Η διατροφή δεν μπορεί να «καθαρίσει» τους πνεύμονες ούτε να θεραπεύσει το άσθμα ή τη ΧΑΠ. Μπορεί όμως να υποστηρίξει τη γενική υγεία, το ανοσοποιητικό σύστημα, τη μυϊκή δύναμη και την επαρκή θρέψη — στοιχεία που έχουν ιδιαίτερη σημασία για ανθρώπους με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα.
Αντί λοιπόν να αναζητούμε κάποια «θαυματουργή» τροφή για τους πνεύμονες, μεγαλύτερη αξία έχει ένα συνολικά ισορροπημένο διατροφικό πρότυπο με φρούτα, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, καλές πηγές πρωτεΐνης και ακόρεστα λιπαρά.
Υπάρχουν πραγματικά τροφές που κάνουν καλό στους πνεύμονες;
Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη τροφή που να βελτιώνει από μόνη της την αναπνευστική λειτουργία.
Υπάρχουν όμως διατροφικά πρότυπα που παρέχουν επαρκείς ποσότητες:
- πρωτεΐνης,
- βιταμινών και μετάλλων,
- φυτικών ινών,
- ακόρεστων λιπαρών,
- φυτικών ενώσεων όπως οι πολυφαινόλες.
Η American Lung Association τονίζει ότι για άτομα με ΧΑΠ ή άλλες χρόνιες παθήσεις των πνευμόνων η επαρκής διατροφή μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της ενέργειας, του βάρους και της δύναμης των αναπνευστικών μυών.
Φρούτα και λαχανικά
Τα φρούτα και τα λαχανικά αποτελούν σημαντικό μέρος μιας διατροφής που υποστηρίζει τη γενική και καρδιοαναπνευστική υγεία.
Προσφέρουν:
- βιταμίνη C,
- καροτενοειδή,
- φυλλικό οξύ,
- κάλιο,
- πολυφαινόλες,
- φυτικές ίνες.
Δεν χρειάζεται να επιλέγουμε μόνο συγκεκριμένα «χρώματα» ή «υπερτροφές». Μεγαλύτερη σημασία έχει η ποικιλία.
Πορτοκάλια, ακτινίδια, φράουλες, πιπεριές, μπρόκολο και ντομάτες μπορούν όλα να αποτελούν μέρος αυτής της ποικιλίας.
Η βιταμίνη C προλαμβάνει τις αναπνευστικές λοιμώξεις;
Η βιταμίνη C είναι απαραίτητη για πολλές λειτουργίες του οργανισμού και έχει αντιοξειδωτική δράση.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η αυξημένη κατανάλωσή της προλαμβάνει συνήθως το κοινό κρυολόγημα ή άλλες λοιμώξεις του αναπνευστικού.
Οι μελέτες δείχνουν ότι στους περισσότερους ανθρώπους τα συμπληρώματα βιταμίνης C δεν μειώνουν σημαντικά την πιθανότητα να εμφανιστεί κρυολόγημα. Η τακτική λήψη μπορεί να μειώνει ελαφρά τη διάρκειά του ή τη βαρύτητα των συμπτωμάτων.
Για τους περισσότερους ανθρώπους, η κάλυψη των αναγκών μέσω μιας ποικίλης διατροφής είναι επαρκής.
Φυτικές ίνες και αναπνευστική υγεία
Οι φυτικές ίνες βρίσκονται κυρίως σε:
- λαχανικά,
- φρούτα,
- όσπρια,
- δημητριακά ολικής άλεσης,
- ξηρούς καρπούς και σπόρους.
Οι φυτικές ίνες έχουν σημαντικά οφέλη για το έντερο, τη γλυκόζη και τα λιπίδια του αίματος και αποτελούν μέρος ενός συνολικά υγιεινού διατροφικού προτύπου.
Δεν «απομακρύνουν τοξίνες από τους πνεύμονες». Ο οργανισμός διαθέτει δικά του συστήματα αποβολής και μεταβολισμού ουσιών, κυρίως μέσω ήπατος, νεφρών, εντέρου και πνευμόνων.
Ξηροί καρποί και σπόροι
Ξηροί καρποί και σπόροι μπορούν να αποτελούν χρήσιμο μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής.
Τα καρύδια, για παράδειγμα, αποτελούν καλή φυτική πηγή του ωμέγα-3 λιπαρού οξέος ALA. Αμύγδαλα και φιστίκια προσφέρουν κυρίως μονοακόρεστα και πολυακόρεστα λιπαρά, πρωτεΐνη, μαγνήσιο και βιταμίνη Ε.
Δεν είναι όμως σωστό να υποστηρίζουμε ότι όλοι οι ξηροί καρποί είναι πλούσιοι σε ωμέγα-3 ή ότι μειώνουν άμεσα τη φλεγμονή των αεραγωγών.
Τι ισχύει για τα ωμέγα-3
Τα λιπαρά ψάρια όπως:
- σολομός,
- σαρδέλα,
- σκουμπρί,
- ρέγγα
είναι καλές πηγές EPA και DHA.
Τα ωμέγα-3 συμμετέχουν σε πολλά βιολογικά μονοπάτια που σχετίζονται με τη φλεγμονώδη απόκριση και την καρδιαγγειακή υγεία.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η κατανάλωση ψαριών θεραπεύει άσθμα ή ΧΑΠ ή ότι αποδεδειγμένα εμποδίζει την εμφάνισή τους.
Ποιες είναι οι φυτικές πηγές ωμέγα-3;
Καλές φυτικές πηγές ALA είναι:
- λιναρόσπορος,
- σπόροι chia,
- καρύδια,
- έλαιο λιναρόσπορου.
Ο χαλβάς δεν αποτελεί γενικά σημαντική πηγή ωμέγα-3. Παρασκευάζεται κυρίως από ταχίνι και προσφέρει κυρίως άλλα ακόρεστα λιπαρά.
Πρωτεΐνη και αναπνευστικοί μύες
Η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης έχει ιδιαίτερη σημασία για ανθρώπους με χρόνια πνευμονική νόσο, επειδή οι μύες που χρησιμοποιούνται για την αναπνοή χρειάζονται διατήρηση της δύναμής τους.
Καλές πηγές είναι:
- ψάρια,
- αυγά,
- κοτόπουλο,
- γαλακτοκομικά,
- όσπρια,
- tofu και προϊόντα σόγιας,
- ξηροί καρποί.
Σε άτομα με ΧΑΠ που χάνουν βάρος ή μυϊκή μάζα, οι ανάγκες μπορεί να χρειάζονται εξατομίκευση από γιατρό ή διαιτολόγο.
Τι ισχύει για άσθμα και διατροφή
Το άσθμα είναι χρόνια φλεγμονώδης πάθηση των αεραγωγών και η διατροφή δεν αντικαθιστά την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή.
Το NHLBI προτείνει γενικά έναν υγιεινό τρόπο ζωής και περισσότερα φρούτα και λαχανικά ως μέρος της συνολικής φροντίδας.
Δεν υπάρχουν όμως συγκεκριμένα τρόφιμα που έχει αποδειχθεί ότι σταματούν μια κρίση άσθματος ή θεραπεύουν την πάθηση.
Πρέπει τα άτομα με άσθμα να αποφεύγουν γάλα και αυγά;
Όχι γενικά.
Δεν υπάρχει λόγος ένα άτομο με άσθμα να αποκλείσει γαλακτοκομικά, αυγά ή άλλη κατηγορία τροφίμων εάν δεν υπάρχει αποδεδειγμένη αλλεργία ή άλλη ιατρική ένδειξη.
Σε ανθρώπους με πραγματική τροφική αλλεργία, η συγκεκριμένη τροφή μπορεί φυσικά να προκαλέσει σοβαρή αλλεργική αντίδραση και σε ορισμένες περιπτώσεις αναπνευστικά συμπτώματα.
Αυτό όμως είναι διαφορετικό από την ιδέα ότι «τα γαλακτοκομικά προκαλούν άσθμα».
Μούρα και αντιοξειδωτικά
Βατόμουρα, μύρτιλα, φράουλες και άλλα μούρα περιέχουν ανθοκυανίνες και άλλες πολυφαινόλες.
Αποτελούν θρεπτικές επιλογές ως μέρος μιας διατροφής πλούσιας σε φυτικά τρόφιμα, αλλά δεν έχει αποδειχθεί ότι «μειώνουν τη φλεγμονή των αεραγωγών» σε βαθμό που να χρησιμοποιούνται ως θεραπεία άσθματος.
Το σκόρδο θεραπεύει αναπνευστικές λοιμώξεις;
Το σκόρδο περιέχει διάφορες βιοδραστικές ενώσεις και αποτελεί χρήσιμο τρόφιμο στη μαγειρική.
Δεν υπάρχουν όμως επαρκή στοιχεία ώστε να χρησιμοποιείται ως θεραπεία για βρογχίτιδα, άσθμα ή λοιμώξεις του αναπνευστικού.
Η προσθήκη του στο φαγητό είναι διαφορετικό πράγμα από τον ισχυρισμό ότι «καταπολεμά τη φλεγμονή στους πνεύμονες».
Τι ισχύει για echinacea και άλλα βότανα
Η echinacea διαφημίζεται συχνά ως ενισχυτικό του ανοσοποιητικού. Τα δεδομένα όμως ακόμη και για την πρόληψη ή θεραπεία του κοινού κρυολογήματος είναι αδύναμα και διαφορετικά προϊόντα echinacea έχουν πολύ διαφορετική σύσταση.
Δεν πρέπει επομένως να παρουσιάζεται ως αποδεδειγμένο μέσο πρόληψης αναπνευστικών λοιμώξεων.
Μέντα και χαμομήλι μπορεί να είναι ευχάριστα ως ροφήματα και το ζεστό υγρό μπορεί να καταπραΰνει προσωρινά τον λαιμό, αλλά δεν θεραπεύουν λοιμώξεις ή χρόνιες παθήσεις των πνευμόνων.
Δεν υπάρχουν τροφές που «καθαρίζουν» τους πνεύμονες
Ο όρος «detox των πνευμόνων» χρησιμοποιείται συχνά στο διαδίκτυο, αλλά δεν αποτελεί αναγνωρισμένη ιατρική διαδικασία που μπορεί να επιτευχθεί με λαχανικά, χυμούς, κουρκουμά ή βότανα.
Οι πνεύμονες διαθέτουν φυσικούς μηχανισμούς άμυνας, όπως βλέννα, κροσσωτό επιθήλιο και ανοσολογικούς μηχανισμούς.
Δεν υπάρχει κάποιο τρόφιμο που να απομακρύνει πίσσα ή βλάβες από το κάπνισμα.
Για τους καπνιστές, το σημαντικότερο είναι η διακοπή καπνίσματος
Για κάποιον που καπνίζει, καμία διατροφή δεν μπορεί να αντισταθμίσει την επίδραση του καπνού στους πνεύμονες.
Η διακοπή καπνίσματος είναι μία από τις σημαντικότερες ενέργειες για την αναπνευστική υγεία.
Σύμφωνα με το CDC, η διακοπή:
- μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης ΧΑΠ,
- επιβραδύνει την εξέλιξη της ΧΑΠ σε όσους ήδη πάσχουν,
- μειώνει βήχα, φλέγματα και συριγμό,
- μειώνει τον κίνδυνο βρογχίτιδας και πνευμονίας,
- μπορεί να βελτιώσει τον έλεγχο του άσθματος.
Κουρκουμάς και μαύρο πιπέρι
Η κουρκουμίνη του κουρκουμά έχει μελετηθεί για διάφορες πιθανές αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες και η πιπερίνη του μαύρου πιπεριού μπορεί να αυξάνει τη βιοδιαθεσιμότητά της.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο συνδυασμός κουρκουμά και πιπεριού έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τη φλεγμονή των αεραγωγών ή προστατεύει τους πνεύμονες από τη ΧΑΠ.
Μπορεί να χρησιμοποιείται ως μπαχαρικό, αλλά όχι ως υποκατάστατο θεραπείας.
Ελαιόλαδο, αβοκάντο και καλά λιπαρά
Το ελαιόλαδο, το αβοκάντο, οι ξηροί καρποί και οι σπόροι προσφέρουν κυρίως ακόρεστα λιπαρά.
Μπορούν να αποτελούν μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής και είναι συχνά προτιμότεροι από πηγές με πολλά κορεσμένα ή trans λιπαρά.
Δεν υπάρχει όμως λόγος να τα παρουσιάζουμε ως τρόφιμα που «θεραπεύουν τη φλεγμονή των πνευμόνων».
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διατροφή στη ΧΑΠ
Η ΧΑΠ μπορεί να αυξήσει την ενέργεια που χρειάζεται ο οργανισμός για την αναπνοή και ορισμένοι ασθενείς εμφανίζουν απώλεια βάρους και μυϊκής μάζας.
Σε άλλους, η παχυσαρκία μπορεί να δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την αναπνοή.
Γι’ αυτό η διατροφή στη ΧΑΠ πρέπει να εξατομικεύεται. Η American Lung Association προτείνει επαρκή πρωτεΐνη, κατάλληλες θερμίδες, φρούτα, λαχανικά και σύνθετους υδατάνθρακες.
Σε ορισμένους ανθρώπους βοηθούν επίσης μικρότερα και συχνότερα γεύματα, επειδή ένα πολύ μεγάλο γεύμα μπορεί να προκαλέσει φούσκωμα και να δυσκολεύει προσωρινά την αναπνοή.
Η ενυδάτωση μπορεί να βοηθήσει τις εκκρίσεις
Η επαρκής πρόσληψη υγρών βοηθά στη φυσιολογική ενυδάτωση και μπορεί να κάνει τη βλέννα λιγότερο παχύρρευστη και ευκολότερη στην απομάκρυνση.
Δεν υπάρχει όμως ένας αριθμός ποτηριών που να είναι κατάλληλος για όλους. Άτομα με καρδιακή ή νεφρική νόσο μπορεί να έχουν διαφορετικές οδηγίες για τα υγρά.
Συχνές ερωτήσεις
Υπάρχει τροφή που καθαρίζει τους πνεύμονες;
Όχι. Δεν υπάρχει τρόφιμο, χυμός ή βότανο που να «αποτοξινώνει» τους πνεύμονες ή να αφαιρεί τις βλάβες του καπνίσματος.
Ποια διατροφή είναι καλύτερη για τους πνεύμονες;
Για τους περισσότερους ανθρώπους, μια ποικίλη διατροφή με πολλά φρούτα και λαχανικά, όσπρια, ολικής άλεσης τρόφιμα, καλές πηγές πρωτεΐνης και ακόρεστα λιπαρά αποτελεί καλή βάση.
Πρέπει να αποφεύγω γαλακτοκομικά αν έχω άσθμα;
Όχι, εκτός εάν υπάρχει επιβεβαιωμένη αλλεργία, δυσανεξία ή διαφορετική ιατρική οδηγία.
Τα ωμέγα-3 θεραπεύουν το άσθμα;
Όχι. Τα ωμέγα-3 αποτελούν χρήσιμο μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής, αλλά δεν υποκαθιστούν τη φαρμακευτική θεραπεία του άσθματος.
Η echinacea προλαμβάνει τις λοιμώξεις του αναπνευστικού;
Τα στοιχεία δεν είναι αρκετά ισχυρά ώστε να θεωρείται αξιόπιστο μέσο πρόληψης ή θεραπείας.
Τι είναι το σημαντικότερο που μπορεί να κάνει ένας καπνιστής για τους πνεύμονές του;
Η διακοπή καπνίσματος έχει πολύ μεγαλύτερο όφελος από οποιαδήποτε συγκεκριμένη τροφή ή συμπλήρωμα.
Η σωστή διατροφή μπορεί λοιπόν να υποστηρίξει το σώμα και την αναπνευστική υγεία, αλλά δεν υπάρχουν «τροφές για καθαρούς πνεύμονες». Η μεγαλύτερη προστασία προέρχεται από την αποφυγή καπνού και άλλων ερεθιστικών ουσιών, την κατάλληλη θεραπεία όταν υπάρχει πνευμονική νόσος, τη φυσική δραστηριότητα και μια ποικίλη, επαρκή διατροφή.
Πηγές:
