Μοιάζει με ένα εξωπραγματικό γαλάζιο ποτάμι που έχει χαραχτεί μέσα σε ένα λευκό τοπίο. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για κανάλια λιωμένου νερού που σχηματίζονται πάνω στον παγετώνα Πίτερμαν, έναν από τους σημαντικότερους παγετώνες της βόρειας Γροιλανδίας.
Οι εντυπωσιακές εικόνες από την περιοχή έγιναν γνωστές μέσα από επιστημονικές αποστολές στην Αρκτική και δείχνουν πόσο διαφορετική μπορεί να είναι η επιφάνεια ενός παγετώνα κατά τη θερινή περίοδο.
Πού βρίσκεται ο παγετώνας Πίτερμαν;
Ο παγετώνας Πίτερμαν βρίσκεται στη βορειοδυτική Γροιλανδία, κοντά στο Στενό Nares, και αποτελεί έναν από τους μεγάλους παγετώνες μέσω των οποίων ο πάγος από το εσωτερικό της Γροιλανδίας κινείται προς τη θάλασσα.
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του είναι η μεγάλη επιπλέουσα γλώσσα πάγου: ένα τμήμα του παγετώνα που παραμένει συνδεδεμένο με τον πάγο της ξηράς, αλλά επιπλέει πάνω στο θαλασσινό νερό μέσα στο φιόρδ.
Πριν από τις μεγάλες αποκολλήσεις των τελευταίων δεκαετιών, η επιπλέουσα γλώσσα του έφτανε περίπου τα 70 χιλιόμετρα σε μήκος και τα 15–20 χιλιόμετρα σε πλάτος. Κοντά στο σημείο όπου αρχίζει να επιπλέει, ο πάγος μπορεί να έχει πάχος εκατοντάδων μέτρων.

Τι είναι το εντυπωσιακό γαλάζιο «ποτάμι»;
Κατά τους θερμότερους μήνες, ένα μέρος του χιονιού και του πάγου στην επιφάνεια λιώνει. Το νερό συγκεντρώνεται σε μικρές λίμνες, ρυάκια και μεγαλύτερα κανάλια, τα οποία μπορούν να διασχίζουν την επιφάνεια του παγετώνα.
Στον Πίτερμαν έχουν φωτογραφηθεί εντυπωσιακές χαράδρες με έντονα γαλάζιο νερό. Σε ορισμένα σημεία τα κανάλια αυτά αποκτούν βάθος αρκετών μέτρων και δημιουργούν την εντύπωση ενός κανονικού ποταμού που κυλά ανάμεσα σε τοίχους πάγου.
Το έντονο μπλε χρώμα οφείλεται στον τρόπο με τον οποίο το καθαρό νερό και ο πυκνός παγετώδης πάγος απορροφούν και διαχέουν το φως. Οι μεγαλύτερες ορατές κυματομορφές του μπλε φωτός φτάνουν στα μάτια μας πιο έντονα, δημιουργώντας αυτές τις χαρακτηριστικές αποχρώσεις.

Οι φωτογραφίες που έκαναν γνωστό το «γαλάζιο ποτάμι»
Μερικές από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες τραβήχτηκαν το 2009, όταν επιστήμονες και μέλη αποστολής της Greenpeace επισκέφθηκαν τον παγετώνα για να μελετήσουν τις αλλαγές του.
Οι φωτογραφίες έδειξαν κανάλια λιωμένου νερού πάνω στον πάγο, ενώ σε μία από τις πιο γνωστές εικόνες ερευνητές κινούνταν με καγιάκ μέσα σε μια τέτοια παγωμένη χαράδρα μεταφέροντας εξοπλισμό ραντάρ για τη μελέτη του παγετώνα.


Ο παγετώνας έχασε τεράστια κομμάτια πάγου
Ο Πίτερμαν έχει τραβήξει το ενδιαφέρον των επιστημόνων και για έναν ακόμη λόγο. Το 2010 αποκολλήθηκε από την επιπλέουσα γλώσσα του ένα τεράστιο κομμάτι πάγου έκτασης περίπου 251 τετραγωνικών χιλιομέτρων.
Ήταν περίπου το ένα τέταρτο της τότε επιπλέουσας γλώσσας. Μόλις δύο χρόνια αργότερα, τον Ιούλιο του 2012, αποκολλήθηκε ένα ακόμη μεγάλο παγόβουνο, έκτασης περίπου 32 τετραγωνικών χιλιομέτρων.
Οι αποκολλήσεις παγόβουνων αποτελούν φυσικό μέρος της ζωής ενός παγετώνα. Όταν όμως συνδυάζονται με αυξημένο λιώσιμο από θερμότερα νερά και σημαντική υποχώρηση του πάγου, οι επιστήμονες εξετάζουν προσεκτικά αν αλλάζει η μακροπρόθεσμη σταθερότητα του συστήματος.


Γιατί ενδιαφέρει τόσο πολύ τους επιστήμονες;
Το επιπλέον τμήμα ενός παγετώνα λειτουργεί σε έναν βαθμό σαν φυσικό «φρένο» για τον πάγο που βρίσκεται πίσω του στην ξηρά. Όταν αυτή η επιπλέουσα προέκταση λεπταίνει ή υποχωρεί σημαντικά, μπορεί να μειωθεί αυτή η στήριξη και να επιταχυνθεί η μεταφορά πάγου από τη στεριά προς τον ωκεανό.
Αυτό έχει σημασία για τη στάθμη της θάλασσας. Το λιώσιμο του πάγου που ήδη επιπλέει δεν προκαλεί από μόνο του σημαντική άνοδο της στάθμης. Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά τον πάγο που βρίσκεται πάνω στην ξηρά και μπορεί στη συνέχεια να καταλήξει στον ωκεανό.
Νεότερες έρευνες έχουν καταγράψει πολύ έντονο λιώσιμο κάτω από τμήματα του Πίτερμαν κοντά στη γραμμή όπου ο παγετώνας παύει να ακουμπά στον πυθμένα και αρχίζει να επιπλέει. Πρόκειται για μία από τις περιοχές που παρακολουθούνται στενά ώστε οι επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα πώς αντιδρούν οι μεγάλοι παγετώνες της Γροιλανδίας στη θέρμανση του ωκεανού.



Τα γαλάζια κανάλια του Πίτερμαν είναι αναμφίβολα εντυπωσιακά. Πίσω όμως από την ομορφιά τους κρύβεται ένα πολύ μεγαλύτερο φυσικό σύστημα, όπου πάγος, ωκεανός και ατμόσφαιρα αλληλεπιδρούν συνεχώς και μεταβάλλουν έναν από τους πιο απομακρυσμένους παγετώνες της Γροιλανδίας.
Πηγές:












