Μια μητέρα εξομολογείται ότι οι συνθήκες της ζωής της δεν της επιτρέπουν να φροντίσει όπως θα ήθελε το 10 μηνών παιδί της και αναρωτιέται πού μπορεί να απευθυνθεί ώστε να εξεταστεί το ενδεχόμενο υιοθεσίας.
Πρόκειται για μια εξαιρετικά σοβαρή απόφαση, η οποία δεν μπορεί να γίνει με μια απλή ιδιωτική συμφωνία ανάμεσα στη φυσική οικογένεια και σε ανθρώπους που επιθυμούν να αποκτήσουν παιδί. Στην Ελλάδα η υιοθεσία ανηλίκου ολοκληρώνεται μόνο μέσα από τη νόμιμη διαδικασία και με δικαστική απόφαση.
Η ιστορία της μητέρας
«Έχω ένα αγοράκι 10 μηνών. Οι συνθήκες της ζωής μου δεν είναι κατάλληλες για ένα παιδί και δεν μπορώ να υποστηρίξω το μεγάλωμά του.
Πιστεύω ότι το καλύτερο για εκείνο θα ήταν να μεγαλώσει σε μια οικογένεια που θα μπορεί να του προσφέρει ασφάλεια και φροντίδα. Θα μπορούσε να είναι ένα ζευγάρι ή ακόμη και ένας άνθρωπος που επιθυμεί να μεγαλώσει ένα παιδί μόνος του.
Δεν γνωρίζω όμως πού πρέπει να απευθυνθώ και ποια είναι η νόμιμη διαδικασία».
Τι σημαίνει νομικά η υιοθεσία;
Η υιοθεσία ανηλίκου είναι μια δικαστική πράξη με την οποία δημιουργείται πλήρης νομική σχέση γονέα και παιδιού μεταξύ του ανηλίκου και του θετού γονέα ή των θετών γονέων.
Μετά την ολοκλήρωση της υιοθεσίας, οι θετοί γονείς αποκτούν τη γονική μέριμνα και το παιδί αποκτά τη νομική θέση τέκνου της νέας οικογένειας.
Βασική αρχή σε κάθε περίπτωση είναι ότι η υιοθεσία πρέπει να γίνεται προς το συμφέρον του παιδιού.
Μπορεί ένας γονέας να βρει μόνος του οικογένεια για το παιδί;
Δεν επιτρέπεται μια ανεπίσημη συμφωνία του τύπου «δίνω το παιδί σε μια οικογένεια» χωρίς τις προβλεπόμενες διαδικασίες.
Υπάρχει δυνατότητα απευθείας συνεννόησης μεταξύ των φυσικών γονέων και συγκεκριμένων υποψήφιων θετών γονέων, όμως οι τελευταίοι πρέπει να έχουν προηγουμένως ελεγχθεί ως προς την καταλληλότητά τους και να είναι εγγεγραμμένοι στο Εθνικό Μητρώο Υποψήφιων Θετών Γονέων.
Η τελική απόφαση δεν λαμβάνεται από τους φυσικούς γονείς ούτε από τους υποψήφιους θετούς γονείς, αλλά από το δικαστήριο, αφού εξεταστούν οι νόμιμες προϋποθέσεις και το συμφέρον του παιδιού.
Πού πρέπει να απευθυνθεί μια μητέρα που σκέφτεται την υιοθεσία;
Η ασφαλέστερη και νόμιμη πρώτη κίνηση είναι να απευθυνθεί σε αρμόδια κοινωνική υπηρεσία.
Μπορεί να ζητήσει ενημέρωση από:
- την κοινωνική υπηρεσία του δήμου ή της περιφέρειάς της,
- αρμόδια υπηρεσία παιδικής προστασίας,
- τις υπηρεσίες που λειτουργούν στο πλαίσιο του Εθνικού Συστήματος Υιοθεσίας και Αναδοχής,
- δικηγόρο με εμπειρία στο οικογενειακό δίκαιο.
Η κοινωνική υπηρεσία μπορεί να εξηγήσει τι επιλογές υπάρχουν και ποια βήματα απαιτούνται σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση.
Χρειάζεται συναίνεση των φυσικών γονέων;
Κατά κανόνα, για την υιοθεσία ανηλίκου απαιτείται η συναίνεση των φυσικών γονέων ενώπιον του δικαστηρίου.
Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου η συναίνεση του ενός γονέα μπορεί να μην απαιτείται, για παράδειγμα όταν έχει εκπέσει από τη γονική μέριμνα ή όταν για συγκεκριμένο νομικό λόγο αδυνατεί να συναινέσει.
Σε ειδικές περιπτώσεις το δικαστήριο μπορεί επίσης να αναπληρώσει τη συναίνεση που λείπει, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Το αν η μητέρα μπορεί να συναινέσει μόνη της εξαρτάται επομένως από τη νομική κατάσταση του παιδιού και από το αν υπάρχει πατέρας που έχει αναγνωρίσει το παιδί και ασκεί γονική μέριμνα. Αυτό πρέπει να εξετάζεται εξατομικευμένα από νομικό.
Ποιοι μπορούν να υιοθετήσουν;
Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση για την υιοθεσία ανηλίκων, μπορούν να γίνουν υποψήφιοι θετοί γονείς άγαμα, έγγαμα ή διαζευγμένα άτομα, καθώς και ζευγάρια που πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Ως βασικός κανόνας, ο υποψήφιος θετός γονέας πρέπει να είναι από 30 έως 60 ετών και η διαφορά ηλικίας με το παιδί να βρίσκεται μέσα στα όρια που προβλέπει η νομοθεσία.
Πέρα από την ηλικία, εξετάζονται μεταξύ άλλων:
- η σωματική και ψυχική υγεία,
- η σταθερότητα του οικογενειακού περιβάλλοντος,
- η ικανότητα φροντίδας του παιδιού,
- η προσωπικότητα και η συναισθηματική ωριμότητα,
- η ύπαρξη ή μη συγκεκριμένων ποινικών καταδικών.
Οι υποψήφιοι περνούν επίσης κοινωνική έρευνα και εκπαίδευση πριν εγγραφούν στο Εθνικό Μητρώο Υποψήφιων Θετών Γονέων.
Μπορεί να υιοθετήσει και ένα άτομο μόνο του;
Ναι. Η ελληνική νομοθεσία δεν περιορίζει την υιοθεσία αποκλειστικά σε έγγαμα ζευγάρια.
Ένα άγαμο άτομο μπορεί να αιτηθεί να υιοθετήσει, αρκεί να πληροί τις νόμιμες προϋποθέσεις και το δικαστήριο να κρίνει ότι η συγκεκριμένη υιοθεσία εξυπηρετεί το συμφέρον του παιδιού.
Η διαδικασία είναι μυστική;
Η υιοθεσία ανηλίκου προστατεύεται από κανόνες μυστικότητας και τα προσωπικά στοιχεία δεν δημοσιοποιούνται.
Όταν όμως το παιδί ενηλικιωθεί, έχει το δικαίωμα, εφόσον το επιθυμεί, να αναζητήσει πληροφορίες για τη φυσική του οικογένεια. Οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να το βοηθήσουν σε αυτή τη διαδικασία.
Υπάρχει άλλη λύση εκτός από την υιοθεσία;
Η υιοθεσία είναι μόνιμη νομική μεταβολή και γι’ αυτό δεν πρέπει να θεωρείται η μόνη επιλογή επειδή ένας γονέας περνά μια δύσκολη οικονομική ή προσωπική περίοδο.
Πριν ληφθεί μια οριστική απόφαση, μια κοινωνική υπηρεσία μπορεί να εξετάσει αν υπάρχουν δυνατότητες στήριξης της φυσικής οικογένειας ή άλλες μορφές παιδικής προστασίας.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εξεταστεί και η αναδοχή, η οποία είναι διαφορετικός θεσμός από την υιοθεσία και δεν διακόπτει με τον ίδιο τρόπο τους νομικούς δεσμούς του παιδιού με τη φυσική του οικογένεια.
Τι πρέπει να κάνει πρακτικά ένας γονέας;
Ένας γονέας που αισθάνεται ότι αδυνατεί να συνεχίσει τη φροντίδα του παιδιού του δεν χρειάζεται να προσπαθήσει να βρει μόνος του μια οικογένεια ούτε να προχωρήσει σε ανεπίσημες συμφωνίες.
Το σωστό είναι να ζητήσει άμεσα βοήθεια από κοινωνική υπηρεσία και εξειδικευμένο νομικό, ώστε να ενημερωθεί για όλες τις διαθέσιμες επιλογές και να ακολουθηθεί μια ασφαλής και απολύτως νόμιμη διαδικασία με επίκεντρο το συμφέρον του παιδιού.
Πηγές:
