Η ανάγκη να μας εκτιμούν, να μας αποδέχονται και να μας αναγνωρίζουν είναι ανθρώπινη. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από το αν οι άλλοι μας εγκρίνουν.
Όταν κάθε απόφαση, σχέση ή στόχος περνά μέσα από το φίλτρο του «τι θα πουν οι άλλοι;», είναι εύκολο να χάσουμε επαφή με τις δικές μας ανάγκες και αξίες.
Γιατί η εξωτερική επιβεβαίωση μας επηρεάζει τόσο πολύ;
Από πολύ νωρίς μαθαίνουμε να συνδέουμε την επιβράβευση με το αίσθημα ότι τα καταφέρνουμε. Οι έπαινοι από τους γονείς, οι βαθμοί στο σχολείο, η αποδοχή από φίλους και αργότερα η αναγνώριση στη δουλειά μπορούν να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον εαυτό μας.
Αυτό δεν είναι από μόνο του αρνητικό. Η κοινωνική αποδοχή και οι υποστηρικτικές σχέσεις αποτελούν σημαντικό κομμάτι της ανθρώπινης ζωής. Η δυσκολία εμφανίζεται όταν η προσωπική μας αξία ανεβαίνει και κατεβαίνει ανάλογα με την αντίδραση των άλλων.
Πότε η ανάγκη για επιβεβαίωση γίνεται βάρος;
Όλοι χαιρόμαστε όταν κάποιος αναγνωρίζει την προσπάθειά μας. Αν όμως η έγκριση γίνεται απαραίτητη για να αισθανθούμε αρκετοί, μπορεί να αρχίσουμε να προσαρμόζουμε υπερβολικά τη συμπεριφορά μας στις προσδοκίες των άλλων.
Μπορεί, για παράδειγμα, να δυσκολευόμαστε να πούμε «όχι», να φοβόμαστε την κριτική ή να παίρνουμε αποφάσεις περισσότερο για να μην απογοητεύσουμε κάποιον παρά επειδή μας εκφράζουν.
- Συνεχής σύγκριση: Μετράμε την πρόοδό μας με βάση το τι κάνουν οι άλλοι.
- Φόβος απόρριψης: Αποφεύγουμε επιλογές που μπορεί να μη γίνουν αποδεκτές.
- Δυσκολία στα όρια: Λέμε «ναι» ενώ στην πραγματικότητα θέλουμε να αρνηθούμε.
- Ευμετάβλητη αυτοεκτίμηση: Ένα θετικό σχόλιο μας ανεβάζει πολύ και μια κριτική μας ρίχνει απότομα.
Η γνώμη των άλλων δεν είναι άχρηστη
Το ζητούμενο δεν είναι να αδιαφορήσουμε για όλους. Η ανατροφοδότηση από ανθρώπους που εμπιστευόμαστε μπορεί να είναι πολύτιμη και οι καλές σχέσεις μπορούν να ενισχύσουν την αυτοεκτίμησή μας.
Η διαφορά βρίσκεται στο αν χρησιμοποιούμε τη γνώμη των άλλων ως μία πληροφορία ή ως την τελική απόφαση για το ποιοι είμαστε. Μπορούμε να ακούμε μια παρατήρηση χωρίς να την μετατρέπουμε αυτόματα σε απόδειξη ότι «δεν αξίζουμε».
Τι σημαίνει υγιής αυτοεκτίμηση;
Η αυτοεκτίμηση δεν σημαίνει ότι θεωρούμε τον εαυτό μας τέλειο. Σημαίνει ότι μπορούμε να αναγνωρίζουμε τόσο τα δυνατά μας σημεία όσο και τις αδυναμίες μας χωρίς να μηδενίζουμε συνολικά τον εαυτό μας.
Ένα λάθος δεν σημαίνει ότι είμαστε αποτυχημένοι. Μια απόρριψη δεν σημαίνει ότι δεν είμαστε αγαπητοί. Και το γεγονός ότι ένας άνθρωπος δεν μας εκτιμά δεν αποτελεί απόδειξη ότι κανείς δεν θα μας εκτιμήσει.
Η αυτογνωσία βοηθά να ξεχωρίζουμε τι θέλουμε πραγματικά
Η αυτογνωσία δεν σημαίνει ότι έχουμε όλες τις απαντήσεις. Σημαίνει ότι αρχίζουμε να παρατηρούμε καλύτερα τις ανάγκες, τις αξίες, τα όριά μας και τους λόγους πίσω από τις επιλογές μας.
Μια χρήσιμη ερώτηση είναι: «Αν δεν φοβόμουν την κριτική, θα έκανα πάλι αυτή την επιλογή;». Η απάντηση μπορεί να μας δείξει αν ενεργούμε επειδή κάτι έχει πραγματική σημασία για εμάς ή επειδή αναζητούμε αποδοχή.

Πώς χτίζεται η αυτοαποδοχή;
Η αυτοαποδοχή δεν σημαίνει παραίτηση από την εξέλιξη. Μπορούμε να θέλουμε να αλλάξουμε κάτι στη ζωή μας χωρίς να πιστεύουμε ότι η σημερινή μας εκδοχή δεν έχει αξία.
Μικρές πρακτικές μπορούν να βοηθήσουν να μετακινηθεί η προσοχή από τη συνεχή εξωτερική επιβεβαίωση προς μια πιο σταθερή εικόνα του εαυτού.
- Παρατηρήστε τις σκέψεις σας: Πότε νιώθετε ότι χρειάζεστε οπωσδήποτε την έγκριση κάποιου;
- Ξεχωρίστε γεγονότα από ερμηνείες: Άλλο «δεν συμφώνησε μαζί μου» και άλλο «δεν με θεωρεί αρκετό».
- Καταγράψτε τι έχει σημασία για εσάς: Αξίες όπως η ειλικρίνεια, η δημιουργικότητα ή η φροντίδα μπορούν να λειτουργούν ως εσωτερική πυξίδα.
- Θέστε μικρά όρια: Η εξάσκηση στο «όχι» μπορεί να μειώσει σταδιακά την ανάγκη να ευχαριστούμε όλους.
Τι ρόλο παίζουν οι σχέσεις;
Οι σχέσεις επηρεάζουν τον τρόπο που βλέπουμε τον εαυτό μας. Η αποδοχή, ο σεβασμός και η υποστήριξη μπορούν να λειτουργήσουν θετικά, ενώ μια σχέση γεμάτη υποτίμηση και συνεχείς συγκρίσεις μπορεί να μας κάνει να αμφιβάλλουμε περισσότερο για τον εαυτό μας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε διαφωνία ή κριτική είναι τοξική. Οι υγιείς σχέσεις περιλαμβάνουν και δύσκολες συζητήσεις. Η διαφορά είναι αν υπάρχει σεβασμός, ασφάλεια και χώρος να εκφράζονται και οι δύο πλευρές.
Πώς να σταματήσετε να μετράτε συνεχώς την αξία σας με τους άλλους;
Δεν γίνεται από τη μια μέρα στην άλλη. Η ανάγκη για επιβεβαίωση μπορεί να έχει διαμορφωθεί μέσα σε χρόνια, άρα χρειάζεται χρόνο για να αλλάξει.
Μπορείτε όμως να αρχίσετε από μικρά πράγματα: να πάρετε μια απόφαση χωρίς να ζητήσετε γνώμη από πέντε ανθρώπους, να δεχτείτε ότι κάποιος μπορεί να διαφωνήσει μαζί σας ή να αφήσετε μια κριτική να υπάρχει χωρίς να την μετατρέψετε σε προσωπική καταδίκη.
Δεν χρειάζεται να σας καταλαβαίνουν όλοι
Ένα από τα πιο δύσκολα πράγματα είναι να δεχτούμε ότι δεν θα μας εκτιμήσουν, καταλάβουν ή συμπαθήσουν όλοι. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγνοούμε κάθε κριτική ούτε ότι έχουμε πάντα δίκιο.
Σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να παραδίδουμε σε κάθε άνθρωπο το δικαίωμα να αποφασίζει πόσο αξίζουμε.
Η αυτοεκτίμηση γίνεται πιο σταθερή όταν δεν στηρίζεται αποκλειστικά σε likes, επαίνους, επιτυχίες ή στη γνώμη ενός συγκεκριμένου ανθρώπου. Οι σχέσεις και η αναγνώριση έχουν σημασία, αλλά δεν χρειάζεται να είναι το μοναδικό μέτρο με το οποίο κρίνουμε τον εαυτό μας.
Πηγές:












