Τα αυγά είναι από τις πιο θρεπτικές και οικονομικές τροφές που μπορούμε να βάλουμε στο καθημερινό μας τραπέζι. Περιέχουν πρωτεΐνη υψηλής ποιότητας, βιταμίνες και σημαντικά θρεπτικά συστατικά. Ωστόσο, ένα ερώτημα εξακολουθεί να απασχολεί πολλούς: πόσα αυγά μπορούμε να τρώμε την εβδομάδα χωρίς να επιβαρύνουμε την υγεία μας;
Για πολλά χρόνια, τα αυγά είχαν κακή φήμη λόγω της χοληστερόλης που περιέχει ο κρόκος τους. Σήμερα, η επιστημονική εικόνα είναι πιο σύνθετη. Η ποσότητα που μπορούμε να καταναλώνουμε εξαρτάται από την κατάσταση της υγείας μας, τις τιμές της χοληστερόλης μας και κυρίως από το συνολικό διατροφικό μας πρόγραμμα.
Πόσα αυγά την εβδομάδα θεωρούνται ασφαλή;
Σύμφωνα με την American Heart Association (Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία), οι περισσότεροι υγιείς ενήλικες μπορούν να καταναλώνουν έως ένα ολόκληρο αυγό την ημέρα, στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής.
Αυτό αντιστοιχεί σε έως επτά αυγά την εβδομάδα, χωρίς όμως να σημαίνει ότι πρέπει υποχρεωτικά να τρώμε ένα αυγό καθημερινά.
Για ορισμένους υγιείς ηλικιωμένους με φυσιολογικά επίπεδα χοληστερόλης, οι συστάσεις επιτρέπουν μεγαλύτερη ευελιξία, ακόμη και έως δύο αυγά ημερησίως, ανάλογα με τη συνολική διατροφή και την κατάσταση της υγείας τους.
Αυτές οι πληροφορίες δεν αποτελούν γενική άδεια για κατανάλωση δύο ή τριών αυγών καθημερινά από όλους. Ειδικά σε ανθρώπους με υψηλή LDL χοληστερόλη, οικογενή υπερχοληστερολαιμία, διαβήτη ή αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, χρειάζεται πιο εξατομικευμένη προσέγγιση.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι δεν υπάρχει ένας ιδανικός αριθμός αυγών που να ταιριάζει σε όλους.
Σημείωση: Το παραπάνω βίντεο αποτελεί συμπληρωματικό οπτικοακουστικό υλικό. Οι προσωπικές επιλογές κατανάλωσης αυγών που παρουσιάζονται σε αυτό δεν αποτελούν επίσημη διατροφική σύσταση.
Γιατί υπήρχε τόση ανησυχία για τη χοληστερόλη των αυγών;
Ένα μεγάλο αυγό περιέχει περίπου 185 έως 200 mg χοληστερόλης, με το μεγαλύτερο μέρος της να βρίσκεται στον κρόκο.
Για δεκαετίες, οι συστάσεις για την πρόληψη των καρδιαγγειακών παθήσεων έδιναν ιδιαίτερη έμφαση στον περιορισμό της χοληστερόλης που λαμβάνουμε από τις τροφές.
Με την εξέλιξη της έρευνας, όμως, έγινε σαφές ότι η σχέση ανάμεσα στη διατροφική χοληστερόλη και στη χοληστερόλη του αίματος δεν είναι τόσο απλή.
Η LDL χοληστερόλη, που συχνά αποκαλείται «κακή», επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η κληρονομικότητα, τα κορεσμένα λιπαρά της διατροφής, το σωματικό βάρος και ο συνολικός τρόπος ζωής.
Σύμφωνα με το Harvard T.H. Chan School of Public Health, για πολλούς ανθρώπους η σύνθεση των λιπαρών της συνολικής διατροφής έχει μεγαλύτερη επίδραση στη χοληστερόλη του αίματος από ό,τι η χοληστερόλη ενός μεμονωμένου τροφίμου.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η χοληστερόλη των αυγών είναι αδιάφορη. Σε ορισμένους ανθρώπους η αυξημένη πρόσληψή της μπορεί να επηρεάζει περισσότερο τις τιμές της LDL.
Τι δείχνουν οι μελέτες για τα αυγά και την καρδιά;
Μεγάλες παρατηρητικές μελέτες έχουν εξετάσει τη σχέση ανάμεσα στην κατανάλωση αυγών και στον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων.
Σύμφωνα με το Harvard, η μέτρια κατανάλωση, έως περίπου ένα αυγό την ημέρα, δεν έχει συσχετιστεί με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο καρδιοπάθειας σε γενικά υγιείς πληθυσμούς.
Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν είναι απολύτως ίδια σε όλες τις μελέτες. Υπάρχουν διαφορές ανάλογα με τον πληθυσμό, τις συνήθειες διατροφής και την παρουσία άλλων παραγόντων κινδύνου.
Επιπλέον, οι παρατηρητικές μελέτες μπορούν να δείξουν συσχετίσεις, αλλά δεν αποδεικνύουν από μόνες τους ότι ένα τρόφιμο προκαλεί ή αποτρέπει μια ασθένεια.
Έχει επίσης σημασία με τι συνοδεύουμε τα αυγά. Ένα βραστό αυγό με ψωμί ολικής άλεσης και λαχανικά δεν έχει την ίδια συνολική διατροφική σύνθεση με αυγά που σερβίρονται μαζί με μπέικον, λουκάνικα και μεγάλες ποσότητες βουτύρου.
Για την καρδιαγγειακή υγεία, επομένως, έχει μεγαλύτερο νόημα να εξετάζουμε ολόκληρο το διατροφικό μας πρόγραμμα παρά να χαρακτηρίζουμε τα αυγά από μόνα τους καλά ή κακά.

Τι θρεπτικά συστατικά περιέχει ένα αυγό;
Παρά τις συζητήσεις για τη χοληστερόλη, τα αυγά παραμένουν τρόφιμα με σημαντική διατροφική αξία.
Ένα μεγάλο αυγό προσφέρει περίπου 70 έως 80 θερμίδες και 6 έως 7 γραμμάρια πρωτεΐνης, ανάλογα με το μέγεθος.
Περιέχει επίσης:
- Πρωτεΐνη υψηλής ποιότητας: Παρέχει όλα τα απαραίτητα αμινοξέα που χρειάζεται ο οργανισμός για τη διατήρηση και την αποκατάσταση των ιστών.
- Βιταμίνη Β12: Συμμετέχει στη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος και στην παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων.
- Χολίνη: Είναι σημαντική για τη λειτουργία των κυττάρων και συμμετέχει στη σύνθεση της ακετυλοχολίνης, ενός νευροδιαβιβαστή.
- Βιταμίνη D: Τα αυγά προσφέρουν μια ποσότητα βιταμίνης D, αν και συνήθως δεν επαρκούν από μόνα τους για την κάλυψη των ημερήσιων αναγκών.
- Λουτεΐνη και ζεαξανθίνη: Πρόκειται για καροτενοειδή που βρίσκονται στον κρόκο και συμμετέχουν στη διατροφική υποστήριξη της υγείας των ματιών.
- Σελήνιο: Ένα ιχνοστοιχείο που συμμετέχει στη λειτουργία σημαντικών ενζύμων του οργανισμού.
Η περιεκτικότητα σε επιμέρους θρεπτικά συστατικά μπορεί να διαφέρει ανάλογα με το μέγεθος του αυγού και τη διατροφή των πουλερικών.
Είναι τα αυγά καλή επιλογή για όσους γυμνάζονται;
Τα αυγά αποτελούν πρακτική πηγή πρωτεΐνης για ανθρώπους που ασκούνται και επιθυμούν να διατηρήσουν ή να αυξήσουν τη μυϊκή τους μάζα.
Η πρωτεΐνη τους περιέχει τα απαραίτητα αμινοξέα που χρησιμοποιούνται για τη σύνθεση και την αποκατάσταση μυϊκών πρωτεϊνών.
Ωστόσο, η αύξηση της μυϊκής μάζας δεν εξαρτάται από την κατανάλωση αυγών ειδικά. Σημαντικό ρόλο έχουν η προπόνηση αντίστασης, η επαρκής συνολική πρόσληψη πρωτεΐνης, η ενέργεια από τη διατροφή και η αποκατάσταση.
Όσοι χρειάζονται περισσότερη πρωτεΐνη δεν είναι απαραίτητο να αυξάνουν αντίστοιχα και τους κρόκους. Μπορούν να καλύπτουν τις ανάγκες τους με διαφορετικές πηγές, όπως γιαούρτι, ψάρια, κοτόπουλο, όσπρια και τρόφιμα σόγιας.
Το ασπράδι του αυγού αποτελεί επίσης πηγή πρωτεΐνης χωρίς τη χοληστερόλη που περιέχεται στον κρόκο.
Βοηθούν τα αυγά στην απώλεια βάρους;
Η πρωτεΐνη των αυγών μπορεί να συμβάλει στο αίσθημα κορεσμού, ιδιαίτερα όταν τα καταναλώνουμε σε ένα γεύμα που περιλαμβάνει και φυτικές ίνες.
Για παράδειγμα, ένα πρωινό με βραστό αυγό, ψωμί ολικής άλεσης και ντομάτα μπορεί να αποτελέσει μια χορταστική επιλογή.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα αυγά προκαλούν από μόνα τους απώλεια βάρους ή ότι επιταχύνουν σημαντικά την καύση λίπους.
Η διαχείριση του βάρους εξαρτάται από τη συνολική πρόσληψη ενέργειας, την ποιότητα της διατροφής, τη φυσική δραστηριότητα και άλλους παράγοντες.
Επομένως, τα αυγά μπορούν να έχουν θέση σε ένα πρόγραμμα απώλειας βάρους, χωρίς να αποτελούν απαραίτητο ή θαυματουργό συστατικό του.

Ποιοι χρειάζεται να προσέχουν περισσότερο την κατανάλωση αυγών;
Για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, η μέτρια κατανάλωση αυγών μπορεί να ενταχθεί σε μια ισορροπημένη διατροφή. Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή.
Άτομα με αυξημένη LDL χοληστερόλη
Όσοι έχουν υψηλή LDL χοληστερόλη χρειάζεται να αξιολογούν τη συνολική πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών και διατροφικής χοληστερόλης.
Αυτό μπορεί να σημαίνει περιορισμό των κρόκων, σε συνδυασμό με άλλες αλλαγές στη διατροφή, ανάλογα με τις οδηγίες του θεράποντος γιατρού.
Άτομα με οικογενή υπερχοληστερολαιμία
Η οικογενής υπερχοληστερολαιμία είναι μια κληρονομική κατάσταση που μπορεί να προκαλεί ιδιαίτερα αυξημένες τιμές LDL από μικρή ηλικία.
Σε αυτές τις περιπτώσεις η διατροφική αντιμετώπιση πρέπει να είναι εξατομικευμένη και να συνοδεύει την κατάλληλη ιατρική παρακολούθηση.
Άτομα με σακχαρώδη διαβήτη
Η σχέση ανάμεσα στην κατανάλωση αυγών και στον καρδιαγγειακό κίνδυνο των ατόμων με διαβήτη έχει εξεταστεί σε αρκετές μελέτες, με αποτελέσματα που δεν είναι πάντα ομοιόμορφα.
Δεν έχει αποδειχθεί ότι τα αυγά από μόνα τους προκαλούν διαβήτη τύπου 2. Ούτε όμως είναι σωστό να θεωρούμε ότι η καθημερινή κατανάλωση πολλών αυγών είναι απαραίτητα ακίνδυνη για όλους τους ανθρώπους με διαβήτη.
Η διατροφική σύσταση χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη τις τιμές χοληστερόλης, τους υπόλοιπους καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου και το συνολικό πρόγραμμα διατροφής.
Άτομα με ήδη διαγνωσμένη καρδιαγγειακή νόσο
Όταν υπάρχει ιστορικό εμφράγματος, στεφανιαίας νόσου ή άλλου σοβαρού καρδιαγγειακού προβλήματος, ο καθορισμός της κατάλληλης ποσότητας αυγών πρέπει να γίνεται σε συνδυασμό με τους διατροφικούς στόχους που έχει θέσει ο γιατρός.
Ολόκληρο αυγό ή μόνο ασπράδι;
Το ασπράδι περιέχει πρωτεΐνη και ελάχιστα λιπαρά, ενώ η περισσότερη χοληστερόλη και αρκετά από τα μικροθρεπτικά συστατικά βρίσκονται στον κρόκο.
Αυτό σημαίνει ότι το ολόκληρο αυγό έχει πιο σύνθετη διατροφική αξία, αλλά προσφέρει και διατροφική χοληστερόλη.
Για κάποιον που χρειάζεται να περιορίσει την πρόσληψη χοληστερόλης χωρίς να μειώσει υπερβολικά την πρωτεΐνη του γεύματός του, τα ασπράδια μπορούν να είναι μια χρήσιμη επιλογή.
Για παράδειγμα, μια ομελέτα με ένα ολόκληρο αυγό και επιπλέον ασπράδια μπορεί να προσφέρει περισσότερη πρωτεΐνη χωρίς να αυξάνεται αντίστοιχα η ποσότητα χοληστερόλης.
Πώς να εντάξουμε τα αυγά στη μεσογειακή διατροφή;
Η μεσογειακή διατροφή δίνει έμφαση στα λαχανικά, στα φρούτα, στα όσπρια, στα δημητριακά ολικής άλεσης, στο ελαιόλαδο και στους ξηρούς καρπούς.
Τα αυγά μπορούν να αποτελούν μέρος αυτού του διατροφικού προτύπου, μαζί με ψάρια, γαλακτοκομικά και άλλες πηγές πρωτεΐνης.
Η λογική δεν είναι να τρώμε όσο το δυνατόν περισσότερα αυγά, αλλά να διατηρούμε ποικιλία τροφίμων.
Μερικές απλές επιλογές είναι:
- Βραστό αυγό με σαλάτα: Μαζί με ντομάτα, αγγούρι και ψωμί ολικής άλεσης.
- Ομελέτα με λαχανικά: Με σπανάκι, πιπεριές ή μανιτάρια και μικρή ποσότητα ελαιόλαδου.
- Αυγό με όσπρια: Σε μια χορταστική σαλάτα με φακές ή φασόλια.
- Αυγό στο πρωινό: Με φρυγανισμένο ψωμί ολικής άλεσης και φρέσκα λαχανικά.
Είναι επίσης χρήσιμο να περιορίζουμε τη συχνή συνοδεία των αυγών με αλλαντικά, λουκάνικα και μεγάλες ποσότητες βουτύρου.
Πώς να μαγειρεύουμε τα αυγά με ασφάλεια;
Εκτός από τη διατροφική τους αξία, τα αυγά χρειάζονται σωστό χειρισμό και μαγείρεμα. Ακόμη και ένα αυγό με καθαρό και άθικτο κέλυφος μπορεί να περιέχει βακτήρια όπως η Salmonella.
Ο αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) δίνει ορισμένες βασικές οδηγίες:
- Διατηρούμε τα αυγά στο ψυγείο, σύμφωνα με τις οδηγίες συντήρησής τους.
- Αποφεύγουμε αυγά με ραγισμένο κέλυφος.
- Πλένουμε καλά τα χέρια και τα σκεύη που έχουν έρθει σε επαφή με ωμό αυγό.
- Για μεγαλύτερη ασφάλεια, μαγειρεύουμε τα αυγά μέχρι να σταθεροποιηθούν ο κρόκος και το ασπράδι.
- Για συνταγές που απαιτούν ωμά ή ελάχιστα μαγειρεμένα αυγά, προτιμούμε παστεριωμένα αυγά ή προϊόντα αυγού.
Η σωστή προετοιμασία έχει ιδιαίτερη σημασία για εγκύους, μικρά παιδιά, ηλικιωμένους και ανθρώπους με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
Συχνές ερωτήσεις για την κατανάλωση αυγών
Μπορώ να τρώω ένα αυγό κάθε μέρα;
Για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, η κατανάλωση έως ενός ολόκληρου αυγού ημερησίως μπορεί να ενταχθεί σε ένα συνολικά υγιεινό διατροφικό πρόγραμμα, σύμφωνα με την American Heart Association. Η προσωπική κατάσταση της υγείας και οι υπόλοιπες διατροφικές επιλογές εξακολουθούν να έχουν σημασία.
Είναι ασφαλές να τρώω τρία αυγά κάθε μέρα;
Δεν υπάρχει γενική επίσημη σύσταση που να χαρακτηρίζει τα τρία ολόκληρα αυγά ημερησίως κατάλληλα για όλους. Η ποσότητα αυτή υπερβαίνει το επίπεδο που αναφέρεται ως γενική επιλογή για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες από την American Heart Association.
Τα αυγά αυξάνουν την κακή χοληστερόλη;
Η διατροφική χοληστερόλη μπορεί να αυξήσει την LDL χοληστερόλη σε ορισμένους ανθρώπους, αλλά η επίδραση διαφέρει. Τα κορεσμένα λιπαρά και το συνολικό διατροφικό πρότυπο επηρεάζουν επίσης σημαντικά τις τιμές του αίματος.
Είναι καλύτερα τα βραστά αυγά από τα τηγανητά;
Το βράσιμο δεν απαιτεί προσθήκη λιπαρών. Αντίθετα, το τηγάνισμα μπορεί να προσθέσει θερμίδες και λιπαρά, ανάλογα με την ποσότητα και το είδος τους. Ένα αυγό μαγειρεμένο με λίγο ελαιόλαδο μπορεί επίσης να αποτελεί μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής.
Πρέπει να αποφεύγω τον κρόκο;
Όχι απαραίτητα. Ο κρόκος περιέχει χοληστερόλη αλλά και σημαντικά θρεπτικά συστατικά, όπως χολίνη και καροτενοειδή. Η ανάγκη περιορισμού του εξαρτάται από το συνολικό διατροφικό πρόγραμμα και την κατάσταση της υγείας.
Τα αυγά βοηθούν να αποκτήσουμε περισσότερους μυς;
Προσφέρουν υψηλής ποιότητας πρωτεΐνη που μπορεί να υποστηρίξει τη μυϊκή αποκατάσταση και ανάπτυξη όταν συνδυάζεται με επαρκή διατροφή και κατάλληλη άσκηση. Δεν είναι όμως απαραίτητα αν καλύπτουμε τις πρωτεϊνικές ανάγκες μας από άλλες τροφές.
Τελικά, πόσα αυγά αξίζει να τρώμε την εβδομάδα;
Για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, η κατανάλωση έως περίπου επτά ολόκληρων αυγών την εβδομάδα μπορεί να αποτελεί μια λογική επιλογή στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής, σύμφωνα με τις συστάσεις της American Heart Association.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα επτά αυγά είναι υποχρεωτικός στόχος, ούτε ότι όλοι πρέπει να καταναλώνουν ακριβώς την ίδια ποσότητα.
Οι άνθρωποι με αυξημένη χοληστερόλη, διαβήτη ή καρδιαγγειακά προβλήματα μπορεί να χρειάζονται διαφορετικές οδηγίες. Παράλληλα, οι διατροφικές ανάγκες και οι επιλογές μπορούν να διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία και τον τρόπο ζωής.
Το σημαντικότερο είναι να μη βλέπουμε τα αυγά απομονωμένα από την υπόλοιπη διατροφή. Η ποικιλία, η ποιότητα των λιπαρών, η επαρκής κατανάλωση φυτικών τροφών και η συνολική ισορροπία των γευμάτων έχουν καθοριστικό ρόλο στη μακροχρόνια υγεία.
Πηγές:












