Μια παράξενη φράση στα αρχαία ελληνικά κυκλοφορεί εδώ και χρόνια στο διαδίκτυο και προκαλεί εντύπωση επειδή γράφεται αποκλειστικά με φωνήεντα:
«ΟΙΑ ΗΩ Ω ΥΙΕ ΑΕΙ ΕΙ»
Συχνά συνοδεύεται από τη μετάφραση «Όπως η αυγή, γιε μου, να είσαι πάντα» και παρουσιάζεται ως απόδειξη μιας μοναδικής ιδιότητας της ελληνικής γλώσσας.
Υπάρχει όμως ένα σημαντικό πρόβλημα: η φράση δεν αποδίδει σωστά αυτή την ευχή στα αρχαία ελληνικά.
Γιατί η περίφημη φράση δεν είναι σωστή
Ένα από τα βασικότερα προβλήματα βρίσκεται στο τελευταίο «ΕΙ».
Ο αρχαιοελληνικός τύπος «εἶ» σημαίνει «είσαι». Δεν σημαίνει «να είσαι», όπως αναφέρεται συνήθως στις αναρτήσεις που αναπαράγουν τη συγκεκριμένη φράση.
Για να εκφραστεί προστακτική με την έννοια «να είσαι», θα χρειαζόταν διαφορετικός τύπος, όπως το «ἴσθι». Μόνο που αυτή η λέξη περιλαμβάνει σύμφωνα.
Επομένως, το εντυπωσιακό χαρακτηριστικό μιας ολοκληρωμένης ευχής αποτελούμενης αποκλειστικά από φωνήεντα παύει να ισχύει.
Υπάρχει πρόβλημα και με τη λέξη «ΗΩ»
Η λέξη «ἠώ» σχετίζεται πράγματι με την αυγή. Ωστόσο, ο συγκεκριμένος τύπος είναι αιτιατική και δεν ταιριάζει στη σύνταξη που απαιτεί η υποτιθέμενη μετάφραση «όπως η αυγή».
Αυτό αποτελεί ακόμη μία ένδειξη ότι η φράση έχει προσαρμοστεί έτσι ώστε να διατηρούνται μόνο φωνήεντα και όχι για να αποτελεί γραμματικά σωστή αρχαιοελληνική πρόταση.
Είναι αρχαία ελληνική ευχή;
Η φράση παρουσιάζεται συχνά ως παλιά ελληνική ευχή μιας μητέρας προς τον γιο της. Δεν υπάρχουν, όμως, αξιόπιστα στοιχεία που να δείχνουν ότι προέρχεται από κάποιο γνωστό κείμενο της αρχαίας ελληνικής γραμματείας.
Αντίθετα, έχει γίνει γνωστή κυρίως μέσα από ιστοσελίδες και αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα, όπου αναπαράγεται μαζί με τον ισχυρισμό ότι αποτελεί μια πλήρη πρόταση χωρίς ούτε ένα σύμφωνο.
Γιατί έγινε τόσο δημοφιλής
Ο λόγος είναι εύκολο να γίνει κατανοητός. Η ακολουθία:
ΟΙΑ ΗΩ Ω ΥΙΕ ΑΕΙ ΕΙ
αποτελείται πράγματι, στη συγκεκριμένη γραφή της, από λέξεις χωρίς σύμφωνα. Οπτικά είναι εντυπωσιακή και γι’ αυτό διαδόθηκε πολύ εύκολα στο διαδίκτυο.
Αυτό όμως δεν αρκεί για να αποδείξει ότι πρόκειται για γραμματικά και συντακτικά σωστή αρχαιοελληνική φράση ή ότι έχει τη σημασία που της αποδίδεται.
Η ελληνική γλώσσα έχει μια εξαιρετικά μακρά ιστορία και τεράστιο λεξιλογικό πλούτο. Δεν χρειάζεται, όμως, ένας γλωσσικός μύθος για να αποδειχθεί η αξία της.












