Το μέλι χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες στη φροντίδα του δέρματος και σήμερα αποτελεί συστατικό σε κρέμες, μάσκες και εξειδικευμένα προϊόντα περιποίησης. Έχει υγραντικές ιδιότητες και περιέχει διάφορες βιοδραστικές ουσίες που έχουν προσελκύσει το ενδιαφέρον της επιστημονικής έρευνας.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το μέλι θεραπεύει την ακμή, εξαφανίζει τις ρυτίδες ή μπορεί να αντικαταστήσει μια δερματολογική θεραπεία. Άλλο το κοινό μέλι που καταναλώνουμε, άλλο ένα καλλυντικό με ελεγχόμενη σύνθεση και άλλο το αποστειρωμένο medical-grade honey που χρησιμοποιείται σε ορισμένες ιατρικές εφαρμογές.
Τι περιέχει το μέλι;
Το μέλι αποτελείται κυρίως από σάκχαρα, ιδιαίτερα φρουκτόζη και γλυκόζη, καθώς και νερό. Περιέχει επίσης μικρότερες ποσότητες οργανικών οξέων, ενζύμων, αμινοξέων, μετάλλων και φυτικών ενώσεων, όπως πολυφαινόλες.
Η ακριβής σύνθεσή του δεν είναι ίδια σε όλα τα μέλια. Επηρεάζεται από τη βοτανική προέλευση, την περιοχή όπου παράχθηκε, την επεξεργασία και την αποθήκευση.
Γι’ αυτό και δύο διαφορετικά μέλια δεν έχουν απαραίτητα την ίδια αντιμικροβιακή ή αντιοξειδωτική δραστηριότητα.
Μπορεί το μέλι να ενυδατώσει το δέρμα;
Αυτό είναι ένα από τα πιο λογικά και καλύτερα υποστηριζόμενα καλλυντικά οφέλη του. Το μέλι χρησιμοποιείται ως υγραντικό συστατικό, δηλαδή μπορεί να βοηθήσει στη συγκράτηση νερού στην επιφάνεια της επιδερμίδας.
Μελέτες σε καλλυντικές συνθέσεις που περιείχαν μέλι ή εκχυλίσματα μελιού έχουν δείξει βελτίωση της ενυδάτωσης και ορισμένων χαρακτηριστικών του δερματικού φραγμού.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το καθαρό μέλι είναι καλύτερο από μια σωστά σχεδιασμένη ενυδατική κρέμα. Σε ένα καλλυντικό προϊόν, το μέλι συνδυάζεται με άλλα συστατικά και χρησιμοποιείται σε συγκεκριμένη συγκέντρωση και σύνθεση.
Έχει το μέλι αντιβακτηριακές ιδιότητες;
Ναι. Διάφοροι τύποι μελιού έχουν παρουσιάσει αντιμικροβιακή δράση στο εργαστήριο. Σε αυτή συμβάλλουν παράγοντες όπως η υψηλή συγκέντρωση σακχάρων, το χαμηλό pH, η παραγωγή υπεροξειδίου του υδρογόνου και, σε ορισμένα μέλια, ειδικές ενώσεις.
Το manuka honey, για παράδειγμα, έχει μελετηθεί ιδιαίτερα επειδή περιέχει methylglyoxal, μια ένωση που σχετίζεται με μέρος της αντιμικροβιακής του δράσης.
Η εργαστηριακή αντιβακτηριακή δράση, όμως, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το μέλι αποτελεί θεραπεία για κάθε δερματικό πρόβλημα.
Μπορεί το μέλι να θεραπεύσει την ακμή;
Τα στοιχεία δεν υποστηρίζουν έναν τέτοιο ισχυρισμό. Παρότι το μέλι παρουσιάζει αντιμικροβιακές ιδιότητες, αυτό δεν αρκεί για να θεωρηθεί αποτελεσματική θεραπεία για την ακμή.
Σε τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή, ένα προϊόν με 90% ιατρικού τύπου kanuka honey και 10% γλυκερίνη δεν αποδείχθηκε σημαντικά αποτελεσματικότερο στην αντιμετώπιση της ακμής από τη θεραπεία ελέγχου.
Η ακμή είναι πολυπαραγοντική πάθηση. Συνδέεται με την παραγωγή σμήγματος, την απόφραξη των πόρων, τη φλεγμονή και μικροοργανισμούς. Αν είναι επίμονη ή έντονη, χρειάζεται κατάλληλη δερματολογική αντιμετώπιση και όχι πειραματισμούς με τρόφιμα.
Τι ισχύει για πληγές και εγκαύματα;
Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πεδία έρευνας για το μέλι. Υπάρχουν ιατρικά προϊόντα με medical-grade honey που χρησιμοποιούνται σε συγκεκριμένους τύπους τραυμάτων και επιθεμάτων.
Το ιατρικού τύπου μέλι δεν είναι απλώς μέλι από ένα βάζο. Παρασκευάζεται με συγκεκριμένες προδιαγραφές, ελέγχεται και αποστειρώνεται ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί για ιατρικούς σκοπούς.
Κλινικές μελέτες και ανασκοπήσεις έχουν δείξει πιθανό όφελος του medical-grade honey σε ορισμένες μορφές φροντίδας τραυμάτων, αν και η ποιότητα των στοιχείων δεν είναι ίδια για κάθε είδος πληγής.
Δεν πρέπει να βάζουμε κοινό μέλι τροφίμων σε ανοιχτή πληγή ή έγκαυμα θεωρώντας ότι είναι το ίδιο πράγμα. Για ένα τραύμα που χρειάζεται θεραπεία πρέπει να ακολουθούνται οι οδηγίες επαγγελματία υγείας.
Έχει αντιοξειδωτική δράση στο δέρμα;
Το μέλι περιέχει πολυφαινόλες και άλλες ενώσεις με αντιοξειδωτική δραστηριότητα, και αυτή η ιδιότητα έχει αποδειχθεί σε πολλές εργαστηριακές αναλύσεις.
Το επόμενο βήμα όμως είναι σημαντικό: το ότι ένα συστατικό έχει αντιοξειδωτική δράση στο εργαστήριο δεν σημαίνει ότι η εφαρμογή απλού μελιού στο πρόσωπο θα εξαφανίσει ρυτίδες ή θα εμποδίσει τη γήρανση του δέρματος.
Υπάρχουν ενδιαφέροντα στοιχεία για καλλυντικές συνθέσεις που περιέχουν μέλι, αλλά η κλινική τεκμηρίωση για συγκεκριμένα αντιγηραντικά αποτελέσματα εξακολουθεί να είναι περιορισμένη.
Το μέλι προστατεύει από τον ήλιο;
Όχι με τρόπο που να επιτρέπει να χρησιμοποιηθεί αντί για αντηλιακό. Το μέλι περιέχει αντιοξειδωτικές ενώσεις και υπάρχουν εργαστηριακά δεδομένα για διάφορες προστατευτικές δράσεις συστατικών του, αλλά αυτό δεν το καθιστά προϊόν προστασίας από την υπεριώδη ακτινοβολία.
Για προστασία από τον ήλιο χρειάζεται κανονικό αντηλιακό ευρέος φάσματος με κατάλληλο δείκτη SPF. Το μέλι δεν αποτελεί υποκατάστατο.
Μπορεί να βοηθήσει σε έκζεμα ή ψωρίαση;
Έχουν πραγματοποιηθεί μικρές μελέτες και υπάρχουν προκαταρκτικά δεδομένα για προϊόντα ή μείγματα που περιέχουν μέλι σε ορισμένες δερματικές παθήσεις.
Για παράδειγμα, μια μικρή μελέτη εξέτασε μείγμα με μέλι, κερί μέλισσας και ελαιόλαδο σε ανθρώπους με δερματίτιδα ή ψωρίαση και κατέγραψε κάποιες βελτιώσεις. Ωστόσο, ο αριθμός των συμμετεχόντων ήταν μικρός και χρησιμοποιήθηκε μείγμα τριών συστατικών, όχι απλό μέλι.
Οι επιστημονικές ανασκοπήσεις καταλήγουν ότι χρειάζονται καλύτερες και μεγαλύτερες κλινικές μελέτες πριν το μέλι συστηθεί ως καθιερωμένη θεραπεία για έκζεμα, ψωρίαση ή άλλες δερματοπάθειες.
Αν υπάρχει τέτοια πάθηση, το μέλι δεν πρέπει να αντικαθιστά την αγωγή που έχει συστήσει ο δερματολόγος.
Είναι καλή ιδέα μια σπιτική μάσκα με μέλι;
Για κάποιον που δεν έχει αλλεργία ή ιδιαίτερα αντιδραστικό δέρμα, μια μικρή ποσότητα μελιού σε άθικτο δέρμα μπορεί να μην δημιουργήσει κανένα πρόβλημα. Αυτό όμως δεν εγγυάται ότι μια σπιτική μάσκα θα έχει θεραπευτικό αποτέλεσμα.
Επίσης, τα τρόφιμα δεν παρασκευάζονται με τις ίδιες προδιαγραφές που ισχύουν για ένα καλλυντικό προϊόν. Δεν έχουν σχεδιαστεί ως προς τη σταθερότητα, την υφή, το pH ή την ασφάλεια για επανειλημμένη εφαρμογή στο πρόσωπο.
Αν θέλετε τα καλλυντικά οφέλη του μελιού, μια πιο προβλέψιμη επιλογή είναι ένα σωστά παρασκευασμένο προϊόν περιποίησης που περιέχει μέλι ή εκχύλισμά του.
Τι γίνεται με μέλι, γιαούρτι ή αβοκάντο;
Σπιτικές συνταγές που συνδυάζουν μέλι με γιαούρτι, αβοκάντο, λάδι καρύδας ή άλλα τρόφιμα είναι δημοφιλείς στο διαδίκτυο. Δεν υπάρχουν όμως αρκετά στοιχεία ώστε να γνωρίζουμε ότι αυτοί οι συγκεκριμένοι συνδυασμοί είναι πιο αποτελεσματικοί από ένα απλό ενυδατικό καλλυντικό.
Περισσότερα «φυσικά» συστατικά δεν σημαίνουν απαραίτητα καλύτερο αποτέλεσμα. Κάθε επιπλέον συστατικό μπορεί να αποτελεί και έναν επιπλέον πιθανό ερεθιστικό ή αλλεργιογόνο παράγοντα.
Μπορεί το μέλι να προκαλέσει αλλεργία;
Ναι, αν και οι σοβαρές αντιδράσεις από τοπική χρήση δεν είναι συχνές. Το μέλι μπορεί να περιέχει ουσίες φυτικής προέλευσης και ίχνη προϊόντων των μελισσών που μπορεί να προκαλέσουν αντίδραση σε ευαίσθητα άτομα.
Έχουν δημοσιευθεί περιπτώσεις δερματικής ευαισθητοποίησης και αλλεργικών αντιδράσεων που σχετίστηκαν με χρήση μελιού στο δέρμα.
Αν μετά την εφαρμογή εμφανιστούν:
- έντονη κοκκινίλα,
- κνησμός,
- κάψιμο,
- εξάνθημα,
- πρήξιμο,
το προϊόν πρέπει να αφαιρεθεί και η χρήση να διακοπεί. Έντονο ή γενικευμένο πρήξιμο, δυσκολία στην αναπνοή ή άλλα συμπτώματα σοβαρής αλλεργίας χρειάζονται άμεση ιατρική αντιμετώπιση.
Κοινό μέλι και medical-grade honey δεν είναι το ίδιο
Αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη διάκριση. Όταν διαβάζουμε ότι «το μέλι χρησιμοποιείται στην ιατρική για πληγές», δεν εννοούμε ότι ο γιατρός παίρνει κοινό μέλι κουζίνας και το βάζει στο τραύμα.
Το medical-grade honey παράγεται με ελεγχόμενες προδιαγραφές, ελέγχεται για συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και αποστειρώνεται με κατάλληλη διαδικασία χωρίς να καταστρέφονται οι βασικές του ιδιότητες.
Τα ειδικά επιθέματα και σκευάσματα με ιατρικό μέλι είναι ιατροτεχνολογικά προϊόντα και χρησιμοποιούνται για συγκεκριμένες ενδείξεις.
Ποιο μέλι είναι καλύτερο για το δέρμα;
Το manuka είναι το πιο γνωστό μέλι στον χώρο της δερματολογικής έρευνας, κυρίως λόγω της ιδιαίτερης αντιμικροβιακής του δραστηριότητας. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ένα βάζο manuka από το κατάστημα αποτελεί θεραπευτικό προϊόν.
Υπάρχουν επίσης σημαντικές διαφορές μεταξύ θυμαρίσιου, ανθόμελου, manuka και άλλων τύπων ως προς τις πολυφαινόλες και τη βιολογική τους δραστηριότητα.
Για απλή περιποίηση του προσώπου, έχει μεγαλύτερη σημασία η ποιότητα και η συνολική σύνθεση του καλλυντικού προϊόντος παρά η αναζήτηση της «καλύτερης» ποικιλίας μελιού.
Πόσο συχνά μπορεί να χρησιμοποιείται;
Δεν υπάρχει επιστημονικά καθιερωμένος κανόνας ότι το καθαρό μέλι πρέπει να εφαρμόζεται μία, δύο φορές την εβδομάδα ή καθημερινά.
Αν χρησιμοποιείτε καλλυντικό που περιέχει μέλι, ακολουθήστε τις οδηγίες του συγκεκριμένου προϊόντος. Αν το δέρμα σας είναι ευαίσθητο, έχει έκζεμα, ροδόχρου νόσο ή αντιδρά εύκολα, είναι προτιμότερο να αποφεύγετε τους αυτοσχεδιασμούς και να δοκιμάζετε προσεκτικά κάθε νέο προϊόν.
Τι αξίζει τελικά να κρατήσουμε;
Το μέλι είναι ένα ενδιαφέρον φυσικό υλικό με πραγματικές υγραντικές, αντιμικροβιακές και αντιοξειδωτικές ιδιότητες. Για αυτό έχει θέση τόσο στην έρευνα όσο και σε σύγχρονες καλλυντικές και ιατρικές συνθέσεις.
Δεν είναι όμως θεραπεία για κάθε δερματικό πρόβλημα. Τα ισχυρότερα κλινικά δεδομένα αφορούν συγκεκριμένα προϊόντα με medical-grade honey για τη φροντίδα τραυμάτων και όχι σπιτικές μάσκες προσώπου.
Για την καθημερινή περιποίηση, τα προϊόντα με σωστά σχεδιασμένη σύνθεση είναι πιο προβλέψιμη επιλογή από την εφαρμογή τροφίμων απευθείας στο δέρμα. Και όταν υπάρχει ακμή, έκζεμα, ψωρίαση, πληγή ή επίμονος ερεθισμός, η κατάλληλη θεραπεία πρέπει να επιλέγεται με βάση τη συγκεκριμένη πάθηση.
Πηγές:
