Υπάρχουν μέρη στον πλανήτη που μοιάζουν σαν να ανήκουν σε έναν άλλο κόσμο. Η Σοκότρα είναι ένα από αυτά. Απομονωμένη στον βορειοδυτικό Ινδικό Ωκεανό, κοντά στον Κόλπο του Άντεν, φιλοξενεί φυτά και τοπία τόσο ασυνήθιστα ώστε συχνά περιγράφεται ως ένα από τα πιο «εξωγήινα» νησιά της Γης.
Η Σοκότρα ανήκει στην Υεμένη και είναι το μεγαλύτερο νησί του Αρχιπελάγους της Σοκότρα, το οποίο αποτελείται συνολικά από τέσσερα νησιά και δύο βραχώδεις νησίδες.
Γιατί η Σοκότρα έχει τόσο μοναδική φύση;
Η μακρόχρονη γεωγραφική απομόνωση του αρχιπελάγους, σε συνδυασμό με το ξηρό κλίμα, τη γεωλογία και τις ιδιαίτερες συνθήκες του περιβάλλοντος, επέτρεψε σε πολλά φυτά και ζώα να εξελιχθούν ανεξάρτητα από εκείνα της ηπειρωτικής Αφρικής και της Αραβικής Χερσονήσου.
Σύμφωνα με την UNESCO, στη Σοκότρα έχουν καταγραφεί 825 είδη φυτών. Από αυτά, τα 307, δηλαδή περίπου το 37%, είναι ενδημικά και δεν απαντώνται φυσικά πουθενά αλλού στον κόσμο.
Το ποσοστό ενδημισμού είναι ακόμη υψηλότερο σε άλλες ομάδες ζώων: περίπου το 90% των ειδών ερπετών και το 95% των ειδών χερσαίων σαλιγκαριών του αρχιπελάγους είναι μοναδικά στη Σοκότρα.
Ένα νησί Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO
Η ιδιαίτερη βιοποικιλότητα της Σοκότρας οδήγησε στην ένταξη του αρχιπελάγους στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO το 2008.
Η περιοχή θεωρείται τόσο ξεχωριστή ώστε έχει αποκληθεί και «Γκαλαπάγκος του Ινδικού Ωκεανού», λόγω του μεγάλου αριθμού φυτών και ζώων που εξελίχθηκαν εκεί απομονωμένα.
Το δέντρο «αίμα του δράκου»
Το πιο χαρακτηριστικό ίσως φυτό της Σοκότρας είναι το δέντρο «αίμα του δράκου», με επιστημονική ονομασία Dracaena cinnabari.
Το σχήμα του δύσκολα περνά απαρατήρητο. Τα κλαδιά του ανοίγουν προς τα έξω και σχηματίζουν μια πυκνή, επίπεδη κόμη που θυμίζει τεράστια ομπρέλα ή, από μακριά, έναν παράξενο ιπτάμενο δίσκο.
Το όνομά του προέρχεται από την κόκκινη ρητίνη που παράγει ο κορμός του. Η ρητίνη αυτή ήταν γνωστή από την αρχαιότητα και χρησιμοποιήθηκε ιστορικά ως χρωστική, βερνίκι και σε παραδοσιακές εφαρμογές.
Σήμερα το είδος θεωρείται ευάλωτο και η διατήρηση των δασών του αποτελεί σημαντικό ζήτημα για το οικοσύστημα του νησιού.
Δεν είναι το μοναδικό παράξενο φυτό
Η Σοκότρα φιλοξενεί και άλλα φυτά με μορφές που δύσκολα συναντά κανείς αλλού.
Ανάμεσά τους βρίσκεται η Socotran desert rose (Adenium obesum ssp. socotranum), με τον εντυπωσιακά διογκωμένο κορμό της, καθώς και το λεγόμενο cucumber tree (Dendrosicyos socotranus), ένα από τα ελάχιστα δέντρα της οικογένειας των κολοκυνθοειδών.
Οι διογκωμένοι κορμοί ορισμένων από αυτά τα φυτά λειτουργούν ως αποθήκες νερού, μια σημαντική προσαρμογή στις ξηρές συνθήκες του νησιού.
Βουνά, σπηλιές και παραλίες
Η διαφορετικότητα της Σοκότρας δεν περιορίζεται στη χλωρίδα της. Το νησί διαθέτει ορεινούς όγκους, οροπέδια, βαθιές κοιλάδες, σπηλιές, αμμόλοφους και ακτές με λευκή άμμο και γαλαζοπράσινα νερά.
Αυτή η εναλλαγή τοπίων μέσα σε σχετικά μικρή έκταση είναι ένας ακόμη λόγος που οι εικόνες από τη Σοκότρα μοιάζουν συχνά να προέρχονται από διαφορετικούς πλανήτες.
Ένα οικοσύστημα που χρειάζεται προστασία
Παρότι η απομόνωση βοήθησε τη Σοκότρα να διατηρήσει τη μοναδική της βιοποικιλότητα για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, σήμερα πολλά είδη αντιμετωπίζουν πιέσεις από την κλιματική αλλαγή, την υποβάθμιση των οικοτόπων και άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες.
Το χαρακτηριστικό δέντρο «αίμα του δράκου», για παράδειγμα, έχει καταταχθεί ως ευάλωτο είδος και η φυσική αναγέννηση ορισμένων πληθυσμών του αποτελεί αντικείμενο ανησυχίας.
Η Σοκότρα δεν μοιάζει «εξωγήινη» επειδή τα φυτά της προέρχονται από κάποιον άλλο κόσμο. Μοιάζει έτσι επειδή εκατομμύρια χρόνια γεωγραφικής απομόνωσης δημιούργησαν ένα οικοσύστημα με μορφές ζωής που εξελίχθηκαν με τον δικό τους ξεχωριστό τρόπο.
