Δύο παρόμοιες ενδείξεις στις συσκευασίες τροφίμων έχουν πολύ διαφορετική σημασία: η «ανάλωση έως» αφορά κυρίως την ασφάλεια, ενώ η «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» αφορά κυρίως την ποιότητα του προϊόντος.
Η διαφορά είναι σημαντική, γιατί ένα τρόφιμο μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να καταναλωθεί μετά την ημερομηνία «κατά προτίμηση πριν από», ενώ δεν πρέπει να κάνουμε το ίδιο με τρόφιμα που έχουν περάσει την ημερομηνία «ανάλωση έως».
Τι σημαίνει «ανάλωση έως»;
Η ένδειξη «ανάλωση έως» χρησιμοποιείται σε τρόφιμα που είναι μικροβιολογικά ευπαθή και μπορεί, μετά από σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα, να αποτελέσουν κίνδυνο για την υγεία.
Παραδείγματα μπορεί να είναι ορισμένα νωπά κρέατα και ψάρια, γαλακτοκομικά προϊόντα, έτοιμες σαλάτες και άλλα ευπαθή τρόφιμα. Δεν φέρουν όμως όλα τα προϊόντα μιας κατηγορίας υποχρεωτικά την ίδια ένδειξη, γι’ αυτό κοιτάζουμε πάντοτε τι αναγράφει η συγκεκριμένη συσκευασία.
Μετά την ημερομηνία «ανάλωση έως» το τρόφιμο δεν πρέπει να καταναλώνεται, ακόμη κι αν φαίνεται φυσιολογικό ή μυρίζει καλά. Ο λόγος είναι ότι επιβλαβείς μικροοργανισμοί μπορεί να υπάρχουν χωρίς να προκαλούν εμφανή αλλοίωση στην όψη, στη μυρωδιά ή στη γεύση.
Σε αυτή την κατηγορία τροφίμων δεν χρησιμοποιούμε λοιπόν τη μυρωδιά ή την εμφάνιση ως τρόπο για να αποφασίσουμε αν είναι ασφαλή μετά την ημερομηνία.
Μπορούμε να καταψύξουμε ένα τρόφιμο πριν λήξει;
Ναι, πολλά τρόφιμα που πλησιάζουν την ημερομηνία «ανάλωση έως» μπορούν να καταψυχθούν εγκαίρως, εφόσον το προϊόν είναι κατάλληλο για κατάψυξη και ακολουθούνται οι οδηγίες της συσκευασίας.
Η κατάψυξη πρέπει να γίνεται πριν περάσει η ημερομηνία «ανάλωση έως». Είναι χρήσιμο να σημειώνουμε πάνω στη συσκευασία πότε καταψύξαμε το τρόφιμο, ώστε να γνωρίζουμε πόσο καιρό βρίσκεται στην κατάψυξη.
Μετά την απόψυξη ακολουθούμε τις οδηγίες του κατασκευαστή. Γενικά, η ασφαλέστερη απόψυξη γίνεται σε χαμηλή θερμοκρασία, στο ψυγείο, και όχι αφήνοντας ευπαθή τρόφιμα για ώρες στον πάγκο της κουζίνας.
Η διάρκεια για την οποία ένα τρόφιμο διατηρεί καλή ποιότητα στην κατάψυξη δεν είναι ίδια για όλα τα προϊόντα. Εξαρτάται από το είδος του τροφίμου, τη συσκευασία και τις συνθήκες αποθήκευσης, γι’ αυτό αποφεύγουμε γενικούς κανόνες του τύπου «όλα κρατούν τρεις ή έξι μήνες».
Τι σημαίνει «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από»;
Η ένδειξη «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» αφορά κυρίως την ποιότητα του τροφίμου και όχι ένα αυτόματο όριο ασφάλειας.
Τη συναντάμε συχνά σε προϊόντα μεγαλύτερης διάρκειας ζωής, όπως ζυμαρικά, ρύζι, όσπρια, κονσέρβες, μπισκότα, σνακ και πολλά κατεψυγμένα τρόφιμα.
Αν περάσει αυτή η ημερομηνία, το προϊόν δεν γίνεται αυτομάτως ακατάλληλο για κατανάλωση. Αν έχει αποθηκευτεί σωστά και η συσκευασία του παραμένει ακέραιη, μπορεί να εξακολουθεί να είναι ασφαλές, αν και ενδέχεται να έχει χάσει μέρος της γεύσης, της τραγανότητας, της υφής, του αρώματος ή της φρεσκάδας του.
Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την όραση και την όσφρηση;
Στα τρόφιμα με ένδειξη «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από», η όψη, η μυρωδιά και, όπου είναι κατάλληλο, η γεύση μπορούν να μας βοηθήσουν να διαπιστώσουμε αν το προϊόν έχει αλλοιωθεί.
Αυτός ο κανόνας δεν ισχύει για τρόφιμα με ημερομηνία «ανάλωση έως». Σε αυτά δεν πρέπει να βασιζόμαστε στις αισθήσεις μας μετά την ημερομηνία, επειδή ορισμένα επικίνδυνα βακτήρια δεν είναι δυνατό να γίνουν αντιληπτά με την όραση ή την όσφρηση.
Τι πρέπει να προσέχουμε στη συσκευασία;
Ακόμη και όταν πρόκειται για τρόφιμο με ένδειξη «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από», η ημερομηνία δεν είναι το μόνο πράγμα που πρέπει να κοιτάμε. Μεγάλη σημασία έχει και η κατάσταση στην οποία βρίσκεται το προϊόν.
- Ακολουθούμε πάντα τις οδηγίες αποθήκευσης της συσκευασίας.
- Ελέγχουμε αν η συσκευασία είναι ακέραιη.
- Δεν καταναλώνουμε τρόφιμα από διογκωμένες, πολύ σκουριασμένες ή σοβαρά παραμορφωμένες κονσέρβες.
- Απορρίπτουμε προϊόντα με εμφανή μούχλα ή άλλες ασυνήθιστες αλλοιώσεις, όταν αυτές δεν είναι φυσιολογικό χαρακτηριστικό του τροφίμου.
- Μετά το άνοιγμα ακολουθούμε την οδηγία «καταναλώστε εντός Χ ημερών», εφόσον υπάρχει.
- Τηρούμε τις θερμοκρασίες ψύξης ή κατάψυξης που αναγράφονται στην ετικέτα.
Η ημερομηνία «κατά προτίμηση πριν από» έχει νόημα με την προϋπόθεση ότι το τρόφιμο έχει αποθηκευτεί σωστά. Ένα προϊόν που έμεινε για μεγάλο χρονικό διάστημα σε ακατάλληλη θερμοκρασία μπορεί να μην είναι κατάλληλο ακόμη κι αν η ημερομηνία του δεν έχει περάσει.
Τι ισχύει με τα αυγά;
Τα αυγά χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ακριβώς όπως ένα πακέτο ζυμαρικά ή μια κονσέρβα μόνο και μόνο επειδή φέρουν ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση τα αυγά κατηγορίας Α φέρουν ημερομηνία «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από», η οποία καθορίζεται έως 28 ημέρες μετά την ωοτοκία. Η διάρκεια αποθήκευσης έχει σημασία και για τον κίνδυνο από μικροοργανισμούς όπως η Salmonella.
Γι’ αυτό στα αυγά ακολουθούμε προσεκτικά την ημερομηνία και τις οδηγίες αποθήκευσης της συσκευασίας και δεν εφαρμόζουμε μηχανικά τον γενικό κανόνα ότι «ό,τι γράφει κατά προτίμηση πριν μπορεί να φαγωθεί για πολύ καιρό μετά».
Η διαφορά που πρέπει να θυμόμαστε
«Ανάλωση έως» = ασφάλεια. Δεν καταναλώνουμε το τρόφιμο μετά την αναγραφόμενη ημερομηνία.
«Ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» = κυρίως ποιότητα. Το τρόφιμο μπορεί να εξακολουθεί να είναι κατάλληλο μετά την ημερομηνία, εφόσον έχει αποθηκευτεί σωστά, η συσκευασία είναι ακέραιη και δεν παρουσιάζει αλλοιώσεις.
Η κατανόηση αυτής της διαφοράς μάς βοηθά ταυτόχρονα να προστατεύουμε την υγεία μας και να αποφεύγουμε να πετάμε χωρίς λόγο τρόφιμα που παραμένουν κατάλληλα για κατανάλωση.
