Υπάρχουν άνθρωποι που γίνονται τόσο σταθερό κομμάτι της καθημερινότητάς μας, ώστε κάποια στιγμή ξεχνάμε πόσο σημαντική είναι η παρουσία τους. Τους θεωρούμε δεδομένους, όχι απαραίτητα επειδή δεν τους αγαπάμε, αλλά επειδή συνηθίζουμε να τους έχουμε εκεί.
Και τότε, όταν η απόσταση μεγαλώσει ή η σχέση αλλάξει, αντιλαμβανόμαστε ξαφνικά όσα πριν περνούσαν απαρατήρητα. Μερικές φορές η απουσία ενός ανθρώπου μάς βοηθά να καταλάβουμε την αξία που είχε η παρουσία του.
Γιατί συνηθίζουμε τόσο εύκολα τους ανθρώπους που είναι πάντα εκεί;
Η καθημερινότητα έχει έναν παράξενο τρόπο να μετατρέπει ακόμη και τα πιο σημαντικά πράγματα σε συνήθεια. Ένας άνθρωπος που μας τηλεφωνεί πάντα, που μας ακούει όταν δυσκολευόμαστε ή που βρίσκεται δίπλα μας χωρίς να ζητά πολλά μπορεί σταδιακά να γίνει κάτι που θεωρούμε αυτονόητο.
Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν τον εκτιμούμε. Απλώς η σταθερή παρουσία του παύει να μας εκπλήσσει. Και ό,τι δεν μας εκπλήσσει εύκολα περνά στο παρασκήνιο της ζωής μας.
Μόνο όταν κάτι αλλάξει, όταν η επικοινωνία μειωθεί ή όταν αυτός ο άνθρωπος πάψει να είναι διαθέσιμος όπως πριν, αρχίζουμε να αντιλαμβανόμαστε πόσο σημαντικός ήταν ο ρόλος του.
Η απουσία κάνει πιο ορατά όσα δεν προσέχαμε
Όταν χάνεται η παρουσία κάποιου, δεν λείπει μόνο το πρόσωπο. Λείπουν οι μικρές συνήθειες που είχαν δημιουργηθεί γύρω του: ένα μήνυμα, μια συζήτηση, ένα αστείο που μόνο δύο άνθρωποι καταλάβαιναν, η αίσθηση ότι υπήρχε κάποιος στον οποίο μπορούσες να στραφείς.
Τότε είναι που πολλές φορές συνειδητοποιούμε τι ακριβώς είχε προσφέρει μια σχέση στη ζωή μας. Όχι επειδή ο άνθρωπος άλλαξε ξαφνικά αξία, αλλά επειδή εμείς αποκτήσαμε την απόσταση που χρειαζόταν για να τη δούμε.
Μια φιλία που άρχισα να εκτιμώ περισσότερο όταν άλλαξε
Υπήρξε στη ζωή μου ένας πολύ κοντινός φίλος με τον οποίο μοιραζόμασταν σχεδόν τα πάντα. Για χρόνια θεωρούσα αυτονόητο ότι θα ήταν εκεί. Οι συζητήσεις, τα αστεία, οι δύσκολες στιγμές που περνούσαμε μαζί είχαν γίνει κομμάτι της καθημερινότητας.
Όταν όμως η ζωή μάς οδήγησε σε διαφορετικές κατευθύνσεις και η επικοινωνία άρχισε να αραιώνει, κατάλαβα πόσο σημαντική ήταν εκείνη η σχέση. Δεν άλλαξε ξαφνικά ο φίλος μου. Άλλαξε ο τρόπος που εγώ έβλεπα όσα είχα θεωρήσει δεδομένα.
Η απόσταση μού θύμισε στιγμές που δεν είχα εκτιμήσει αρκετά όσο συνέβαιναν. Και ίσως αυτή να είναι μία από τις πιο ανθρώπινες πλευρές της απώλειας: μας αναγκάζει να δούμε καθαρά όσα η συνήθεια είχε κρύψει.
Δεν χρειάζεται κάθε απουσία να οδηγεί σε ενοχές
Το να καταλάβουμε εκ των υστέρων την αξία ενός ανθρώπου δεν σημαίνει ότι πρέπει να βασανίζουμε τον εαυτό μας για όσα δεν κάναμε ή δεν είπαμε. Οι σχέσεις αλλάζουν, οι άνθρωποι απομακρύνονται και η ζωή δεν μας δίνει πάντοτε τη δυνατότητα να κρατήσουμε τα πάντα όπως ήταν.
Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να πάρουμε το μάθημα μαζί μας. Να μάθουμε να εκφράζουμε περισσότερο την εκτίμησή μας όσο υπάρχει ακόμη χρόνος, αντί να περιμένουμε μια απώλεια για να καταλάβουμε τι είχε σημασία.
Η ευγνωμοσύνη χρειάζεται να εκφράζεται
Πολλές φορές θεωρούμε ότι οι άνθρωποι που αγαπάμε γνωρίζουν ήδη πόσο σημαντικοί είναι για εμάς. Μπορεί να το γνωρίζουν. Μπορεί όμως και να έχουν ανάγκη να το ακούσουν.
Δεν χρειάζονται μεγάλες δηλώσεις. Ένα «χαίρομαι που είσαι στη ζωή μου», ένα τηλεφώνημα χωρίς συγκεκριμένο λόγο ή ένα μήνυμα που λέει «σε σκέφτηκα» μπορούν να έχουν μεγαλύτερη αξία από όσο φανταζόμαστε.
Η ευγνωμοσύνη δεν είναι μόνο συναίσθημα. Είναι και πράξη. Όταν εκφράζεται, βοηθά τις σχέσεις να μη γίνονται αόρατες μέσα στη ρουτίνα.
Να λες αυτά που αισθάνεσαι πριν να είναι αργά
Πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να εκφράσουν όσα νιώθουν. Κρύβουν φόβους, ανάγκες και ευγνωμοσύνη, θεωρώντας ότι θα υπάρχει πάντα χρόνος να τα πουν αργότερα.
Όμως οι σχέσεις δεν λειτουργούν με υποθέσεις. Η αυθεντικότητα σημαίνει να τολμάς να πεις ότι σου λείπει κάποιος, ότι τον εκτιμάς, ότι σε πλήγωσε ή ότι χρειάζεσαι περισσότερη παρουσία από εκείνον.
Όταν μιλάμε καθαρά, δίνουμε στη σχέση την ευκαιρία να γίνει βαθύτερη. Και αν τελικά οι δρόμοι χωρίσουν, τουλάχιστον γνωρίζουμε ότι δεν αφήσαμε όλα τα σημαντικά πράγματα ανείπωτα.
Δεν αξίζει κάθε σχέση να διατηρηθεί με οποιοδήποτε κόστος
Η εκτίμηση δεν σημαίνει ότι πρέπει να κρατάμε κάθε άνθρωπο στη ζωή μας για πάντα. Υπάρχουν σχέσεις που ολοκληρώνουν τον κύκλο τους και άλλες που παύουν να είναι αμοιβαίες ή υγιείς.
Μπορούμε να αναγνωρίζουμε όσα μας πρόσφερε κάποιος χωρίς να σημαίνει ότι πρέπει οπωσδήποτε να επιστρέψουμε στην ίδια σχέση. Μπορούμε να νιώθουμε ευγνωμοσύνη για ένα κομμάτι της ζωής μας και ταυτόχρονα να δεχόμαστε ότι ανήκει πλέον στο παρελθόν.
Η εκτίμηση και η απομάκρυνση δεν είναι πάντα αντίθετες έννοιες. Μερικές φορές συνυπάρχουν.
Η παρουσία αποκτά αξία όταν τη βλέπουμε πραγματικά
Οι πιο σημαντικοί άνθρωποι στη ζωή μας δεν είναι πάντα εκείνοι που κάνουν τις μεγαλύτερες εντυπωσιακές κινήσεις. Συχνά είναι εκείνοι που εμφανίζονται ξανά και ξανά με μικρούς, σταθερούς τρόπους.
Είναι ο άνθρωπος που ακούει μια δύσκολη ημέρα, που θυμάται κάτι σημαντικό για εμάς, που χαίρεται αληθινά με τη χαρά μας ή που παραμένει δίπλα μας όταν δεν έχουμε τίποτα ιδιαίτερο να προσφέρουμε.
Αυτές οι παρουσίες μπορούν εύκολα να γίνουν τόσο γνώριμες, ώστε να σταματήσουμε να τις προσέχουμε. Γι’ αυτό αξίζει πού και πού να κοιτάζουμε λίγο πιο προσεκτικά τους ανθρώπους γύρω μας.
Μην αφήνεις την απουσία να σου μάθει όσα μπορούσες να δεις στην παρουσία
Δεν μπορούμε να κρατήσουμε όλους τους ανθρώπους για πάντα ούτε να αποτρέψουμε κάθε απομάκρυνση. Μπορούμε όμως να είμαστε πιο συνειδητοί όσο οι σχέσεις υπάρχουν ακόμη.
Να λέμε ένα «ευχαριστώ» πριν γίνει νοσταλγία. Να δείχνουμε ενδιαφέρον πριν δημιουργηθεί απόσταση. Να εκφράζουμε την αγάπη μας χωρίς να θεωρούμε ότι ο άλλος θα είναι πάντα εκεί για να την ακούσει αργότερα.
Γιατί μερικές φορές καταλαβαίνουμε την αξία ενός ανθρώπου όταν λείψει. Η πιο όμορφη επιλογή, όμως, είναι να καταφέρουμε να τη δούμε όσο βρίσκεται ακόμη δίπλα μας.
