“`html
Η κρητική διάλεκτος είναι μία από τις πιο αναγνωρίσιμες νεοελληνικές διαλεκτικές ποικιλίες, με λέξεις, ήχους και εκφράσεις που κουβαλούν αιώνες ιστορίας. Πολλές από αυτές παραμένουν ζωντανές στην καθημερινή ομιλία, ενώ άλλες ακούγονται πλέον κυρίως από τις μεγαλύτερες γενιές ή επιβιώνουν σε τραγούδια, μαντινάδες και παλιές αφηγήσεις.
Από το «γιάντα» και το «θωρώ» μέχρι το «κοπέλι», το «σεβντά» και το «κατέχω», η κρητική ντοπιολαλιά διαθέτει έναν εντυπωσιακό λεξιλογικό πλούτο. Το γλωσσάρι που ακολουθεί συγκεντρώνει χαρακτηριστικές λέξεις και εκφράσεις, με την επισήμανση ότι η προφορά, η σημασία και η χρήση τους μπορεί να διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή της Κρήτης.
Η κρητική διάλεκτος και η μεγάλη λογοτεχνική της παράδοση
Η Κρήτη γνώρισε σημαντική λογοτεχνική άνθηση κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας. Ιδιαίτερα από τα τέλη του 16ου έως τον 17ο αιώνα, συγγραφείς δημιούργησαν μια λογοτεχνική γλώσσα που βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στην ομιλούμενη κρητική της εποχής.
Χαρακτηριστικά έργα είναι ο «Ερωτόκριτος» του Βιτσέντζου Κορνάρου και τα θεατρικά έργα του Γεωργίου Χορτάτση. Παράλληλα, η προφορική παράδοση συνεχίστηκε μέσα από τραγούδια, αφηγήσεις και φυσικά τις μαντινάδες, τα γνωστά δεκαπεντασύλλαβα δίστιχα που μπορούν να μιλούν για τον έρωτα, τη φιλία, τη σάτιρα, τον πόνο ή ακόμη και φιλοσοφικά θέματα.

Μιλιούνται κρητικά και έξω από την Κρήτη;
Η κρητική διάλεκτος εξακολουθεί να χρησιμοποιείται στο νησί, αν και ο βαθμός χρήσης της ποικίλλει ανάλογα με την περιοχή, την ηλικία και το κοινωνικό περιβάλλον.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι μορφές της κρητικής ελληνικής διατηρήθηκαν και σε κοινότητες απογόνων μουσουλμάνων Κρητικών που εγκατέλειψαν το νησί κατά τον 19ο και τις αρχές του 20ού αιώνα.
Μια από τις γνωστότερες τέτοιες κοινότητες βρίσκεται στην Αλ Χαμιντίγια της Συρίας, ενώ απόγονοι Κρητικών εγκαταστάθηκαν επίσης σε περιοχές της σημερινής Τουρκίας. Η γλώσσα αυτών των κοινοτήτων εξελίχθηκε φυσικά μέσα σε διαφορετικό γλωσσικό περιβάλλον και δεν είναι απαραίτητα ίδια με την κρητική που ακούγεται σήμερα στο νησί.
Μερικά χαρακτηριστικά της κρητικής ομιλίας
Η κρητική ανήκει στις νότιες νεοελληνικές διαλεκτικές ποικιλίες και παρουσιάζει χαρακτηριστικά στην προφορά, στο λεξιλόγιο και στη γραμματική που την κάνουν εύκολα αναγνωρίσιμη.
Χαρακτηριστικές είναι λέξεις όπως «γροικώ» με τη σημασία ακούω ή καταλαβαίνω, «ξανοίγω» με τη σημασία κοιτάζω, «κατέχω» για το γνωρίζω, «θωρώ» για το βλέπω και «γιάντα» για το γιατί.
Συναντώνται επίσης τύποι προσωπικών αντωνυμιών και συντάξεις διαφορετικές από εκείνες της κοινής νεοελληνικής, όπως «γρικώ ντου» ή «ξανοίγω σε». Πολλά χαρακτηριστικά διαφέρουν, πάντως, ακόμη και μεταξύ περιοχών της ίδιας της Κρήτης.
Κρητικές λέξεις από Α
αβαρεσά: τεμπελιά, οκνηρία.
αβατζέρνω: πλεονάζω, περισσεύω.
αβιζέρνω: ειδοποιώ, εφιστώ την προσοχή κάποιου.
αβορθακός / αφορδακός: βάτραχος.
αγαπητερά: με αγάπη, με στοργή.
αγαπητερός: εκείνος που γίνεται αγαπητός με τη συμπεριφορά του.
αγγέλαμος: άγρια βρώμη.
άγγουρος: νεαρός, νέος.
αγγουροφαίνεται: μου κακοφαίνεται.
αγγριγιεύω: αγριεύω, ερεθίζω.
αγιάερτος: αγύριστος, αυτός που δεν έχει επιστρέψει.
αγίδα: συμπαράσταση, ενίσχυση.
αγκαλιδέ: όσο χωρά μια αγκαλιά.
αγκανάδος: αγανακτισμένος, οργισμένος.
αγκανίζω: φωνάζω πολύ δυνατά.
αγριμοπόδαρος: αυτός που έχει γρήγορα και δυνατά πόδια σαν αγρίμι.
αγρουλιά: άγρια ελιά.
αδέλοιπος: υπόλοιπος, απομένων.
αδιαρίζομαι: σπεύδω, βιάζομαι.
αδιάρμιστος: ακατάστατος.
αδιαφόρετος: μάταιος, ανώφελος.
αδικοθανατίζω: βρίσκω άδικο θάνατο.
αδυναμίζω: χάνω τις δυνάμεις μου.
αερινίζει: αρχίζει να φυσά δροσερός αέρας.
άζουδος: άτυχος, κακότυχος.
αθάλη: θερμή στάχτη.
αθιβολή: κουβέντα, συζήτηση.
αθός: ανθός.
αίγα: γίδα.
αϊπλίκι: ελάττωμα, κουσούρι.
ακλούθιε: ακολούθησε.
ακλουθώ: ακολουθώ.
αλάργο: μακριά.
αλαργοξορίζω: στέλνω πολύ μακριά, στην ξενιτιά.
αλέτι: άδικο.
αλωνάρης: ο μήνας Ιούλιος.
αμάλαγος: άθικτος, αγνός, αμόλευτος.
αμάχη: μίσος, έχθρα.
αματέ: ματιά.
άμε: πήγαινε.
αμέτε: πηγαίνετε.
αμοναχός: μοναχός, μόνος.
αναβουλώ: βουλιάζω.
αναδίδω: υγραίνομαι.
αναμαζώνομαι: ησυχάζω, επιστρέφω στα παλιά.
αναντρανίζω: ανορθώνομαι, ανασηκώνομαι.
αναπνιά: ανάσα.
αναστορούμαι: θυμάμαι, επαναφέρω κάτι στη μνήμη.
αναχουρχουδεύω: ανακατεύω, ανακινώ.
ανέ / άνε: αν, εάν.
ανεζητώ: ψάχνω, αναζητώ, νοσταλγώ.
ανημένω: περιμένω.
αντάρα: ομίχλη ή μπόρα.
αντέτι: έθιμο, συνήθεια.
αντιδείρω / αντιντέρνω: περνώ απέναντι.
αόρια: όρη.
απηλογούμαι: απαντώ, αποκρίνομαι.
απής: αφού, αφότου.
απόκειας: έπειτα, μετά.
απού: που, όπου.
απογιαγέρνω: επιστρέφω.
αποδέλοιποι: οι υπόλοιποι.
απόι: αγιάζι, δροσιά της αυγής.
αποκαμαρώνω: θαυμάζω.
αποσκιάζω: κάθομαι στη σκιά ή προστατεύω από τον ήλιο.
αποσπέρας: από το προηγούμενο βράδυ.
αποστροφές: αναμνήσεις.
αποτσακίζω: αλλάζω κατεύθυνση.
αργαδινή: βραδιά.
αρμί: άκρη, κορφή, ύψωμα.
αροδαμός: νέο φύλλωμα ή τρυφερό κλωνάρι.
αρωδαμοί: τρυφεροί βλαστοί.
ασκιανάδα: ίσκιος.
ασπάλαθος: αγκαθωτό φυτό της Κρήτης.
ασφεντηλιά: ασφόδελος.
ατζοπηδάς: χοροπηδάς.
άφτω: ανάβω, φλογίζομαι.
άχτι: απωθημένο ή επιθυμία ανταπόδοσης.
Κρητικές λέξεις από Β
βαίζα: καμώματα.
βαβαλίζω: περιποιούμαι, φροντίζω.
βαγίζω: φροντίζω ιδιαίτερα κάποιον.
βάγκα: χαντάκι, μεγάλο αυλάκι.
βάλια: βάσανα.
βαρεμένη: έγκυος.
βαρώ: πληγώνω, χτυπώ.
βαστώ: προέρχομαι, κατάγομαι.
βγανιά: συκοφαντία, προσβολή.
βγοράδα: ορατότητα, θέα.
βεγγέρα: αποσπερίδα, βραδινή παρέα.
βεγγερίζω: κουβεντιάζω τα απόβραδα.
βεντέμα: μεγάλη παραγωγή, συνήθως ελιάς.
βέργα: κατσούνα, μπαστούνι.
βίγλα: σκοπιά, παρατηρητήριο.
βιγλάτορας: αυτός που επιτηρεί από ψηλά.
βιόλα: λουλούδι· μεταφορικά μπορεί να χαρακτηρίσει όμορφη κοπέλα.
βλαντούσα: κατσαρίδα.
βλεπές: αγροφύλακας.
βλόγα: τελετή γάμου.
βολά: φορά.
βουλώ: βουλιάζω.
βούργια: μικρός υφαντός σάκος.
βουργιάλι: υφαντή τσάντα, ταγάρι.
βραστάρι: θερμό αφέψημα.
βρούχος: υπόκωφος θόρυβος, μουγκρητό.
βρυσάλι: μικρή βρύση.
βυζαστάρι: μικρό παιδί ή νεαρό ζώο.
Κρητικές λέξεις από Γ
γαμπάς: χοντρό επανωφόρι βοσκού με κουκούλα.
γδέχομαι: περιμένω να συμβεί κάτι.
γεραντίζω: ευδοκιμώ, δημιουργώ.
γειαίνω / γιάνω: γίνομαι καλά, θεραπεύομαι.
γιαγιέρνω: επιστρέφω, γυρίζω πίσω.
γιάειντα / γιάντα: γιατί.
γιδάρης: βοσκός γιδιών.
γλεντοκόπισμα: έντονο γλέντι.
γνοιάζομαι: ενδιαφέρομαι, φροντίζω.
γροικώ: ακούω, αντιλαμβάνομαι, καταλαβαίνω.
γρυλώνω: γουρλώνω τα μάτια, απορώ.
γρόσι: παλιό νόμισμα.
γυρογιάλι: ακρογιαλιά.
Κρητικές λέξεις από Δ
δηγούμαι: διηγούμαι.
διακονάται: ζητιανεύει.
διαρμίζομαι: τακτοποιώ, καθαρίζω, συγυρίζω.
δίκαια μεσάνυχτα: ακριβώς μεσάνυχτα.
δρασκελίζω: περνώ με μεγάλο βήμα, υπερπηδώ.
δώ μου: δώσε μου.
δείλι: δειλινό.
δίφορος: αυτός που καρπίζει δύο φορές τον χρόνο.
Κρητικές λέξεις από Ε
εβγιά: βελτίωση του καιρού.
εδά: τώρα.
εγδέχουμου: περίμενα.
είντα: τι.
εκειά: εκεί.
εμιλιά: μιλιά, φωνή.
εμίσεψες: έφυγες.
εντάκαρα: ξεκίνησα.
εξάνοιξα: κοίταξα.
εργώ: κρυώνω.
ετσά: έτσι.
εθαραπάηκα: έφαγα και ευχαριστήθηκα.
εκειαδέ: εκεί ακριβώς.
εμπάστε: μπείτε μέσα, περάστε.
έντειμα: φάντασμα, δαιμονικό πλάσμα στη λαϊκή παράδοση.
εξιά: ανεξαρτησία, ελευθερία.
εσμιγιά: συνάντηση.
έχνος: ζώο.
εχταγή: έγνοια, έντονη επιθυμία.
Κρητικές λέξεις από Ζ
ζα / οζά: ζώα, συχνά πρόβατα.
ζάλο: βήμα, περπατησιά.
ζάφτι: έλεγχος, κουμάντο.
ζευλώνω: στραβώνω, λυγίζω.
ζόρες: δυσκολίες, κίνδυνος.
Κρητικές λέξεις από Θ
θα γενώ: θα γίνω.
θε να: θα.
θένε: θέλουν.
θεριό: θηρίο.
θεριστής: ο μήνας Ιούνιος.
θέτω: ξαπλώνω, κοιμάμαι.
θιός: Θεός.
θύμηση: μνήμη, ανάμνηση.
θωρώ: βλέπω.
θαρμός: βασκανία, μάτιασμα.
Κρητικές λέξεις από Ι
ιδώ: δω, βλέπω.
ινάτι: πείσμα.
ίντα: τι.
ίσαμε / σάμε: μέχρι.
Κρητικές λέξεις από Κ
καερέτι: υπομονή.
καημαθιά: κάψιμο.
κακοβολιά: ανώμαλος, δύσκολος δρόμος.
κακολαλώ: βασανίζω, κακομεταχειρίζομαι.
κακοστραθιά: δύσβατος δρόμος.
καλλιμέντο: πρόοδος, προκοπή.
καλντιρίμι: λιθόστρωτος δρόμος.
κανακίζω: καλοπιάνω, χαϊδεύω.
κανελάδα: ποτό από κανέλα.
καταλαγιάζω: ηρεμώ.
κατέχω: γνωρίζω, ξέρω.
κάψα: έντονη ζέστη.
κάτης: γάτος.
κατούνα: σπίτι βοσκού στο βουνό.
κεράς η ζώνη: ουράνιο τόξο.
κλησίδι: μικρό εκκλησάκι.
κοπέλι: αγόρι ή μικρό παιδί.
κοπελιδάκι: μικρό παιδί.
κονάκι: κατοικία, συχνά σπίτι βοσκού.
κονεύω: φιλοξενούμαι.
κοντό: άραγε, μήπως.
κόπιασε: έλα, πέρασε, πρόσκληση για φιλοξενία.
κουζουλάδα: τρέλα, ανοησία ή παράτολμη πράξη.
κουλαντρίζω: κάνω κουμάντο, καταφέρνω κάτι.
κουλές: πύργος.
κούμος: μικρό ορεινό κτίσμα για ζώα.
κουρνιάζω: χώνομαι για προστασία ή στην αγκαλιά.
κοχλιός / χοχλιός: σαλιγκάρι.
κρημνός: γκρεμός.
κριγιός: κριάρι.
κρυγιό: κρύο, δροσερό.
Κρητικές λέξεις από Λ
λαθούρι: φάβα.
λαλεί: οδηγεί.
λάτρα: καθαριότητα, δουλειές του σπιτιού.
λιανοχοχλιός: μικρό σαλιγκάρι.
λιγώνω: δοκιμάζω, γεύομαι.
λιχνίζω: διαχωρίζω στο αλώνι τον καρπό από τα άχυρα.
λιοπύρι: πολύ δυνατή ζέστη.
λογιάζω: σκέφτομαι, βάζω στον νου μου.
λοισμός: συλλογισμός, σκέψη.
λούσα: πολυτελή ρούχα και κοσμήματα.
λυρομπαντουρίζω: παίζω λύρα.
Κρητικές λέξεις από Μ
μαγαρίζω: αλλοιώνω, καταστρέφω.
μαϊνάρω: ησυχάζω, κοπάζω.
μαλέ: καβγάς.
μαρακλής: άνθρωπος με μεράκι, ιδιαίτερα στο γλέντι.
μαργώνω: κρυώνω πολύ.
μερακλίκι: μεράκι, αγάπη γι’ αυτό που κάνω.
μισεμός: αναχώρηση.
μιτάτο: ορεινό κτίσμα όπου γίνονται τυροκομικές εργασίες.
μονοπαντώ: συγκεντρώνω σε ένα μέρος.
μουζούρι: παλιά κρητική μονάδα μέτρησης.
μπάντα: πλευρά, περιοχή.
μπαξές: περιβόλι, κήπος.
μπεγεντίζω: συμπαθώ, θαυμάζω.
μπεσαλίδικος: ντόμπρος, ευθύς.
μπέτης: στήθος.
μπουνταλάς: ανόητος.
Κρητικές λέξεις από Ν
νιηρούμαι: αποφεύγω μια πράξη.
ντακάρω: ξεκινώ, αρχίζω.
ντελικανής: νέος άνδρας.
ντουνιάς: κόσμος, λαός.
νώμος: ώμος.
Κρητικές λέξεις από Ξ
ξα σου: όπως εσύ θέλεις, δική σου η απόφαση.
ξαμώνω: σημαδεύω, σκοπεύω.
ξανοίγω: κοιτάζω, παρατηρώ.
ξεγιαλίζω: ανοίγομαι στο πέλαγος.
ξεκορφίζω: φτάνω ή βγαίνω στην κορυφή.
ξενομπασάρικος: περαστικός, ξένος.
ξενομπάτης: περαστικός.
ξέτελο: έκβαση, αποτέλεσμα.
ξόμπλια: σχέδια σε υφαντό.
Κρητικές λέξεις από Ο
οζό: ζώο, συχνά πρόβατο.
οματέ: παραδοσιακό έδεσμα από εντόσθια, ρύζι και μυρωδικά.
ονόμης σου: για χάρη σου.
όξω: έξω.
ορδινιά: τάξη, ετοιμασία.
ορδινιάζω: σχεδιάζω, οργανώνω.
όρθα: κότα.
οψάργας: χθες το βράδυ.
οψές: χθες.
Κρητικές λέξεις από Π
παιχνιδαμάτης: αυτός που «παίζει» με τα μάτια.
παντονιάρω: εγκαταλείπω, αφήνω.
παράουρος: παλαβός.
παρασθιά: τζάκι.
παραστρατίζω: αλλάζω δρόμο.
πλαντοξόκαιρος: ξαφνική και επικίνδυνη κακοκαιρία.
πογέρνει: βασιλεύει ο ήλιος.
πορίζω: βγαίνω έξω, φεύγω.
ποσάζω: περιποιούμαι, στολίζω.
πρεπιά: αξιοπρέπεια, ομορφιά.
πριχού: πριν, προτού.
προβατάρης: βοσκός προβάτων.
Κρητικές λέξεις από Ρ
ραβδέ: χτύπημα με ραβδί.
ραέτι: καλό, εκλεκτό φαγητό.
ράκαδο: κουρελιασμένο ρούχο.
ραμεκλής: συγχωρεμένος, για άνθρωπο που έχει πεθάνει.
ρανίζω: κλαίω ασταμάτητα.
ρασέ / ρασιά: ύφασμα από συμπιεσμένο μαλλί.
ράσσω: σπεύδω να βοηθήσω.
ραφώνω: κουρνιάζω, χώνομαι.
ρεγάλο: δώρο.
ρέγομαι: επιθυμώ πολύ.
ρεζαλέτι: ντροπή, ρεζίλεμα.
ρεμεδιάρω: θεραπεύω, αποκαθιστώ.
ρεμέδιο: φάρμακο.
ρεσπέρης: γεωργός, αγρότης.
ρέτζακας: γκρεμός, χαράδρα.
ριζά: πρόποδες υψώματος.
ριζιμιό: γερά ριζωμένο.
ριζίτης: κάτοικος στις ρίζες του βουνού.
ρίζωμα: ανηφόρα.
ρόβι: όσπριο που χρησιμοποιούνταν και ως ζωοτροφή.
ροδάρης: βοσκός αιγοπροβάτων.
ροζοναμέντο: συνομιλία, κουβέντα.
ροζονάρω: συζητώ.
ρουβάζω: χώνομαι στην αγκαλιά.
ρούγα: δρόμος, σοκάκι ή γειτονιά.
ρούμα: μικρός χείμαρρος ή ρυάκι.
Κρητικές λέξεις από Σ
σάμε: μέχρι.
σεβντάς: ερωτικός καημός.
σεΐρι: θέαμα, παρατήρηση.
σκιανός: ίσκιος.
σπερνό: εσπερινός ή παραμονή.
στανικώς: με το ζόρι, χωρίς τη θέλησή μου.
σύντεκνος: κουμπάρος που έχει βαφτίσει παιδί.
συντηρώ: κοιτάζω προσεκτικά.
συργουλεύω: καλοπιάνω, κολακεύω.
σφαλίζω: κλειδώνω, ασφαλίζω.
Κρητικές λέξεις από Τ
ταγί: βρώμη.
τάχατες: δήθεν, συχνά ειρωνικά.
ταχινή: πρωί.
τελάρο: αργαλειός.
τερτίπι: κόλπο, τέχνασμα.
τοτεσάς: τότε ακριβώς.
τουτοσές: αυτός, ετούτος.
τσιγκλώ: πειράζω, ενοχλώ.
τσίπα: μεμβράνη που σχηματίζεται στην επιφάνεια του φρέσκου γάλακτος.
τσουγκρί: μυτερή άκρη βράχου.
Κρητικές λέξεις από Φ
φαδέ: πίστη, εμπιστοσύνη.
φαητσούλι: μικρή ποσότητα φαγητού.
φαλαγγάρης: αυτός που ζει σε φαράγγι.
φαμέγιος: υπηρέτης.
φαμελικώς: με όλη την οικογένεια.
φανερίζει: αρχίζει να ξημερώνει.
φανιστρέλα: μεγάλη πληγή.
φαρδαλός: πολύχρωμος, φανταχτερός.
φαρμακίτης: δηλητηριώδες μανιτάρι.
φασίδι: υφαντό στον αργαλειό.
φεγγιά: μάτια.
φέγγος: λάμψη, φωτισμός.
φελλοκάλικο: παντόφλα, τσόκαρο.
φελώ: αξίζω, είμαι χρήσιμος.
φιοφιορίζω: στολίζω.
φιλιότσα / φιλιότσος: βαφτιστήρι.
φουντάνα: μεγάλη φλόγα.
φταξούσιος: κύριος του εαυτού του, ανεξάρτητος.
φυρώ: λιγοστεύω σε όγκο ή βάρος.
φυσκιγιά: αφθονία.
Κρητικές λέξεις από Χ
χάβδαλο: τελείως ξερό σέλινο.
χαβεσιλίκι: πόθος, επιθυμία.
χαβρίζω: φωνάζω πολύ δυνατά.
χάζι: διασκέδαση από θέαμα ή πράξη.
χαϊλάλης: φαντασιόπληκτος, ανισόρροπος.
χαλαλίζω: χαρίζω, δωρίζω.
χαλέπα: πετρώδης και σχετικά επίπεδη περιοχή.
χαλίσικος: γνήσιος, άδολος.
χάμαι: κάτω, καταγής.
χαμπέρι: είδηση.
χαντώ: νομίζω, πιστεύω.
χαραέτι: μεγάλη δίψα.
χαράκι: μεγάλη πέτρα ή ριζωμένος βράχος.
χαροκοπώ: γλεντώ.
χαρχαλεύω: ανακατεύω πράγματα.
χειμαδιό: περιοχή όπου μεταφέρονται τα ζώα τον χειμώνα.
χούμελι: γλυκό υγρό που προκύπτει από το βράσιμο της κερήθρας.
χουρχούδα: μαγκούρα, ρόπαλο.
χοχλιομπάντουρο: κέλυφος σαλιγκαριού.
χοχλιός: σαλιγκάρι.
χτικιάζω: αρρωσταίνω από φυματίωση.
χτικιό: φυματίωση.
Κρητικές λέξεις από Ψ
ψακωντέ: πικρή γεύση, πικράδα.
ψαλάσσω: τσιμπολογώ.
ψαλιμουδίζω: σιγομουρμουρίζω.
ψαργάδινος: χθεσινοβραδινός.
ψαρογάροι: παστές σαρδέλες.
ψεγαδιάστρα: κουτσομπόλα γυναίκα.
ψέγος: ψεγάδι, ελάττωμα.
ψεσινός: χθεσινός.
ψήμα: ψήσιμο.
ψίκι: πομπή, ακολουθία.
ψιμάρνι: όψιμο αρνί.
ψιμοκαίρι: παράταση του καλοκαιριού, συνήθως σε περίοδο που υπάρχει ανάγκη για βροχή.
ψιμύθια: στολίδια σε κέντημα ή υφαντό.
ψιχαλίδα: ψιλή βροχή, ψιχάλα.
ψομματάρης: μεγάλος ψεύτης.
ψυχνιάζει: αρχίζει να πέφτει κρύο.
Μια διάλεκτος που αλλάζει αλλά δεν παύει να είναι ζωντανή
Όπως κάθε ζωντανή γλωσσική ποικιλία, έτσι και η κρητική αλλάζει με τον χρόνο. Κάποιες λέξεις παραμένουν καθημερινές, άλλες ακούγονται κυρίως σε ορεινές ή αγροτικές περιοχές και άλλες έχουν σχεδόν περάσει στη μνήμη των μεγαλύτερων γενεών.
Αυτό όμως είναι και το ενδιαφέρον ενός τέτοιου γλωσσαριού. Δεν αποτελεί απλώς κατάλογο «παράξενων» λέξεων, αλλά ένα μικρό παράθυρο στην καθημερινότητα, στις δουλειές, στη φύση, στις σχέσεις και στον τρόπο με τον οποίο γενιές Κρητικών περιέγραφαν τον κόσμο γύρω τους.
Και αν κάποια από αυτές τις λέξεις σάς είναι απολύτως οικεία, ίσως είναι επειδή η κρητική διάλεκτος δεν ανήκει μόνο στα βιβλία και στα παλιά τραγούδια. Συνεχίζει να ακούγεται, να αλλάζει και να περνά από γενιά σε γενιά.
“`












