Σε ένα μεγάλο ταξίδι είναι δελεαστικό για τον συνοδηγό να ξαπλώσει λίγο το κάθισμα και να ακουμπήσει τα πόδια στο ταμπλό. Η στάση μπορεί να φαίνεται ξεκούραστη, αλλά σε μια σύγκρουση το σώμα βρίσκεται ακριβώς εκεί όπου δεν έχει σχεδιαστεί να βρίσκεται.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι ο συνδυασμός εμπρός αερόσακου, ζώνης ασφαλείας και λανθασμένης θέσης των ποδιών. Αν ο αερόσακος ενεργοποιηθεί, τα γόνατα και τα πόδια μπορεί να ωθηθούν με μεγάλη δύναμη προς το σώμα και το πρόσωπο.
Τι συμβαίνει όταν ανοίξει ο αερόσακος;
Ο εμπρός αερόσακος είναι σχεδιασμένος να λειτουργεί όταν ο επιβάτης κάθεται κανονικά στο κάθισμα, με την πλάτη στη σωστή θέση, τη ζώνη δεμένη και τα πόδια στο δάπεδο.
Σε μια αρκετά σοβαρή σύγκρουση, ο αερόσακος φουσκώνει εξαιρετικά γρήγορα. Σύμφωνα με τη NHTSA, η διαδικασία μπορεί να ολοκληρωθεί σε λιγότερο από 1/20 του δευτερολέπτου.
Αυτό είναι απαραίτητο για να προλάβει να δημιουργήσει προστατευτικό «μαξιλάρι» πριν ο επιβάτης κινηθεί προς το ταμπλό.
Αν όμως τα πόδια βρίσκονται ήδη πάνω από το κάλυμμα του αερόσακου ή πολύ κοντά σε αυτό, μπορεί να βρεθούν στην πορεία της ανάπτυξής του.
Γιατί μπορούν να τραυματιστούν γόνατα, ισχία και πρόσωπο;
Με τα πόδια πάνω στο ταμπλό, τα γόνατα είναι λυγισμένα και βρίσκονται κοντά στον θώρακα ή το πρόσωπο.
Η απότομη ανάπτυξη του αερόσακου και οι δυνάμεις της ίδιας της σύγκρουσης μπορούν να ωθήσουν τα κάτω άκρα προς τα πίσω.
Οι πιθανοί τραυματισμοί μπορεί να αφορούν:
- πόδια και αστραγάλους,
- γόνατα,
- μηρούς,
- ισχία και λεκάνη,
- πρόσωπο και κεφάλι,
- νεύρα των κάτω άκρων.
Υπάρχουν μάλιστα δημοσιευμένες ιατρικές περιπτώσεις στις οποίες επιβάτες που είχαν τα πόδια στο ταμπλό υπέστησαν σοβαρούς τραυματισμούς όταν άνοιξε ο εμπρός αερόσακος.
Η ζώνη ασφαλείας δεν αρκεί αν κάθεστε λάθος
Το να φοράτε ζώνη παραμένει απαραίτητο, αλλά η ζώνη έχει σχεδιαστεί για να λειτουργεί καλύτερα όταν το σώμα βρίσκεται στη σωστή θέση.
Το κάτω τμήμα της πρέπει να περνά χαμηλά πάνω από τα οστά της λεκάνης και όχι ψηλά στην κοιλιά. Το διαγώνιο τμήμα πρέπει να περνά σωστά από τον θώρακα και τον ώμο.
Όταν ο επιβάτης έχει τα πόδια στο ταμπλό, συχνά έχει επίσης γλιστρήσει προς τα εμπρός ή έχει ξαπλώσει υπερβολικά το κάθισμα. Αυτό μπορεί να αλλάξει σημαντικά τη σχέση του σώματος με τη ζώνη.
Σε μια σύγκρουση μπορεί έτσι να αυξηθεί ο κίνδυνος το σώμα να κινηθεί με τρόπο που το σύστημα συγκράτησης δεν έχει σχεδιαστεί να διαχειριστεί.
Μπορεί να συμβεί ακόμη και σε όχι πολύ μεγάλη ταχύτητα;
Ναι. Δεν χρειάζεται απαραίτητα μια σύγκρουση σε αυτοκινητόδρομο για να ενεργοποιηθεί ένας εμπρός αερόσακος.
Οι αερόσακοι είναι σχεδιασμένοι να ενεργοποιούνται σε ορισμένες μέτριες έως σοβαρές συγκρούσεις, ανάλογα με τη διεύθυνση και τη σφοδρότητα της πρόσκρουσης, το όχημα και το σύστημα αισθητήρων.
Γι’ αυτό δεν υπάρχει «ασφαλής μικρή ταχύτητα» στην οποία είναι καλή ιδέα να ακουμπήσετε τα πόδια στο ταμπλό.
Και αν ο αερόσακος δεν ανοίξει;
Η στάση εξακολουθεί να είναι επικίνδυνη.
Σε μια απότομη σύγκρουση το σώμα συνεχίζει να κινείται λόγω αδράνειας. Με τα γόνατα ψηλά και τα ισχία σε ασυνήθιστη θέση, οι δυνάμεις μπορεί να μεταφερθούν διαφορετικά στα κάτω άκρα και στη λεκάνη.
Επομένως, ο αερόσακος είναι ένας πολύ σημαντικός λόγος για να αποφεύγετε τη στάση, αλλά δεν είναι ο μοναδικός.
Ποια είναι η σωστή θέση του συνοδηγού;
Για καλύτερη λειτουργία των συστημάτων ασφαλείας:
- κρατήστε και τα δύο πόδια στο δάπεδο,
- καθίστε με τη λεκάνη πίσω στο κάθισμα,
- κρατήστε την πλάτη σχετικά όρθια και στηριγμένη στην πλάτη του καθίσματος,
- φορέστε σωστά τη ζώνη ασφαλείας,
- μην περνάτε ποτέ τη διαγώνια ζώνη πίσω από την πλάτη ή κάτω από το χέρι,
- κρατήστε όσο μεγαλύτερη πρακτική απόσταση μπορείτε από το ταμπλό.
Η NHTSA συνιστά για τον εμπρός επιβάτη να κάθεται όσο πιο πίσω γίνεται από τον αερόσακο και, όπου είναι εφικτό, να υπάρχει περίπου 25 εκατοστά απόσταση ανάμεσα στον θώρακα και το κάλυμμα του αερόσακου.
Πάντα όμως υπερισχύουν οι συγκεκριμένες οδηγίες του εγχειριδίου του αυτοκινήτου σας.
Πώς μπορείτε να είστε πιο άνετα σε μεγάλο ταξίδι;
Αν βάζετε τα πόδια στο ταμπλό επειδή κουράζεστε από την πολύωρη καθιστή θέση, η καλύτερη λύση είναι να κάνετε στάσεις.
Σε ένα μεγάλο ταξίδι μπορείτε:
- να κάνετε τακτικά διαλείμματα για περπάτημα και τέντωμα,
- να ρυθμίσετε σωστά την απόσταση του καθίσματος,
- να χρησιμοποιήσετε την εργοστασιακή οσφυϊκή υποστήριξη, αν υπάρχει,
- να αλλάζετε ελαφρά τη θέση σας χωρίς να βγαίνετε από τη σωστή θέση της ζώνης,
- να κρατάτε πάντα τα πόδια στον χώρο που έχει προβλεφθεί μπροστά από το κάθισμα.
Δεν χρειάζεται να θυσιάσετε την ασφάλεια για λίγη περισσότερη άνεση.
Είναι παράνομο να έχετε τα πόδια στο ταμπλό στην Ελλάδα;
Ο σημερινός Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, Ν. 5209/2025, ορίζει ότι η χρήση ζώνης ασφαλείας είναι υποχρεωτική τόσο για τον οδηγό όσο και για τους επιβάτες.
Παράλληλα, ο ΚΟΚ απαγορεύει τη μεταφορά επιβατών με τρόπο που δημιουργεί κίνδυνο για τους ίδιους, τον οδηγό ή άλλους.
Δεν υπάρχει όμως λόγος να παρουσιάζεται το «πόδια στο ταμπλό» ως ξεχωριστή, ειδικά κατονομαζόμενη παράβαση εφόσον δεν υπάρχει τέτοια ρητή διατύπωση στον ΚΟΚ.
Ανεξάρτητα από το αν μια συγκεκριμένη στάση θα οδηγήσει σε πρόστιμο σε κάθε περίπτωση, από πλευράς ασφάλειας η σύσταση είναι σαφής: ο συνοδηγός πρέπει να παραμένει σωστά καθισμένος και δεμένος.
Μπορεί να αλλάξει και η λειτουργία του αισθητήρα συνοδηγού;
Σε ορισμένα αυτοκίνητα υπάρχει αισθητήρας στο κάθισμα του συνοδηγού που εκτιμά τη θέση ή το βάρος του επιβάτη για τη λειτουργία του συστήματος αερόσακου.
Κατασκευαστές προειδοποιούν ότι λανθασμένες στάσεις, όπως το να κάθεται κάποιος στην άκρη του καθίσματος, να είναι πολύ ξαπλωμένος ή να έχει τα πόδια στο ταμπλό, μπορεί να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο το σύστημα αντιλαμβάνεται τον επιβάτη.
Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος να χρησιμοποιείτε το κάθισμα ακριβώς όπως προβλέπει το εγχειρίδιο του οχήματος.
Γιατί η στάση φαίνεται ακίνδυνη μέχρι να συμβεί κάτι;
Το πρόβλημα είναι ότι στην καθημερινή οδήγηση δεν συμβαίνει τίποτα. Έτσι ένας επιβάτης μπορεί να κάνει δεκάδες ταξίδια με τα πόδια στο ταμπλό και να αποκτήσει την εντύπωση ότι η στάση είναι ασφαλής.
Η επικινδυνότητα εμφανίζεται μέσα σε ένα κλάσμα του δευτερολέπτου, όταν συμβεί μια σύγκρουση και δεν υπάρχει χρόνος να κατεβάσετε τα πόδια.
Ο αερόσακος, η ζώνη και το κάθισμα έχουν σχεδιαστεί ως ένα ενιαίο σύστημα προστασίας. Για να λειτουργήσουν όπως προβλέπεται, πρέπει και το σώμα του επιβάτη να βρίσκεται στη θέση για την οποία σχεδιάστηκαν.
Ο απλός κανόνας που αξίζει να θυμάστε
Όσο το αυτοκίνητο κινείται, τα πόδια του συνοδηγού πρέπει να παραμένουν στο δάπεδο και η ζώνη σωστά τοποθετημένη.
Το ταμπλό δεν είναι υποπόδιο. Μπροστά από τον συνοδηγό μπορεί να βρίσκεται ένας αερόσακος που έχει σχεδιαστεί να ανοίγει σχεδόν ακαριαία σε μια σύγκρουση. Η σωστή στάση δεν αποτρέπει κάθε τραυματισμό, αλλά δίνει στα συστήματα ασφαλείας την καλύτερη δυνατότητα να κάνουν τη δουλειά για την οποία σχεδιάστηκαν.
