιον. Άλλοι θέλουν να αποφύγουν μια σύγκρουση ή ανησυχούν ότι θα θεωρηθούν εγωιστές, αχάριστοι ή δύσκολοι.
Υπάρχει επίσης η δύναμη της συνήθειας. Όταν για πολύ καιρό έχουμε μάθει να προσαρμοζόμαστε στις ανάγκες των άλλων, η στιγμή που αρχίζουμε να εκφράζουμε και τις δικές μας μπορεί να μοιάζει παράξενη.
Το όριο όμως δεν είναι απαραίτητα επίθεση προς τον άλλον. Μπορεί να είναι μια απλή και καθαρή δήλωση για το τι δεχόμαστε, τι δεν δεχόμαστε και τι χρειαζόμαστε για να συνεχίσουμε μια σχέση ή μια κατάσταση.
Πριν πεις «μέχρι εδώ», δες τι πραγματικά σε ενοχλεί
Μια σημαντική απόφαση είναι καλύτερο να μην βασίζεται μόνο σε μια κακή ημέρα ή σε έναν στιγμιαίο θυμό. Αξίζει να εξετάσεις αν υπάρχει ένα σταθερό μοτίβο που επαναλαμβάνεται.
Μπορείς να αναρωτηθείς:
- Το ίδιο πρόβλημα συμβαίνει ξανά και ξανά;
- Έχω εξηγήσει καθαρά τι με ενοχλεί;
- Οι ανάγκες και τα όριά μου γίνονται σεβαστά;
- Υπάρχει πραγματική προσπάθεια να αλλάξει η κατάσταση;
- Παραμένω επειδή το θέλω ή κυρίως επειδή φοβάμαι την αλλαγή;
Οι απαντήσεις δεν παίρνουν την απόφαση για εμάς. Μπορούν όμως να μας βοηθήσουν να ξεχωρίσουμε μια προσωρινή δυσκολία από μια κατάσταση που έχει γίνει μόνιμη.
Το δύσκολο κομμάτι έρχεται συχνά μετά την απόφαση
Το να πεις «αρκετά» μπορεί να φέρει ανακούφιση, αλλά δεν σημαίνει ότι όλα γίνονται αμέσως εύκολα. Μπορεί να ακολουθήσουν αμφιβολίες, ενοχές ή φόβος ότι πήρες λάθος απόφαση.
Αυτό συμβαίνει ιδιαίτερα όταν αλλάζεις έναν ρόλο που είχες για χρόνια. Αν ήσουν πάντα εκείνος που υποχωρούσε, που βοηθούσε ή που απέφευγε τις συγκρούσεις, οι άνθρωποι γύρω σου μπορεί να χρειαστούν χρόνο για να συνηθίσουν τα νέα σου όρια.
Και εσύ ο ίδιος μπορεί να χρειαστείς χρόνο. Το γεγονός ότι μια απόφαση είναι δύσκολη δεν σημαίνει από μόνο του ότι είναι λάθος. Αντίστοιχα, το γεγονός ότι μια απόφαση σε ανακουφίζει δεν σημαίνει αυτομάτως ότι είναι σωστή. Χρειάζεται να τη βλέπεις μέσα στο σύνολο της κατάστασης.
Να βάζεις τον εαυτό σου πρώτο δεν σημαίνει να αγνοείς τους άλλους
Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην αυτοφροντίδα και στην αδιαφορία. Το να προστατεύεις τα όριά σου δεν σημαίνει ότι οι ανάγκες των άλλων παύουν να έχουν σημασία.
Στις περισσότερες σχέσεις χρειάζεται ισορροπία. Κάποιες φορές θα κάνουμε πίσω εμείς και κάποιες φορές ο άλλος. Θα υπάρξουν συμβιβασμοί, δύσκολες περίοδοι και υποχρεώσεις που δεν μας ενθουσιάζουν.
Το πρόβλημα δημιουργείται όταν ο συμβιβασμός γίνεται μόνιμα μονόπλευρος. Όταν ένας άνθρωπος δίνει διαρκώς και ο άλλος θεωρεί αυτή την προσφορά δεδομένη, τότε ίσως χρειάζεται μια ειλικρινής επανεξέταση της σχέσης.
Μερικές φορές το «αρκετά» είναι απλώς μια νέα αρχή
Το πιο σημαντικό ίσως δεν είναι η ίδια η λέξη, αλλά αυτό που ακολουθεί. Το «αρκετά» μπορεί να σημαίνει ότι αρχίζεις να ακούς περισσότερο τις ανάγκες σου, να ξεκαθαρίζεις τις προτεραιότητές σου και να αποφασίζεις πιο συνειδητά πού θέλεις να δίνεις τον χρόνο και την ενέργειά σου.
Δεν χρειάζεται κάθε αλλαγή να είναι θεαματική. Μπορεί να αρχίσει με ένα «όχι» εκεί όπου παλιότερα έλεγες πάντα «ναι». Με μια δύσκολη συζήτηση που ανέβαλλες. Με περισσότερο χρόνο για κάτι που έχει σημασία για εσένα.
Και ίσως τελικά αυτό να σημαίνει πραγματικά το «μέχρι εδώ». Όχι ότι σταματάς να αγαπάς, να προσπαθείς ή να κάνεις υπομονή, αλλά ότι καταλαβαίνεις πως και η υπομονή χρειάζεται όρια.
Δεν είναι ανάγκη να αντέχουμε τα πάντα για να αποδείξουμε ότι είμαστε δυνατοί. Μερικές φορές δύναμη είναι να γνωρίζουμε πότε αξίζει να συνεχίσουμε και πότε έχει έρθει η ώρα να πούμε, ήρεμα και καθαρά, «αρκετά».















