Ο κουρκουμάς είναι ένα από τα πιο γνωστά μπαχαρικά και έχει μελετηθεί εκτενώς για την κουρκουμίνη, μια φυσική ουσία που του δίνει το χαρακτηριστικό κίτρινο χρώμα. Στο διαδίκτυο όμως συναντάμε συχνά πολύ πιο εντυπωσιακούς ισχυρισμούς: ότι το νερό με κουρκουμά «αλκαλοποιεί το σώμα», θεραπεύει την αρθρίτιδα, αντιστρέφει τον διαβήτη και προστατεύει από τον καρκίνο.
Η πραγματικότητα είναι πιο μετρημένη. Η κουρκουμίνη έχει ενδιαφέρουσες αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές ιδιότητες και υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί να βοηθήσει σε ορισμένες καταστάσεις. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ένα ποτήρι νερό με κουρκουμά λειτουργεί ως θεραπεία.
Τι είναι η κουρκουμίνη;
Η κουρκουμίνη είναι ένα από τα βασικά συστατικά του κουρκουμά και έχει αποτελέσει αντικείμενο πολλών εργαστηριακών και κλινικών μελετών. Οι ερευνητές εξετάζουν κυρίως τις πιθανές αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές δράσεις της.
Υπάρχει όμως μια σημαντική λεπτομέρεια: η ποσότητα κουρκουμίνης που παίρνουμε από το μπαχαρικό είναι πολύ μικρότερη από τις ποσότητες που χρησιμοποιούνται συνήθως σε πολλά κλινικά πειράματα με συμπληρώματα.
Είναι το νερό με κουρκουμά ένα «θαυματουργό» ρόφημα;
Όχι. Δεν υπάρχουν καλές κλινικές μελέτες που να αποδεικνύουν ότι ένα ποτήρι νερό με ένα κουταλάκι κουρκουμά κάθε πρωί προσφέρει όλα τα οφέλη που συχνά του αποδίδονται.
Η κατανάλωση κουρκουμά ως μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής είναι διαφορετικό πράγμα από τη χρήση συμπυκνωμένων συμπληρωμάτων κουρκουμίνης που έχουν μελετηθεί σε κλινικές δοκιμές.
Αλκαλοποιεί το σώμα;
Όχι. Ο οργανισμός διατηρεί το pH του αίματος μέσα σε πολύ στενά όρια με τη βοήθεια των πνευμόνων και των νεφρών.
Ένα τρόφιμο ή ένα ρόφημα μπορεί να επηρεάσει προσωρινά το pH των ούρων, αλλά δεν μπορεί να «αλκαλοποιήσει» ολόκληρο το σώμα. Η ιδέα ότι αυτή η αλκαλοποίηση προστατεύει από τον καρκίνο δεν έχει επιστημονική βάση.
Μπορεί να βοηθήσει στις φλεγμονές;
Η κουρκουμίνη παρουσιάζει αντιφλεγμονώδη δράση σε εργαστηριακές μελέτες και έχει εξεταστεί σε ανθρώπους για διάφορες καταστάσεις.
Τα δεδομένα είναι πιο ενθαρρυντικά σε ορισμένες μορφές οστεοαρθρίτιδας, όπου μελέτες και μετα-αναλύσεις έχουν βρει πιθανή μείωση του πόνου και της δυσκαμψίας.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο κουρκουμάς θεραπεύει την αρθρίτιδα ή ότι πρέπει να αντικαταστήσει τα φάρμακα που έχει συστήσει ένας γιατρός.
Μπορεί να βοηθήσει στον διαβήτη τύπου 2;
Ορισμένες κλινικές μελέτες με συμπληρώματα κουρκουμίνης έχουν δείξει μικρές βελτιώσεις σε δείκτες όπως η γλυκόζη νηστείας και η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η κουρκουμίνη «αντιστρέφει» τον διαβήτη τύπου 2. Ο διαβήτης είναι χρόνια πάθηση και η αντιμετώπισή του βασίζεται στη διατροφή, στη σωματική δραστηριότητα, στην παρακολούθηση και, όταν χρειάζεται, στη φαρμακευτική αγωγή.
Προστατεύει από τον καρκίνο;
Η κουρκουμίνη έχει μελετηθεί εκτενώς σε κύτταρα και ζώα και έχει παρουσιάσει ενδιαφέρουσες δράσεις σε μηχανισμούς που σχετίζονται με τον καρκίνο.
Στους ανθρώπους όμως τα δεδομένα παραμένουν περιορισμένα. Οι κλινικές μελέτες είναι συνήθως μικρές και δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να δείχνουν ότι η κουρκουμίνη μπορεί να προλάβει ή να θεραπεύσει τον καρκίνο.
Δεν πρέπει λοιπόν να χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο αντικαρκινικής θεραπείας.
Τι γνωρίζουμε για την πέψη;
Ο κουρκουμάς χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες σε παραδοσιακά συστήματα ιατρικής για πεπτικές ενοχλήσεις, όμως τα σύγχρονα κλινικά δεδομένα δεν είναι αρκετά για να πούμε ότι βελτιώνει με βεβαιότητα την πέψη σε όλους.
Σε κάποιους ανθρώπους μάλιστα τα συμπληρώματα κουρκουμά ή κουρκουμίνης μπορεί να προκαλέσουν ναυτία, καούρα, πόνο στο στομάχι, διάρροια ή δυσκοιλιότητα.
Προστατεύει το ήπαρ;
Υπάρχουν μελέτες που εξετάζουν την κουρκουμίνη σε άτομα με προβλήματα όπως το λιπώδες ήπαρ και ορισμένες έχουν δείξει μικρές βελτιώσεις σε εργαστηριακούς δείκτες.
Δεν είναι όμως σωστό να λέμε ότι ο κουρκουμάς «αποκαθιστά τα κατεστραμμένα ηπατικά κύτταρα».
Μάλιστα, αν και σπάνια, έχουν αναφερθεί περιπτώσεις ηπατικής βλάβης από συμπληρώματα κουρκουμά και κουρκουμίνης, ιδιαίτερα από ορισμένα σκευάσματα που έχουν σχεδιαστεί ώστε να απορροφώνται πιο εύκολα.
Επιβραδύνει τη γήρανση;
Η κουρκουμίνη έχει αντιοξειδωτικές ιδιότητες και μελετάται για τον ρόλο της σε διάφορες διαδικασίες που σχετίζονται με τη φλεγμονή και το οξειδωτικό στρες.
Δεν υπάρχουν όμως επαρκή στοιχεία ότι η κατανάλωση κουρκουμά ή νερού με κουρκουμά επιβραδύνει τη γήρανση ή αυξάνει τη διάρκεια ζωής στους ανθρώπους.
Τι ρόλο παίζει το μαύρο πιπέρι;
Η κουρκουμίνη απορροφάται δύσκολα από τον οργανισμό. Η πιπερίνη, μια ουσία που υπάρχει στο μαύρο πιπέρι, μπορεί να αυξήσει την απορρόφησή της.
Αυτός είναι και ο λόγος που πολλά συμπληρώματα συνδυάζουν κουρκουμίνη με πιπερίνη. Η μεγαλύτερη απορρόφηση όμως δεν σημαίνει αυτομάτως μεγαλύτερο όφελος και μπορεί να αυξήσει και την πιθανότητα αλληλεπιδράσεων ή ανεπιθύμητων ενεργειών.
Μπορείτε να πίνετε νερό με κουρκουμά;
Για τους περισσότερους υγιείς ανθρώπους, μικρές ποσότητες κουρκουμά ως τρόφιμο ή μπαχαρικό μπορούν να αποτελούν μέρος μιας φυσιολογικής διατροφής.
Αυτό όμως είναι διαφορετικό από τη συστηματική λήψη μεγάλων δόσεων ή συμπληρωμάτων. Όποιος παίρνει φάρμακα, έχει χρόνια πάθηση, ιστορικό προβλημάτων στο ήπαρ ή σκέφτεται να χρησιμοποιεί καθημερινά συμπληρώματα κουρκουμίνης καλό είναι να το συζητήσει με γιατρό ή φαρμακοποιό.
Τι ισχύει τελικά;
Ο κουρκουμάς είναι ένα ενδιαφέρον μπαχαρικό και η κουρκουμίνη συνεχίζει να μελετάται για πιθανές εφαρμογές στην υγεία. Τα πιο ενθαρρυντικά δεδομένα αφορούν κυρίως συμπληρώματα και συγκεκριμένες καταστάσεις, όπως ορισμένα συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας.
Δεν υπάρχουν όμως στοιχεία ότι το νερό με κουρκουμά αλκαλοποιεί το σώμα, θεραπεύει τον καρκίνο, αντιστρέφει τον διαβήτη ή αποτελεί κάποιο καθημερινό «θαυματουργό» ρόφημα.
Ο κουρκουμάς μπορεί να είναι ένα χρήσιμο μέρος της διατροφής μας. Αυτό απέχει αρκετά από το να αποτελεί θεραπεία για όλες τις παθήσεις που του αποδίδονται στο διαδίκτυο.
