Λιθοβολία: Το ξεχασμένο άθλημα και το ρεκόρ που ακόμα δεν έσπασε!
Ίσως δεν το έχεις ξανακούσει, αλλά κάποτε στην Ελλάδα υπήρχε ένα αγώνισμα που δοκίμαζε τη δύναμη με έναν μοναδικά αυθεντικό τρόπο: ρίχνοντας… πέτρες! Ναι, καλά διάβασες! Το αγώνισμα λεγόταν Λιθοβολία και κάποτε ήταν πολύ δημοφιλές, ειδικά στους λαϊκούς αγώνες της υπαίθρου.
Αν και σήμερα έχει εξαφανιστεί από τα στάδια, μια απίστευτη επίδοση του Νικολάου Γιαβάση από την Κάλυμνο συνεχίζει να προκαλεί δέος. Πάμε να ξετυλίξουμε την ιστορία;
Ένας ήρωας του Β’ Παγκοσμίου και πρωταθλητής μαζί
Ο Νικόλαος Γιαβάσης δεν ήταν απλώς ένας αθλητής. Ήταν και εθελοντής μαχητής στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πριν αναχωρήσει για το μέτωπο της Αλβανίας με το Σύνταγμα Δωδεκανησίων Εθελοντών, συμμετείχε σε έναν Πανελλήνιο Αγώνα στην Αθήνα, όπου κατέκτησε τη δεύτερη θέση σε όλη την Ελλάδα!
Το πιο εντυπωσιακό όμως; Η ρίψη του έφτασε τα 17,35 μέτρα. Από τότε, κανείς δεν κατάφερε να ξεπεράσει αυτό το ρεκόρ στην επαρχία Καλύμνου. Και μιλάμε για επίδοση του 1940!
Τι είναι όμως αυτή η Λιθοβολία;
Η Λιθοβολία ήταν ένα παραδοσιακό αγώνισμα, όπου οι συμμετέχοντες έπρεπε να ρίξουν έναν βαρύ λίθο όσο πιο μακριά μπορούσαν. Ο λίθος είχε βάρος περίπου 6,4 κιλά (5 οκάδες), και έπρεπε να ριχτεί με το ένα χέρι. Η τεχνική θύμιζε τον ακοντισμό, αλλά με… πέτρα!
Αυτό το αγώνισμα γεννήθηκε κυριολεκτικά στα βουνά και στα χωριά, από κλέφτες και αρματολούς που συναγωνίζονταν για τη δύναμη. Αργότερα μπήκε στους επίσημους αγώνες, ακόμα και στους Ολυμπιακούς του 1906!
Ένα ρεκόρ που άντεξε στον χρόνο
Η επίδοση του Γιαβάση στη Λιθοβολία δεν ήταν τυχαία. Εκείνη την εποχή, πολλοί νέοι ήταν γυμνασμένοι και σκληραγωγημένοι, αλλά λίγοι είχαν το ταλέντο και την τεχνική να ξεχωρίσουν. Ο Γιαβάσης, παρόλο που ετοιμαζόταν για πόλεμο, βρήκε τη δύναμη να διακριθεί σε έναν Πανελλήνιο Αγώνα. Αυτό από μόνο του λέει πολλά.
Το ότι αυτό το ρεκόρ παραμένει ακατάρριπτο για πάνω από 80 χρόνια, δείχνει το μέγεθος της επιτυχίας του.
Ποιος κρατά ζωντανή αυτή την ιστορία;
Ένα μεγάλο “μπράβο” αξίζει στον Γιώργο Ρούσσο, πρόεδρο της Ένωσης “Καζώνης-Κάλυμνος 2000”. Ο κ. Ρούσσος έχει αφιερωθεί στη συλλογή και καταγραφή των επιδόσεων όλων των αθλητών στίβου της επαρχίας Καλύμνου. Χάρη στη δική του έρευνα, η ιστορία του Γιαβάση δεν ξεχάστηκε.
Όπως λέει κι ο ίδιος, “η μνήμη αυτών των ανθρώπων δεν πρέπει να χάνεται”. Και δεν έχει άδικο…
Από τα πανηγύρια… στους Ολυμπιακούς!
Ποιος θα το φανταζόταν ότι ένα αγώνισμα που ξεκίνησε στα χωριά της Στερεάς Ελλάδας θα έφτανε στους Ολυμπιακούς; Κι όμως, η Λιθοβολία μπήκε στο επίσημο πρόγραμμα των Μεσοολυμπιακών Αγώνων του 1906 στην Αθήνα.
Μέχρι τότε, ήταν αγαπημένο αγώνισμα στα Πανελλήνια Πρωταθλήματα και στους περίφημους Πανιώνιους Αγώνες της Σμύρνης. Κάτι σαν το… shot put της εποχής, αλλά πιο “χωμάτινο” και πιο ελληνικό!
Πού χάθηκε αυτό το αγώνισμα;
Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Λιθοβολία άρχισε να χάνεται από το επίσημο αθλητικό πρόγραμμα. Πολλοί λόγοι έπαιξαν ρόλο: η παγκοσμιοποίηση του αθλητισμού, η έλλειψη επίσημων κανονισμών και η εστίαση σε πιο “μοντέρνα” αθλήματα.
Όμως οι παλιότεροι τη θυμούνται καλά. Και χάρη σε ιστορίες σαν του Γιαβάση, μένει ακόμα ζωντανή στη συλλογική μνήμη.
Μια πέτρα… βαριά σαν ιστορία
Η ιστορία του Νικολάου Γιαβάση είναι κάτι παραπάνω από μια αθλητική επίδοση. Είναι η απόδειξη ότι το πνεύμα του αθλητή και του πατριώτη μπορεί να συνυπάρξει στον ίδιο άνθρωπο. Ότι ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές – λίγο πριν φύγει για τον πόλεμο – ένας νέος είχε το κουράγιο να διακριθεί, να αφήσει πίσω του ένα σημάδι.
Και αυτό το σημάδι, όσο απλό κι αν φαίνεται – μια ρίψη πέτρας – κουβαλά μια ολόκληρη εποχή, έναν λαό και μια παράδοση.
Μήπως ήρθε η ώρα να αναβιώσει η Λιθοβολία;
Δεν θα ήταν κακή ιδέα να δούμε ξανά αυτό το αγώνισμα, έστω και σε επετειακούς αγώνες ή φεστιβάλ. Είναι ένας τρόπος να τιμήσουμε την ιστορία, να ξαναζωντανέψουμε παραδόσεις και – γιατί όχι – να φέρουμε και τους νέους πιο κοντά σε έναν αθλητισμό πιο αυθεντικό, πιο χειροπιαστό.
Στην εποχή των ηλεκτρονικών και των social media, ένα κομμάτι πέτρας μπορεί να έχει μεγαλύτερη αξία απ’ ό,τι φανταζόμαστε…
