Έχεις μπει ποτέ σε αεροπλάνο με κοντομάνικο και, λίγα λεπτά μετά την απογείωση, ψάχνεις μια ζακέτα; Είναι μια εμπειρία που γνωρίζουν πολλοί επιβάτες. Το γιατί κάνει κρύο στα αεροπλάνα έχει να κάνει με τον τρόπο που λειτουργεί ο κλιματισμός, τις συνθήκες μέσα στην καμπίνα και τις διαφορετικές ανάγκες των ανθρώπων που ταξιδεύουν.
Η θερμοκρασία δεν ρυθμίζεται για να παγώνουν οι επιβάτες ούτε υπάρχει τεκμηριωμένος κανόνας ότι η ψυχρή καμπίνα αποτρέπει τις λιποθυμίες. Στόχος είναι ένα περιβάλλον που να προσφέρει άνεση και ασφάλεια, αν και αυτό δεν επιτυγχάνεται πάντα για όλους.
Γιατί κάνει κρύο στα αεροπλάνα και ποιος ρυθμίζει τη θερμοκρασία
Τα επιβατικά αεροπλάνα διαθέτουν συστήματα κλιματισμού που ρυθμίζουν τη θερμοκρασία και εξασφαλίζουν την ανανέωση του αέρα στην καμπίνα. Σε πολλά αεροσκάφη υπάρχουν διαφορετικές ζώνες θερμοκρασίας, ώστε το περιβάλλον να προσαρμόζεται στις ανάγκες της πτήσης.
Ανάλογα με τον τύπο του αεροπλάνου, η θερμοκρασία μπορεί να ρυθμίζεται από το πιλοτήριο, ενώ σε ορισμένα μοντέλα το πλήρωμα καμπίνας έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιεί περιορισμένες προσαρμογές. Δεν υπάρχει όμως ένας ενιαίος θερμοστάτης που να προσφέρει την ιδανική θερμοκρασία σε κάθε επιβάτη.
Σύμφωνα με την έρευνα των National Academies για τις θερμοκρασίες στις αεροπορικές καμπίνες, τόσο οι υπερβολικά υψηλές όσο και οι υπερβολικά χαμηλές θερμοκρασίες μπορούν να επηρεάσουν την άνεση, την υγεία και την ασφάλεια επιβατών και πληρώματος.
Επομένως, η πιο σωστή εξήγηση δεν είναι ότι τα αεροπλάνα πρέπει να διατηρούνται κρύα. Η θερμοκρασία ελέγχεται, αλλά η αίσθηση του κρύου διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και δεν είναι πάντα ίδια σε όλα τα σημεία της καμπίνας.
Γιατί ο ένας επιβάτης κρυώνει και ο άλλος ζεσταίνεται
Ένας άνθρωπος που φοράει φούτερ μπορεί να αισθάνεται άνετα, ενώ ο διπλανός του με κοντομάνικο να κρυώνει. Η ενδυμασία, η ηλικία, ο μεταβολισμός, η προσωπική ευαισθησία στο κρύο και η ακινησία επηρεάζουν τη θερμική άνεση.
Όταν καθόμαστε για πολλή ώρα χωρίς να κινούμαστε, παράγουμε λιγότερη θερμότητα από ό,τι όταν περπατάμε. Έτσι, μια θερμοκρασία που αρχικά φαίνεται ευχάριστη μπορεί μετά από αρκετή ώρα να δημιουργήσει αίσθημα κρύου.
Υπάρχει και ένας ακόμη πρακτικός παράγοντας: το μικρό στόμιο εξαερισμού πάνω από το κάθισμα. Αν ο αέρας κατευθύνεται συνεχώς στο πρόσωπο ή στον λαιμό, μπορεί να νιώθουμε πιο έντονα το κρύο, ακόμη και όταν η συνολική θερμοκρασία της καμπίνας είναι σχετικά άνετη.
Αν το ρεύμα σας ενοχλεί, δοκιμάστε να αλλάξετε την κατεύθυνσή του ή να το περιορίσετε, εφόσον το συγκεκριμένο στόμιο επιτρέπει ρύθμιση.
Μπορεί η ζέστη στην καμπίνα να προκαλέσει ζάλη ή λιποθυμία;
Η υπερβολική ζέστη μπορεί να προκαλέσει δυσφορία και να συμβάλει στην εμφάνιση ζάλης ή τάσης για λιποθυμία, ιδιαίτερα σε ανθρώπους που είναι ευάλωτοι σε τέτοια επεισόδια. Όταν το σώμα προσπαθεί να αποβάλει θερμότητα, τα αιμοφόρα αγγεία του δέρματος διαστέλλονται και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να μειωθεί η αρτηριακή πίεση.
Αν συνυπάρχουν παρατεταμένη ορθοστασία, ανεπαρκής πρόσληψη υγρών, άγχος ή ιστορικό λιποθυμιών, η πιθανότητα αδιαθεσίας μπορεί να αυξηθεί. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η χαμηλή θερμοκρασία της καμπίνας αποτελεί αποδεδειγμένο μέτρο πρόληψης της λιποθυμίας.
Η ζάλη κατά τη διάρκεια μιας πτήσης μπορεί να έχει διαφορετικές αιτίες, από το άγχος και τη ναυτία της κίνησης μέχρι προβλήματα υγείας που χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση. Δεν πρέπει επομένως να αποδίδεται αυτόματα στη θερμοκρασία.
Πώς επηρεάζει η πίεση της καμπίνας τον οργανισμό
Τα αεροπλάνα πετούν σε μεγάλα υψόμετρα, όπου η ατμοσφαιρική πίεση είναι πολύ χαμηλότερη από εκείνη στο επίπεδο της θάλασσας. Για να μπορούν οι επιβάτες να ταξιδεύουν με ασφάλεια, η καμπίνα διατηρείται υπό πίεση.
Σύμφωνα με το επιστημονικό υλικό για το περιβάλλον της αεροπορικής καμπίνας, η πίεση κατά την πτήση αντιστοιχεί συνήθως σε υψόμετρο περίπου 6.000 έως 8.000 ποδιών, δηλαδή περίπου 1.800 έως 2.400 μέτρων.
Σε αυτές τις συνθήκες, η διαθέσιμη ποσότητα οξυγόνου που φτάνει στους πνεύμονες ανά αναπνοή είναι μικρότερη σε σύγκριση με το επίπεδο της θάλασσας. Οι περισσότεροι υγιείς επιβάτες το ανέχονται χωρίς σημαντικά προβλήματα, αλλά άνθρωποι με ορισμένα καρδιακά, αναπνευστικά ή αιματολογικά νοσήματα μπορεί να επηρεαστούν περισσότερο.
Η χαμηλότερη πίεση δεν εξηγεί από μόνη της γιατί κάποιος κρυώνει. Πρόκειται για διαφορετικό χαρακτηριστικό του περιβάλλοντος της καμπίνας, που δεν πρέπει να συγχέεται με τη ρύθμιση της θερμοκρασίας.
Γιατί μπορεί να ζαλιστείτε όταν σηκωθείτε απότομα
Μετά από πολλή ώρα καθιστοί, μερικοί άνθρωποι αισθάνονται στιγμιαία ζάλη όταν σηκώνονται. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε προσωρινή πτώση της αρτηριακής πίεσης κατά την αλλαγή της στάσης του σώματος, γνωστή ως ορθοστατική υπόταση.
Γι’ αυτό, όταν επιτρέπεται να κινηθείτε, είναι προτιμότερο να σηκώνεστε σταδιακά. Μπορείτε πρώτα να κινήσετε τους αστραγάλους και τις γάμπες σας και στη συνέχεια να σταθείτε όρθιοι με προσοχή.
Αν αισθανθείτε έντονη ζάλη, μην προσπαθήσετε να περπατήσετε μόνοι σας στον διάδρομο. Παραμείνετε σε ασφαλή θέση και ενημερώστε το πλήρωμα.
Ο ξηρός αέρας της καμπίνας και οι επιπτώσεις του
Ένα χαρακτηριστικό των αεροπορικών ταξιδιών είναι η χαμηλή υγρασία. Σύμφωνα με το αμερικανικό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), η σχετική υγρασία στην καμπίνα κυμαίνεται συνήθως περίπου από 10% έως 20%.
Αυτό εξηγεί γιατί αρκετοί επιβάτες αισθάνονται τα χείλη τους ξηρά, τον λαιμό τους ερεθισμένο ή τα μάτια τους να τσούζουν. Όσοι χρησιμοποιούν φακούς επαφής μπορεί επίσης να παρατηρήσουν μεγαλύτερη ενόχληση.
Ωστόσο, υπάρχει μια διαδεδομένη παρανόηση: η χαμηλή υγρασία δεν σημαίνει ότι η πτήση προκαλεί αναγκαστικά σημαντική αφυδάτωση. Η βρετανική Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας επισημαίνει ότι η επιπλέον απώλεια υγρών λόγω του ξηρού αέρα είναι συνήθως περιορισμένη και δεν αρκεί από μόνη της για να προκαλέσει αφυδάτωση στους περισσότερους υγιείς επιβάτες.
Παρόλα αυτά, η κανονική πρόσληψη νερού παραμένει σημαντική, ιδιαίτερα σε πολύωρα ταξίδια ή όταν υπάρχουν άλλοι παράγοντες που αυξάνουν τις ανάγκες του οργανισμού σε υγρά.
Τι μπορείτε να κάνετε για την ξηρότητα
Πίνετε νερό σύμφωνα με τις ανάγκες σας και αποφύγετε την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, ειδικά σε μεγάλες πτήσεις. Αν τα μάτια σας ξηραίνονται εύκολα, μπορείτε να έχετε μαζί σας κατάλληλες ενυδατικές οφθαλμικές σταγόνες, εφόσον τις χρησιμοποιείτε σύμφωνα με τις οδηγίες τους.
Ένα ενυδατικό προϊόν για τα χείλη μπορεί επίσης να προσφέρει ανακούφιση. Αυτές οι απλές κινήσεις αντιμετωπίζουν την ενόχληση από τον ξηρό αέρα, χωρίς να χρειάζεται να θεωρούμε ότι κάθε σύμπτωμα αποτελεί ένδειξη αφυδάτωσης.
Ποιοι επιβάτες χρειάζονται περισσότερη προσοχή
Για τους περισσότερους υγιείς ανθρώπους, το αεροπορικό ταξίδι είναι ασφαλές. Ορισμένες καταστάσεις υγείας, ωστόσο, μπορεί να κάνουν έναν επιβάτη πιο ευάλωτο στις μεταβολές της πίεσης ή σε επεισόδια αδιαθεσίας.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται άτομα με σοβαρά αναπνευστικά ή καρδιαγγειακά νοσήματα, ορισμένες μορφές αναιμίας ή ιστορικό επαναλαμβανόμενων λιποθυμιών. Όσοι έχουν τέτοια προβλήματα καλό είναι να συζητούν με τον γιατρό τους αν χρειάζονται ειδική προετοιμασία πριν ταξιδέψουν.
Για παράδειγμα, άνθρωποι με σοβαρή αναιμία μπορεί να ανεχθούν δυσκολότερα τη μειωμένη διαθεσιμότητα οξυγόνου στην καμπίνα. Αν θέλετε να κατανοήσετε καλύτερα τη σχέση μεταξύ χαμηλού αιματοκρίτη και υγείας, είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι η αιτία και η βαρύτητα της αναιμίας καθορίζουν τον πραγματικό κίνδυνο.
Επίσης, έγκυες γυναίκες ή άτομα που λαμβάνουν φάρμακα τα οποία επηρεάζουν την αρτηριακή πίεση μπορεί να χρειάζονται εξατομικευμένες οδηγίες, ανάλογα με την κατάσταση της υγείας τους.
Ποια είναι τα προειδοποιητικά σημάδια μιας λιποθυμίας
Πριν από ένα επεισόδιο λιποθυμίας, μπορεί να εμφανιστούν ξαφνική αδυναμία, ζάλη, ναυτία, κρύος ιδρώτας, χλωμάδα, θολή όραση ή βουητό στα αυτιά. Μερικοί άνθρωποι αισθάνονται ότι πρόκειται να χάσουν τις αισθήσεις τους.
Αν σας συμβεί κάτι τέτοιο μέσα στο αεροπλάνο, ενημερώστε αμέσως το πλήρωμα και παραμείνετε σε ασφαλή θέση. Μην προσπαθήσετε να φτάσετε μόνοι σας στην τουαλέτα ή να συνεχίσετε να στέκεστε όρθιοι.
Τι μπορείτε να κάνετε για μια πιο άνετη πτήση
Το πιο πρακτικό μέτρο απέναντι στο κρύο είναι να έχετε μαζί σας μια ελαφριά ζακέτα ή ένα φούτερ. Τα ρούχα σε στρώσεις σάς επιτρέπουν να προσαρμόζεστε στη θερμοκρασία χωρίς να εξαρτάστε αποκλειστικά από τον κλιματισμό.
Πριν ταξιδέψετε, φροντίστε να έχετε φάει κανονικά και να μην είστε εξαντλημένοι από την έλλειψη ύπνου. Κατά τη διάρκεια της πτήσης, πίνετε νερό ανάλογα με τις ανάγκες σας και αποφεύγετε την υπερβολή στο αλκοόλ.
Σε πολύωρες πτήσεις, η ήπια κίνηση βοηθά να περιοριστεί η δυσφορία από την παρατεταμένη ακινησία. Όταν επιτρέπεται από τις συνθήκες της πτήσης, σηκωθείτε για λίγο ή κάντε απλές κινήσεις με τους αστραγάλους και τις γάμπες σας.
Μερικές χρήσιμες συνήθειες είναι οι εξής:
- Έχετε στη χειραποσκευή ένα ελαφρύ πανωφόρι.
- Ρυθμίστε το στόμιο εξαερισμού αν ο αέρας πέφτει απευθείας στο πρόσωπό σας.
- Πίνετε νερό κανονικά, χωρίς να περιμένετε να εμφανιστεί έντονη δίψα.
- Κινείτε τα πόδια σας σε τακτά διαστήματα, ιδιαίτερα στις πολύωρες πτήσεις.
- Σηκώνεστε σταδιακά και μόνο όταν το επιτρέπουν οι οδηγίες του πληρώματος.
- Ενημερώνετε αμέσως τους αεροσυνοδούς αν αισθανθείτε ζάλη, δυσκολία στην αναπνοή ή έντονη αδυναμία.
Τι να κάνετε αν κάποιος αισθανθεί ότι θα λιποθυμήσει
Αν ένας συνεπιβάτης σας αισθανθεί ξαφνικά έντονη ζάλη, το πρώτο βήμα είναι να ειδοποιήσετε αμέσως το πλήρωμα. Οι αεροσυνοδοί μπορούν να οργανώσουν την παροχή βοήθειας σύμφωνα με τις διαδικασίες του αεροσκάφους και να αναζητήσουν ιατρική υποστήριξη όταν χρειάζεται.
Αν το άτομο έχει τις αισθήσεις του, βοηθήστε το να παραμείνει σε ασφαλή θέση ώστε να μην πέσει. Όπου υπάρχει επαρκής χώρος και είναι ασφαλές, η ξαπλωμένη θέση με ελαφρώς ανασηκωμένα πόδια μπορεί να βοηθήσει σε μια απλή προλιποθυμική κατάσταση. Μέσα στην καμπίνα όμως χρειάζεται να ακολουθούνται οι οδηγίες του πληρώματος.
Αν ο άνθρωπος χάσει τις αισθήσεις του, πρέπει να ελεγχθούν άμεσα η ανταπόκριση και η φυσιολογική αναπνοή του. Αν δεν αναπνέει φυσιολογικά, απαιτείται άμεση καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση και χρήση απινιδωτή από κατάλληλα εκπαιδευμένο άτομο, σύμφωνα με τις οδηγίες επείγουσας βοήθειας.
Αν είναι αναίσθητος αλλά αναπνέει φυσιολογικά, πρέπει να διατηρηθεί ανοιχτός ο αεραγωγός του και να ακολουθηθούν οι κατάλληλες οδηγίες πρώτων βοηθειών, συμπεριλαμβανομένης της θέσης ανάνηψης όταν ενδείκνυται. Μη δίνετε νερό, φαγητό ή φάρμακα σε άνθρωπο που δεν έχει πλήρως τις αισθήσεις του.
Πότε η κατάσταση μπορεί να είναι επείγουσα
Η απώλεια συνείδησης δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται πάντοτε σαν μια απλή λιποθυμία. Πόνος στο στήθος, δυσκολία στην αναπνοή, έντονο αίσθημα παλμών, σπασμοί, σοβαρός τραυματισμός ή δυσκολία στην ομιλία και στην κίνηση είναι συμπτώματα που απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Το ίδιο ισχύει όταν το άτομο δεν ανακτά γρήγορα τις αισθήσεις του ή δεν επανέρχεται πλήρως. Η έγκαιρη ενημέρωση του πληρώματος είναι ουσιαστική, καθώς μπορεί να χρειαστεί επείγουσα ιατρική συνδρομή.
Συχνές ερωτήσεις για το κρύο στα αεροπλάνα
Είναι φυσιολογικό να κρυώνω σε κάθε πτήση;
Ναι, αρκετοί επιβάτες αισθάνονται κρύο, ακόμη και όταν η θερμοκρασία της καμπίνας βρίσκεται σε συνηθισμένα επίπεδα. Η ακινησία, τα ελαφριά ρούχα και το ρεύμα αέρα από τον εξαερισμό μπορούν να κάνουν την αίσθηση πιο έντονη.
Κρατούν τα αεροπλάνα κρύα για να μη λιποθυμούν οι επιβάτες;
Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να υποστηρίζουν ότι αυτός είναι ο σκοπός της ρύθμισης της θερμοκρασίας. Ο κλιματισμός έχει ως βασικό στόχο τη διατήρηση κατάλληλων συνθηκών στην καμπίνα. Η υπερβολική ζέστη μπορεί να συμβάλει σε αδιαθεσία, αλλά και το έντονο κρύο μπορεί να προκαλέσει δυσφορία.
Γιατί ξεραίνονται τα μάτια και ο λαιμός στο αεροπλάνο;
Η σχετική υγρασία της καμπίνας είναι συνήθως χαμηλή, περίπου 10% έως 20%. Αυτό μπορεί να προκαλέσει ξηρότητα στα μάτια, στα χείλη και στους βλεννογόνους, χωρίς να σημαίνει απαραίτητα ότι ο οργανισμός έχει αφυδατωθεί.
Μπορώ να ζητήσω να αυξηθεί η θερμοκρασία;
Μπορείτε να ενημερώσετε το πλήρωμα αν αισθάνεστε υπερβολικό κρύο ή ζέστη. Η δυνατότητα προσαρμογής εξαρτάται από τον τύπο του αεροσκάφους, τα διαθέσιμα συστήματα και τις συνθήκες της πτήσης, επομένως δεν είναι πάντα εφικτή μια άμεση αλλαγή.
Τι πρέπει να κάνω αν φοβάμαι ότι θα λιποθυμήσω;
Αν έχετε ιστορικό λιποθυμιών, ιδιαίτερα όταν η αιτία τους δεν έχει διευκρινιστεί, ζητήστε ιατρική συμβουλή πριν ταξιδέψετε. Αν αισθανθείτε ζάλη κατά τη διάρκεια της πτήσης, παραμείνετε σε ασφαλή θέση και ενημερώστε αμέσως το πλήρωμα.
Το κρύο στην καμπίνα δεν είναι πάντα θέμα θερμοκρασίας
Η αίσθηση του κρύου μέσα σε ένα αεροπλάνο εξαρτάται από περισσότερους παράγοντες απ’ όσους φανταζόμαστε. Ο κλιματισμός, η κυκλοφορία του αέρα, η ακινησία και οι προσωπικές μας ανάγκες καθορίζουν το πόσο άνετα αισθανόμαστε κατά τη διάρκεια της πτήσης.
Η δροσερή καμπίνα δεν αποτελεί εγγύηση προστασίας από τη λιποθυμία, ούτε όμως το αίσθημα κρύου σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα. Μια ζακέτα, κανονική ενυδάτωση και λίγη κίνηση όταν επιτρέπεται αρκούν συχνά για μεγαλύτερη άνεση. Και αν εμφανιστεί πραγματική αδιαθεσία, η σημαντικότερη κίνηση είναι να ενημερώσετε έγκαιρα το πλήρωμα.
Πηγές:
