Έχετε αγοράσει στη γάτα σας παιχνίδια, ένα όμορφο κρεβατάκι και ίσως ένα ονυχοδρόμιο, αλλά εκείνη εξακολουθεί να γρατζουνάει τον καναπέ; Είναι μια κατάσταση που γνωρίζουν πολλοί ιδιοκτήτες γατών. Το πιο παράξενο είναι ότι η γάτα μπορεί να επιμένει στο ίδιο έπιπλο, ακόμη κι όταν έχει πολλές άλλες επιλογές μέσα στο σπίτι.
Η εξήγηση δεν είναι ότι θέλει να σας εκνευρίσει ή να καταστρέψει τα πράγματά σας. Το ξύσιμο είναι μια φυσική συμπεριφορά που εξυπηρετεί σημαντικές ανάγκες της γάτας, από τη φροντίδα των νυχιών μέχρι την επικοινωνία με το περιβάλλον της. Αν καταλάβετε γιατί το κάνει, μπορείτε να προστατεύσετε τα έπιπλά σας χωρίς να της στερήσετε αυτή την απαραίτητη συνήθεια.
Γιατί οι γάτες έχουν ανάγκη να γρατζουνάνε;
Το ξύσιμο δεν είναι μια κακή συνήθεια που πρέπει να εξαφανιστεί. Είναι μέρος της φυσιολογικής συμπεριφοράς της γάτας, όπως το παιχνίδι, το τέντωμα και η περιποίηση του τριχώματός της. Ακόμη και οι γάτες που ζουν αποκλειστικά μέσα στο σπίτι διατηρούν αυτή την ανάγκη.
Όταν μια γάτα γρατζουνά μια επιφάνεια, ενεργοποιεί τους μυς των ποδιών, των ώμων και της πλάτης της. Συχνά συνδυάζει το ξύσιμο με ένα μεγάλο τέντωμα, ιδιαίτερα όταν ξυπνά από τον ύπνο της. Γι’ αυτό μπορεί να την παρατηρήσετε να πηγαίνει κατευθείαν στον καναπέ μόλις σηκωθεί από το αγαπημένο της σημείο ξεκούρασης.
Το ξύσιμο μπορεί επίσης να συνδέεται με ενθουσιασμό ή ένταση. Μερικές γάτες γρατζουνάνε περισσότερο όταν περιμένουν το φαγητό τους, όταν βλέπουν τον ιδιοκτήτη τους να επιστρέφει στο σπίτι ή μετά από μια έντονη περίοδο παιχνιδιού. Πρόκειται για μια συμπεριφορά που μπορεί να εξυπηρετεί περισσότερες από μία ανάγκες ταυτόχρονα.
Η γάτα αφήνει το σημάδι της στον χώρο
Ένας από τους βασικούς λόγους που οι γάτες γρατζουνάνε συγκεκριμένες επιφάνειες είναι η σήμανση της περιοχής τους. Στις πατούσες τους υπάρχουν οσμητικοί αδένες που απελευθερώνουν ουσίες όταν έρχονται σε επαφή με αντικείμενα. Παράλληλα, τα νύχια αφήνουν ορατά σημάδια πάνω στην επιφάνεια.
Με αυτόν τον τρόπο, η γάτα αφήνει τόσο οσμητικές όσο και οπτικές πληροφορίες στο περιβάλλον της. Δεν πρόκειται απαραίτητα για προσπάθεια κυριαρχίας απέναντι σε άλλα ζώα. Το ξύσιμο αποτελεί έναν φυσικό τρόπο επικοινωνίας και εξοικείωσης με τον χώρο.
Αυτό εξηγεί γιατί πολλές γάτες επιλέγουν σημεία που χρησιμοποιούνται συχνά από τους ανθρώπους του σπιτιού, όπως τα μπράτσα του καναπέ ή τα έπιπλα κοντά στις πόρτες. Τα σημεία αυτά βρίσκονται σε σημαντικές διαδρομές της καθημερινότητάς τους. Έτσι, ένα ονυχοδρόμιο κρυμμένο σε μια απομονωμένη γωνία μπορεί να τους φαίνεται πολύ λιγότερο ενδιαφέρον.
Το ξύσιμο βοηθά τη γάτα να φροντίζει τα νύχια της
Τα νύχια της γάτας αναπτύσσονται συνεχώς και η εξωτερική τους στιβάδα φθείρεται με τον χρόνο. Όταν η γάτα γρατζουνά μια κατάλληλη επιφάνεια, βοηθά στην απομάκρυνση των παλιών εξωτερικών περιβλημάτων των νυχιών. Έτσι αποκαλύπτεται η νεότερη στιβάδα που βρίσκεται από κάτω.
Αν έχετε παρατηρήσει μικρά, διάφανα κομμάτια που μοιάζουν με άδεια νύχια κοντά στο ονυχοδρόμιο, συνήθως πρόκειται για αυτά τα φυσιολογικά περιβλήματα. Δεν σημαίνει ότι η γάτα τραυματίστηκε ή ότι έχασε ολόκληρο το νύχι της.
Η τακτική περιποίηση των νυχιών μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των ζημιών στα έπιπλα, ιδιαίτερα όταν οι αιχμηρές άκρες έχουν μεγαλώσει πολύ. Ωστόσο, ακόμη κι αν τα νύχια είναι σωστά κομμένα, η γάτα θα συνεχίσει να έχει την ανάγκη να γρατζουνά. Το κόψιμο δεν αντικαθιστά το ονυχοδρόμιο.
Μπορεί το άγχος ή η βαρεμάρα να αυξήσουν το ξύσιμο;
Ορισμένες γάτες αρχίζουν να γρατζουνάνε πιο συχνά όταν αντιμετωπίζουν αλλαγές στο περιβάλλον τους. Μια μετακόμιση, η άφιξη ενός νέου κατοικίδιου ή η παρουσία άγνωστων γατών έξω από το παράθυρο μπορεί να αυξήσουν την ένταση που αισθάνονται. Σε τέτοιες περιπτώσεις, το ξύσιμο μπορεί να λειτουργεί ως τρόπος σήμανσης και εξοικείωσης με τον χώρο.
Η έλλειψη δραστηριοτήτων μπορεί επίσης να επηρεάσει τη συμπεριφορά. Μια γάτα που περνά πολλές ώρες χωρίς παιχνίδι, κατάλληλα σημεία αναρρίχησης ή ευκαιρίες εξερεύνησης μπορεί να χρησιμοποιεί συχνότερα τα διαθέσιμα αντικείμενα του σπιτιού. Δεν σημαίνει ότι κάθε γάτα που γρατζουνά τον καναπέ βαριέται, αλλά ένα πιο ενδιαφέρον περιβάλλον μπορεί να βοηθήσει.
Καθημερινές σύντομες περίοδοι παιχνιδιού, ασφαλή ψηλά σημεία παρατήρησης και κατάλληλες επιφάνειες για ξύσιμο προσφέρουν στη γάτα περισσότερες επιλογές. Αν, όμως, το ξύσιμο αυξηθεί ξαφνικά και συνοδεύεται από κρύψιμο, επιθετικότητα ή αλλαγές στην όρεξη, χρειάζεται να εξεταστεί και το ενδεχόμενο άγχους ή προβλήματος υγείας.
Πώς να σταματήσετε τη γάτα να γρατζουνά τα έπιπλα
Το μυστικό δεν είναι να εμποδίσετε τη γάτα να γρατζουνά γενικά, αλλά να της προσφέρετε μια επιφάνεια που θα προτιμά περισσότερο από τον καναπέ. Για να πετύχει αυτή η αλλαγή, χρειάζεται να λάβετε υπόψη τι ακριβώς της αρέσει στο έπιπλο που έχει επιλέξει.
- Τοποθετήστε ένα ονυχοδρόμιο δίπλα στο έπιπλο. Αν η γάτα γρατζουνά το μπράτσο του καναπέ, βάλτε αρχικά έναν σταθερό στύλο ακριβώς δίπλα του. Όταν αρχίσει να τον χρησιμοποιεί συστηματικά, μπορείτε να τον μετακινείτε σταδιακά προς το σημείο όπου θέλετε να παραμείνει.
- Επιλέξτε το κατάλληλο ύψος και υλικό. Αν η γάτα ξύνεται όρθια, χρειάζεται ένα αρκετά ψηλό και σταθερό ονυχοδρόμιο ώστε να μπορεί να τεντωθεί ολόκληρη. Αν προτιμά τα χαλιά, δοκιμάστε μια οριζόντια επιφάνεια από χαρτόνι ή άλλο κατάλληλο υλικό. Πολλές γάτες προτιμούν σιζάλ, κυματοειδές χαρτόνι ή ξύλο.
- Επιβραβεύστε τη σωστή επιλογή. Όταν η γάτα χρησιμοποιεί το ονυχοδρόμιο, προσφέρετέ της μια μικρή λιχουδιά, παιχνίδι ή ήρεμη επιβράβευση. Έτσι ενισχύετε τη συμπεριφορά που θέλετε να επαναλαμβάνει, χωρίς να της προκαλείτε φόβο.
- Προστατεύστε προσωρινά τα έπιπλα. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε κατάλληλα προστατευτικά καλύμματα ή ειδικές αυτοκόλλητες ταινίες διπλής όψης για έπιπλα. Βεβαιωθείτε ότι δεν καταστρέφουν την επιφάνεια και ότι η γάτα δεν μπορεί να αποκολλήσει ή να καταπιεί κομμάτια τους.
- Προσφέρετε περισσότερο παιχνίδι. Παιχνίδια που μιμούνται την κίνηση της λείας, διαδραστικές δραστηριότητες και μικρές καθημερινές περίοδοι απασχόλησης μπορούν να καλύψουν μέρος των φυσικών αναγκών της γάτας.
- Ελέγχετε τα νύχια της. Αν χρειάζονται κόψιμο, χρησιμοποιήστε ειδικό νυχοκόπτη για γάτες και αφαιρέστε μόνο την αιχμηρή άκρη, αποφεύγοντας το ευαίσθητο εσωτερικό μέρος. Αν δεν έχετε εμπειρία, ζητήστε από κτηνίατρο να σας δείξει τη διαδικασία.
Η αλλαγή συνήθειας απαιτεί συνέπεια. Μην απογοητευτείτε αν η γάτα δεν χρησιμοποιήσει αμέσως το καινούργιο ονυχοδρόμιο. Μπορεί να χρειάζεται διαφορετικό υλικό, καλύτερη θέση ή περισσότερο χρόνο για να το συνηθίσει.
Γιατί η γάτα αγνοεί το ονυχοδρόμιο που της αγοράσατε;
Ένα από τα συχνότερα λάθη είναι η επιλογή ενός ονυχοδρομίου με βάση την εμφάνισή του και όχι τις προτιμήσεις της γάτας. Ένας μικρός στύλος που κουνιέται κάθε φορά που τον αγγίζει μπορεί να μην της προσφέρει την αντίσταση που χρειάζεται. Αντίστοιχα, μια γάτα που προτιμά να ξύνεται οριζόντια ίσως αγνοήσει έναν ψηλό κατακόρυφο στύλο.
Η τοποθεσία είναι εξίσου σημαντική. Πολλές γάτες γρατζουνάνε όταν ξυπνούν, επομένως ένα ονυχοδρόμιο κοντά στο αγαπημένο τους σημείο ύπνου μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμο. Άλλες προτιμούν επιφάνειες κοντά σε πόρτες, παράθυρα ή σημεία όπου περνούν συχνά τα μέλη της οικογένειας.
Μπορείτε να δοκιμάσετε περισσότερες από μία επιλογές και να παρατηρήσετε ποια χρησιμοποιεί η γάτα. Λίγο catnip, δηλαδή γατόχορτο, μπορεί επίσης να κάνει το ονυχοδρόμιο πιο ενδιαφέρον για ορισμένες γάτες. Δεν ανταποκρίνονται, όμως, όλες οι γάτες στο catnip, οπότε η απουσία ενδιαφέροντος δεν σημαίνει ότι κάνετε κάτι λάθος.
Γιατί δεν πρέπει να μαλώνετε τη γάτα όταν γρατζουνά;
Όταν βλέπετε τη γάτα να καταστρέφει ένα ακριβό έπιπλο, είναι φυσικό να εκνευρίζεστε. Ωστόσο, οι φωνές, το χτύπημα ή το ψέκασμα με νερό δεν αποτελούν κατάλληλους τρόπους εκπαίδευσης. Μπορεί να προκαλέσουν φόβο και να κάνουν τη γάτα να συνδέσει την παρουσία σας με κάτι δυσάρεστο.
Η τιμωρία δεν εξαλείφει την ανάγκη για ξύσιμο. Ακόμη κι αν η γάτα σταματήσει προσωρινά μπροστά σας, μπορεί να συνεχίσει την ίδια συμπεριφορά όταν δεν βρίσκεστε κοντά της. Είναι πολύ πιο αποτελεσματικό να την ενθαρρύνετε να χρησιμοποιεί μια κατάλληλη επιφάνεια και να μειώνετε προσωρινά την πρόσβαση στα σημεία που θέλετε να προστατεύσετε.
Επίσης, μην πιάνετε με τη βία τις πατούσες της για να τις τρίψετε πάνω στο ονυχοδρόμιο. Μια τέτοια εμπειρία μπορεί να την τρομάξει και να την κάνει να αποφεύγει το αντικείμενο που προσπαθείτε να της μάθετε να χρησιμοποιεί.
Είναι ασφαλή τα σπρέι που αποτρέπουν το ξύσιμο;
Στην αγορά υπάρχουν προϊόντα που υπόσχονται ότι θα αποτρέψουν τις γάτες από το να πλησιάζουν συγκεκριμένα έπιπλα. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά τους διαφέρει και δεν είναι σωστό να θεωρούμε ότι κάθε προϊόν είναι ακίνδυνο. Οι γάτες είναι ευαίσθητες σε ορισμένες χημικές ουσίες και αρωματικά συστατικά.
Αποφύγετε ιδιαίτερα αυτοσχέδια μείγματα με αιθέρια έλαια, όπως έλαια εσπεριδοειδών ή τεϊόδεντρου, που μπορεί να είναι τοξικά για τις γάτες. Αν σκέφτεστε να χρησιμοποιήσετε κάποιο ειδικό προϊόν, βεβαιωθείτε ότι είναι κατάλληλο για γάτες και ακολουθήστε πιστά τις οδηγίες του κατασκευαστή.
Συνήθως είναι προτιμότερο να ξεκινήσετε με ένα σωστά τοποθετημένο ονυχοδρόμιο, προσωρινή προστασία του επίπλου και θετική επιβράβευση. Αυτές οι πρακτικές στοχεύουν στην πραγματική ανάγκη της γάτας αντί να βασίζονται μόνο στην απομάκρυνσή της από ένα σημείο.
Το κόψιμο ή η αφαίρεση των νυχιών λύνει το πρόβλημα;
Το προσεκτικό κόψιμο των νυχιών μπορεί να μειώσει τη φθορά που προκαλείται στα υφάσματα και στις ξύλινες επιφάνειες. Ωστόσο, δεν αλλάζει το ένστικτο του ξυσίματος. Η γάτα εξακολουθεί να χρειάζεται κατάλληλες επιφάνειες για τέντωμα, σήμανση του χώρου και φυσιολογική περιποίηση των νυχιών της.
Πρέπει επίσης να γίνεται σαφής διάκριση ανάμεσα στο απλό κόψιμο και στη χειρουργική αφαίρεση των νυχιών, γνωστή ως declawing. Η επέμβαση αυτή δεν αφαιρεί μόνο τα νύχια, αλλά περιλαμβάνει ακρωτηριασμό του τελευταίου οστού των δαχτύλων. Μπορεί να προκαλέσει πόνο και μακροχρόνιες επιπλοκές και δεν αποτελεί αποδεκτή λύση για την προστασία των επίπλων.
Οργανισμοί προστασίας των ζώων και κτηνιατρικοί φορείς, όπως η ASPCA, αντιτίθενται στη χρήση της συγκεκριμένης επέμβασης για την αντιμετώπιση του φυσιολογικού ξυσίματος. Οι περιβαλλοντικές αλλαγές και η σωστή καθοδήγηση της συμπεριφοράς αποτελούν ασφαλέστερες επιλογές.
Πότε χρειάζεται βοήθεια από κτηνίατρο;
Αν η γάτα γρατζουνά συχνά τα έπιπλα αλλά κατά τα άλλα συμπεριφέρεται φυσιολογικά, συνήθως πρόκειται για μια συνηθισμένη συμπεριφορά. Αν, όμως, αρχίσει ξαφνικά να ξύνεται πολύ περισσότερο, δείχνει έντονη ανησυχία ή παρουσιάζει άλλες αλλαγές, αξίζει να αναζητήσετε την αιτία.
Παρατηρήστε αν εμφανίζει απώλεια όρεξης, κρύβεται περισσότερο, δείχνει επιθετικότητα ή αποφεύγει δραστηριότητες που παλαιότερα απολάμβανε. Αν υπάρχει τραυματισμένο νύχι, χωλότητα ή πόνος στην πατούσα, χρειάζεται κτηνιατρική εξέταση. Η ξαφνική αλλαγή συμπεριφοράς δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα σε βαρεμάρα.
Αν οι αλλαγές στο περιβάλλον και τα κατάλληλα ονυχοδρόμια δεν βοηθούν, ένας κτηνίατρος με γνώσεις συμπεριφοράς μπορεί να σας καθοδηγήσει. Ιδιαίτερα σε σπίτια με πολλές γάτες, ενδέχεται να υπάρχουν εντάσεις που δεν είναι πάντα εμφανείς στους ιδιοκτήτες.
Η γάτα σας δεν γρατζουνά τον καναπέ για να σας τιμωρήσει ή επειδή είναι ανυπάκουη. Ακολουθεί ένα ένστικτο που αποτελεί σημαντικό μέρος της φυσιολογικής συμπεριφοράς της. Το ζητούμενο δεν είναι να σταματήσει να ξύνεται, αλλά να μάθει ότι υπάρχουν καλύτερες επιφάνειες για να το κάνει.
Ένα σταθερό ονυχοδρόμιο στη σωστή θέση, λίγη υπομονή και η επιβράβευση μπορούν να αλλάξουν σημαντικά τις καθημερινές της συνήθειες. Έτσι, η γάτα θα συνεχίσει να καλύπτει τις φυσικές της ανάγκες και τα έπιπλά σας θα έχουν περισσότερες πιθανότητες να μείνουν ανέπαφα.
Πηγές και κτηνιατρικές οδηγίες:
