Μια καλή ενυδατική κρέμα δεν λειτουργεί απλώς προσθέτοντας «νερό» στο δέρμα. Ο βασικός της ρόλος είναι να βοηθά την εξωτερική στιβάδα της επιδερμίδας να συγκρατεί καλύτερα την υγρασία και να διατηρεί τον φυσικό προστατευτικό της φραγμό.
Για να το πετύχει αυτό, συνήθως συνδυάζει τρεις διαφορετικούς τύπους συστατικών: εκείνα που συγκρατούν νερό, εκείνα που λειαίνουν την επιφάνεια του δέρματος και εκείνα που περιορίζουν την εξάτμιση της υγρασίας.
Πού βρίσκεται η υγρασία του δέρματος;
Το σημαντικότερο σημείο για την ενυδάτωση είναι η κεράτινη στιβάδα, δηλαδή το εξωτερικότερο τμήμα της επιδερμίδας.
Μπορούμε να τη φανταστούμε σαν έναν τοίχο. Τα κύτταρα λειτουργούν σαν «τούβλα» και τα λιπίδια ανάμεσά τους σαν «κονίαμα».
Ανάμεσα στα βασικά λιπίδια του φυσικού δερματικού φραγμού βρίσκονται τα ceramides, η χοληστερόλη και τα ελεύθερα λιπαρά οξέα.
Όταν αυτός ο φραγμός λειτουργεί σωστά, περιορίζει την απώλεια νερού και προστατεύει το δέρμα από εξωτερικούς ερεθιστικούς παράγοντες.
Γιατί το δέρμα γίνεται ξηρό;
Το νερό χάνεται συνεχώς από την επιφάνεια του δέρματος προς το περιβάλλον. Η διαδικασία αυτή είναι γνωστή ως διαεπιδερμική απώλεια νερού.
Όταν ο προστατευτικός φραγμός διαταράσσεται ή το περιβάλλον είναι ιδιαίτερα ξηρό, η απώλεια αυτή μπορεί να αυξηθεί.
Τότε μπορεί να εμφανιστούν:
- τραχύτητα,
- ξεφλούδισμα,
- αίσθημα «τραβήγματος»,
- κνησμός,
- μεγαλύτερη ευαισθησία.
Κρύος και ξηρός αέρας, πολύ ζεστό νερό, συχνό πλύσιμο, ισχυρά καθαριστικά, ορισμένες δερματικές παθήσεις και η ηλικία μπορούν να επιδεινώσουν την ξηρότητα.
Πώς λειτουργεί μια ενυδατική κρέμα;
Οι περισσότερες καλές ενυδατικές χρησιμοποιούν έναν συνδυασμό από υγραντικά, μαλακτικά και αποφρακτικά συστατικά.
Οι τρεις κατηγορίες κάνουν διαφορετική δουλειά και συνήθως λειτουργούν καλύτερα όταν συνυπάρχουν στην ίδια φόρμουλα.
1. Υγραντικά: βοηθούν το δέρμα να συγκρατεί νερό
Τα υγραντικά, γνωστά ως humectants, είναι ουσίες που έλκουν και συγκρατούν νερό στην κεράτινη στιβάδα.
Συνηθισμένα παραδείγματα είναι:
- γλυκερίνη,
- υαλουρονικό οξύ,
- ουρία,
- γαλακτικό οξύ,
- σορβιτόλη.
Τα συστατικά αυτά δεν τραβούν απαραίτητα το νερό μόνο από τον αέρα. Μπορούν επίσης να βοηθούν στη μετακίνηση και συγκράτηση νερού μέσα στην εξωτερική στιβάδα του δέρματος.
Το υαλουρονικό οξύ δεν χρειάζεται «μαγικούς αριθμούς»
Για το υαλουρονικό οξύ αναφέρεται συχνά ότι μπορεί να συγκρατεί «1.000 φορές το βάρος του σε νερό».
Για τον καταναλωτή όμως αυτός ο εντυπωσιακός αριθμός δεν λέει πολλά για το πόσο αποτελεσματικό θα είναι ένα συγκεκριμένο προϊόν.
Το ουσιαστικό είναι ότι το υαλουρονικό οξύ λειτουργεί ως υγραντικό και μπορεί να βοηθήσει στην πιο ενυδατωμένη και λεία όψη της κεράτινης στιβάδας.
Η αποτελεσματικότητα εξαρτάται από τη συνολική σύνθεση της κρέμας και όχι απλώς από την παρουσία μιας λέξης στην ετικέτα.
2. Μαλακτικά: γεμίζουν τα μικρά κενά της επιφάνειας
Τα emollients ή μαλακτικά λειαίνουν την επιφάνεια της επιδερμίδας.
Γεμίζουν προσωρινά τα μικροσκοπικά κενά ανάμεσα στα επιφανειακά κύτταρα και κάνουν το δέρμα να αισθάνεται πιο μαλακό και ελαστικό.
Σε αυτή την κατηγορία μπορεί να συναντήσουμε λιπαρά οξέα, λιπαρές αλκοόλες, squalane, ceramides και πολλά άλλα λιπιδικά συστατικά.
3. Αποφρακτικά: μειώνουν την απώλεια νερού
Τα occlusives σχηματίζουν ένα λιπόφιλο προστατευτικό φιλμ στην επιφάνεια και περιορίζουν την εξάτμιση του νερού.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι:
- petrolatum ή βαζελίνη,
- dimethicone,
- mineral oil,
- παραφίνη,
- ορισμένα κεριά και βούτυρα.
Γι’ αυτό οι πολύ πλούσιες κρέμες και οι αλοιφές είναι συνήθως πιο αποτελεσματικές όταν το δέρμα είναι εξαιρετικά ξηρό.
Γιατί τα ceramides εμφανίζονται σε τόσες κρέμες;
Τα ceramides είναι λιπίδια που υπάρχουν φυσιολογικά στον δερματικό φραγμό.
Προϊόντα που περιέχουν ceramides ή συνδυασμούς λιπιδίων μπορούν να βοηθήσουν στην υποστήριξη ενός διαταραγμένου δερματικού φραγμού, ιδιαίτερα σε ξηρό ή ευαίσθητο δέρμα.
Δεν σημαίνει ότι κάθε κρέμα χρειάζεται υποχρεωτικά ceramides, αλλά αποτελούν χρήσιμο συστατικό σε πολλές φόρμουλες για ξηρότητα.
Μια ενυδατική δεν είναι το ίδιο με το αντηλιακό
Η ενυδατική κρέμα μπορεί να βοηθά τον φυσικό φραγμό του δέρματος, αλλά δεν προστατεύει από μόνη της από την υπεριώδη ακτινοβολία.
Για προστασία από τον ήλιο χρειάζεται προϊόν που περιέχει εγκεκριμένα αντηλιακά φίλτρα και αναγράφει συγκεκριμένο SPF.
Υπάρχουν φυσικά ενυδατικές με SPF, οι οποίες συνδυάζουν τις δύο λειτουργίες.
Μπορεί μια ενυδατική να κάνει τις ρυτίδες να φαίνονται μικρότερες;
Ναι, αλλά κυρίως προσωρινά.
Όταν η εξωτερική στιβάδα του δέρματος είναι σωστά ενυδατωμένη, γίνεται πιο λεία και εύκαμπτη. Αυτό μπορεί να κάνει τις λεπτές γραμμές να φαίνονται λιγότερο έντονες.
Δεν σημαίνει όμως ότι μια απλή ενυδατική εξαφανίζει τις ρυτίδες ή δημιουργεί από μόνη της νέο κολλαγόνο.
Γι’ αυτό οι εντυπωσιακοί ισχυρισμοί «αντιγήρανσης» σε μια κρέμα πρέπει να αξιολογούνται με βάση τα πραγματικά δραστικά συστατικά της.
Λοσιόν, κρέμα ή αλοιφή;
Η διαφορά δεν βρίσκεται μόνο στο όνομα αλλά και στην αναλογία νερού και λιπαρών συστατικών.
Λοσιόν
Είναι συνήθως πιο λεπτόρρευστες και ελαφριές. Ταιριάζουν συχνά σε μεγαλύτερες επιφάνειες του σώματος, περιοχές με τρίχες ή ήπια ξηρότητα.
Κρέμες
Έχουν πιο πλούσια υφή από τις λοσιόν και μπορούν να προσφέρουν μεγαλύτερη προστασία χωρίς να είναι τόσο λιπαρές όσο μια αλοιφή.
Αλοιφές
Περιέχουν περισσότερα λιπαρά και λιγότερο νερό. Είναι περισσότερο αποφρακτικές και συχνά αποτελεσματικότερες σε πολύ ξηρό, τραχύ ή σκασμένο δέρμα.
Τι χρειάζεται το λιπαρό δέρμα;
Λιπαρό δέρμα δεν σημαίνει απαραίτητα καλά ενυδατωμένο δέρμα.
Μπορεί κάποιος να έχει αυξημένη παραγωγή σμήγματος και ταυτόχρονα διαταραγμένο δερματικό φραγμό.
Σε αυτή την περίπτωση μια ελαφριά κρέμα ή gel μπορεί να είναι πιο ευχάριστη.
Όσοι έχουν τάση για ακμή μπορούν να αναζητούν προϊόντα με την ένδειξη non-comedogenic, δηλαδή σχεδιασμένα ώστε να είναι λιγότερο πιθανό να φράξουν τους πόρους.
Τι χρειάζεται το ξηρό δέρμα;
Το ξηρό δέρμα συνήθως ωφελείται από πιο πλούσιες συνθέσεις που συνδυάζουν υγραντικά, μαλακτικά και αποφρακτικά.
Συστατικά όπως γλυκερίνη, ceramides, urea, λιπαρά οξέα, shea butter, dimethicone και petrolatum μπορούν να είναι χρήσιμα, ανάλογα με τη φόρμουλα.
Σε πολύ ξηρές περιοχές, μια αλοιφή μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα από μια λεπτόρρευστη λοσιόν.
Τι γίνεται με το ευαίσθητο δέρμα;
Το ευαίσθητο δέρμα συνήθως ωφελείται από απλούστερες φόρμουλες.
Τα αρώματα είναι από τα συστατικά που μπορούν να προκαλέσουν ερεθισμό ή αλλεργική δερματίτιδα σε ευαίσθητα άτομα, επομένως ένα προϊόν χωρίς άρωμα μπορεί να είναι καλύτερη επιλογή.
Η ένδειξη «υποαλλεργικό» μπορεί να είναι χρήσιμη, αλλά δεν αποτελεί απόλυτη εγγύηση ότι κανείς δεν θα παρουσιάσει αντίδραση.
Τα «φυσικά» συστατικά είναι καλύτερα;
Όχι απαραίτητα.
Το αν ένα συστατικό είναι φυτικής ή συνθετικής προέλευσης δεν καθορίζει από μόνο του αν είναι ασφαλές ή αποτελεσματικό.
Αρώματα, αιθέρια έλαια και φυτικά εκχυλίσματα μπορούν επίσης να προκαλέσουν ερεθισμό ή αλλεργία.
Πιο σημαντικό είναι αν η συνολική σύνθεση είναι κατάλληλη για τον συγκεκριμένο τύπο δέρματος.
Πότε πρέπει να βάζουμε ενυδατική;
Δεν υπάρχει κανόνας ότι όλοι πρέπει υποχρεωτικά να τη χρησιμοποιούν δύο φορές την ημέρα.
Κάποιος με πολύ ξηρό δέρμα μπορεί να χρειάζεται περισσότερες εφαρμογές, ενώ ένα λιπαρό δέρμα μπορεί να είναι άνετο με λιγότερες.
Μία από τις καλύτερες στιγμές εφαρμογής είναι αμέσως μετά το πλύσιμο ή το μπάνιο, όσο το δέρμα είναι ακόμη ελαφρώς νωπό.
Έτσι η κρέμα βοηθά να περιοριστεί η απώλεια του νερού που βρίσκεται ήδη στην κεράτινη στιβάδα.
Πρέπει να κάνουμε κυκλικό μασάζ;
Δεν υπάρχει ανάγκη για κάποια ειδική τεχνική.
Αρκεί να απλώνεται το προϊόν απαλά και ομοιόμορφα χωρίς δυνατό τρίψιμο.
Σε ήδη ερεθισμένο ή πολύ ξηρό δέρμα, η έντονη τριβή μπορεί να προκαλέσει επιπλέον ενόχληση.
Χρειάζεται ενυδατική και το καλοκαίρι;
Εξαρτάται από το δέρμα.
Η ζέστη και η υγρασία μπορεί να κάνουν μια βαριά κρέμα δυσάρεστη, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι το δέρμα παύει να χρειάζεται υποστήριξη του φραγμού του.
Το καλοκαίρι αρκετοί άνθρωποι προτιμούν ελαφρύτερη λοσιόν ή gel και τον χειμώνα πιο πλούσια κρέμα.
Πότε μια ενυδατική δεν αρκεί;
Αν η ξηρότητα είναι έντονη, επιμένει παρά την τακτική χρήση ενυδατικής ή συνοδεύεται από κνησμό, πληγές, έντονη ερυθρότητα ή ξεφλούδισμα, μπορεί να υπάρχει δερματική πάθηση.
Έκζεμα, ψωρίαση, αλλεργική δερματίτιδα και άλλες καταστάσεις μπορούν να διαταράξουν τον δερματικό φραγμό και να χρειάζονται διαφορετική θεραπεία.
Σε αυτές τις περιπτώσεις η ενυδατική παραμένει συχνά σημαντικό μέρος της φροντίδας, αλλά δεν υποκαθιστά την αξιολόγηση από δερματολόγο.
Τελικά, ποια είναι η καλύτερη ενυδατική;
Δεν υπάρχει μία κρέμα που να είναι καλύτερη για όλους.
Η σωστή επιλογή εξαρτάται από τον τύπο του δέρματος, το πόσο ξηρό είναι, την εποχή, τυχόν ακμή ή ευαισθησία και το αν υπάρχουν δερματικές παθήσεις.
Από τεχνική άποψη, αυτό που αξίζει να αναζητούμε δεν είναι απαραίτητα το πιο ακριβό ή το προϊόν με τα περισσότερα «εντυπωσιακά» συστατικά.
Μια καλά σχεδιασμένη φόρμουλα που συνδυάζει υγραντικά, μαλακτικά και αποφρακτικά και που το δέρμα μας ανέχεται καλά μπορεί να κάνει ακριβώς τη δουλειά που χρειάζεται: να κρατήσει την κεράτινη στιβάδα πιο απαλή, πιο εύκαμπτη και καλύτερα προστατευμένη από την απώλεια νερού.
Πηγές:
